«QazAgroQarjy» AQ ókilderi nesıe bererde sharýadan 25 paıyz alǵashqy jarnany tóleýdi mindetteıdi. Mundaı talapty jumysyn jańa bastap jatqan sharýa qojalyqtary oryndaı almaıdy. Lızıngke tehnıka rásimdeı almaı júrgenderdiń deni osylar.
Búginde Qazaqstannyń mal sharýashylyǵy salasynyń órkendeýi sharýa qojalyqtarynyń damýyna tikeleı baılanysty. Ərıne, Úkimet tarapynan olarǵa qoldan kelgen kómek jasalyp jatyr. Degenmen, mal sharýashylyǵy salasynda osy kúnge deıin sheshimin tappaǵan shetin máseleler jeterlik. Mysaly, nesıe aýyl turǵyndary úshin qoljetimsiz. Shaǵyn fermerlerdiń kepildikke qoıar múlki joq. Osy másele tóńireginde Fermerler odaǵynyń tóraǵasy Jıgýlı Daırabaev redaksııamyzǵa habarlasyp, oıyn ashyq aıtty.
– Shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý baǵytynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «QazAgroQarjy» uıymyna birneshe ret tapsyrma berdi. Alaıda tıimdi járdemaqsha máselesi áli sheshilmeı tur. Aýyldaǵy kásipkerlerdiń arzan nesıege qoldary jetpeı keledi. Qazir aýylda jumys isteıtin adam joq. Jastardyń deni qalaǵa ketti. Sebebi qoljetimdi nesıe joq. Ony alý úshin tabanynan tozady. Qazaqstan boıynsha 212 myń sharýa-fermer qojalyqtary bar. Sonyń 10 paıyzynyń ǵana sharýasy durys. Úkimettiń kómegi solarǵa tıimdi. Al qalǵany dalada sabylyp júr. Nesıe alý úshin kepildikke baǵaly múlik qoıýy kerek. Aýyldyq jerde qandaı eki qabatty úı bolsyn. Baıaǵy sharýashylyqtyń eski ǵımarattary, onyń baǵasy 3-4 mln teńgeden ári aspaıdy. Al nesıe berýshiler onyń ózin 500-600 myń teńgege ǵana baǵalaıdy. Endi oılańyz, bul aqshamen qandaı jumys isteısiń, 2 sıyr da kelmeıdi ǵoı – deıdi J.Daırabaev.
Mamannyń aıtýynsha, sharýa qojalyqtary nesıe alý úshin kepildik múlik retinde maldy, tehnıkany nemese jerdi qoıý kerek. Sonda ǵana qarjy kózderine jol ashylyp, aýyldaǵy halyqty jumyspen qamtýǵa shamasy jetedi.
Osy oraıda taǵy bir túıtkil tóbe kórsetip turǵandaı. Bul – qaǵazbastylyq. Búginde otandyq bankter 14-20 paıyz mólsherlememen nesıe beredi. Ony alý ońaı emes. Áýeli bıznes jospar jasaısyń. Tıisinshe kepildigi bolýy kerek. Sodan soń, ony atqarýshy organǵa tapsyrasyń. Aýdandyq komıssııa qarap, oblysqa jiberedi. Oblystan qaralyp qaıtyp kelgenshe birneshe aı ótedi. Ol azdaı, álgi kásipker nesıesin alýǵa aýdanǵa kem degende 4-5 ret, oblys ortalyǵyna 3-4 ret barady. Tipti qujattary sáıkes kelip turǵannyń ózinde, nesıeniń keshiktirilip beriletin kezderi bar.
– Keńes О́kimeti kezinde 10 jyl ujymshar basshysy boldym. Bir paraq qaǵazdy qolymyzǵa alyp, bank basshysymen kelisip, 0,1 paıyzben qarjy alamyz. Sodan soń egin oraǵynan keıin qaıtarýǵa ýaǵdalasamyz. Boldy. Is bitti. Qazir «QazAgroQarjy» sendeltedi de qoıady. Baıaǵyda jeti «balasy» bar edi, búginde úsheýi qalypty. Olardyń tıimdi istep jatqany shamaly. О́zderine jeńil joldy qarastyryp alǵan. О́tkende Memleket basshysy 2 myń adamnyń túk bitirmeı jatqanyn aıtqan bolatyn. Sol sóz ras. Onyń barlyǵy sharýalar arqasynda kúneltip júr. Sharýany shyryldatpaı, eńbek adamyna múmkindik berý kerek. Meniń jekeme qanshama hattar keledi. Tehnıkasy buzylǵan fermerler qural-jabdyq tappaı jer-kókti sharlaıdy. «Belarýs» traktory 3-4 mln turatyn, al qazir 9 mln teńgeden joǵary. Josparlap jumys isteýdi umyttyq. Jańadan qarjy uıymyn uıymdastyrý qajet – deıdi odaq tóraǵasy.
Aýyl sharýashylyǵynyń taǵdyry – eldiń taǵdyry. Shynynda, karantın kezinde tańnyń atysy men kúnniń batysy sharýalar ǵana jumys istep jatyr. Eldiń eńsesin kóteretin egin ýaqyty. Erteń daǵdarystan alyp shyǵatyn osy shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi emes pe?! Áıtse de áli dızel otyny men tehnıkaǵa qoly jetpeı jatqan qanshama sharýashylyq bar. Muny da J.Daırabaev tilge tıek etti. «Aýrýyńdy jasyrǵanmen ólimiń áshkere bolady» demekshi, sharýalardyń bir-birinen qaryz alýy ádetke aınalǵaly qashan?! Dızel tapshylyǵy, tuqym jetispeýshiligi osynyń bári jumysty tejeıdi. Árbir sharýa ıesiniń myń gektardan astam jeri bar. Onyń bári 49 jylǵa memleketten jalǵa alynǵan. Sony kepilge alyp, ár gektaryna 30 myń teńgeden berse, 30 mln aqsha bolady. Osy qarjyǵa kez kelgen sharýa óz ózin qamtamasyz ete alady ǵoı. Osy da qıyn ba? Eńbek adamy árqashan erkin bolýy tıis».
Qarapaıym tilmen aıtsaq, járdemaqshany qara halyq alýy qajet. О́ıtkeni ol jańa tehnıka satyp alyp, malynyń basyn ósiredi. Egistiginiń aýmaǵyn ulǵaıtyp, jańa tyńaıtqyshtar alyp, astyǵynyń sapasyn arttyrady. О́z balalaryn kásipke úıretip, týǵan-týystaryn eńbekke tartady. Áleýmettik jaýapkershilik sezinip, óziniń aýylyn órkendetýge úles qosady. Alaıda sol sýbsıdııanyń bar ekenin, mal basyna beriletinin bilmeıtin de azamattar kezdesedi. Járdemaqsha kimge jáne ne úshin beriledi? Árıne aýyldaǵy shaǵyn sharýa qojalyqtaryn qoldaý úshin... Biraq oǵan kóbine iri kásiporyndar ótinish beretini aqıqat. Al shaǵyn sharýa qojalyqtarynyń ala almaıtyn sebebi, malynyń basy az, jeriniń aýmaǵy kishkentaı, tehnıkasy joq. Minekı, osy máseleni eskerse?!
