Aımaqtar • 22 Sáýir, 2020

Oqýshylar densaýlyq salasynda qoldanatyn robottar jasaýdy josparlaýda

127 ret kórsetildi

Alataý aýdanyndaǵy matematıka-fızıka baǵytyndaǵy №178 lıseı oqýshylary robotty tehnıka úıirmesinde radıo júıesi arqyly basqarylatyn, adamdardyń dene qyzýyn ólsheıtin jáne zalalsyzdandyrýda qoldanatyn robot oılap shyǵarýdy josparlap otyr.  Qazirgi kezde mekteptegi úıirme jumystaryna qatysatyn 5-10-synyptyń belsendi oqýshylary baǵdarlamalardy qashyqtan júıeleý jumystaryn jetildirý ústinde.  

Matematıka-fızıka baǵytyndaǵy №178 lıseı dırektorynyń oqý isi jónindegi orynbasary Kúljan Shajabaeva qazaqstandyq balǵyndardyń robotty tehnıka úıirmelerine qatysýy sheteldik mýltfılmderden kórgen túrli robot keıipkerlerine degen qyzǵýshylyqtan bastala kele úlken jobalarǵa ulasatyndyǵyn aıtady. Robot qurastyrýmen aınalysý balalardyń oılaý qabiletin shyńdap qana qoımaı, ártúrli qıyndyqtaǵy robottardy qurastyrý kezinde jetkinshekter jastaıynan qolǵa alǵan ár isin  tózimdilikpen sońyna deıin jetkizýge mashyqtanady. «Bul sala biz úshin áli de qupııaǵa toly syr sandyq sekildi desek, robotty tehnıka AQSh, Germanııa, Japonııa, Koreıa  sekildi elderde ondaǵan jyl boıy tynymsyz eńbektiń arqasynda damý jolyna túsken. Oǵan dálel retinde nemistiń «Kuka» men japondardyń «Kawasaki Robotics», «Fanuc», «Panasonic»,  aǵylshyndardyń «Tritin Manufacturing», «Kaman Corporation» sekildi óndiristik robottardy shyǵaratyn álemdik kóshbasshy kompanııalaryn ataı alamyz» dep atap ótti. Robototehnıka úıirmesine qatysatyn oqýshylar LEGO, Maınstroms NHT 2,0 jáne EV-3 modelderimen jyl saıyn aýdandyq, qalalyq, halyqaralyq, respýblıkalyq jarystar men olımpıadalarda  baqtaryn synap, júldeli oryndarǵa ıe bolyp júr. Robotty tehnıka zerthanasynyń  mindeti  oqýshylardyń jańashyl tehnıkalyq bilim alýǵa degen qushtarlyǵyn damytý deıtin bolsaq, osy oraıda robotty tehnıka úıirmesiniń oqytýshylary Dastan Rahatov, Begaly Ahmetovtyń balalardy osy kásipke baýlýdaǵy eńbekterin erekshe atap ótýge bolady» dep atap ótti K.Shajabaeva.

Almaty qalasynyń Sıfrlandyrý baǵdarlamasyn iske asyrý  maqsatynda  qalalyq Sıfrlandyrý departamentiniń basshysy B. Qońyrbaev pen  Bilim basqarmasynyń qalalyq bilim berýdegi jańa tehnologııalardyń ǵylymı-ádistemelik ortalyǵynyń dırektory A. Dýpık   №178 lıseıdiń zamanaýı úlgidegi  robotty tehnıka bólmesinde paıdalanylatyn  «Arduino», «Lego Mindstormes EV3» jáne  t.b. qural-jabdyqtardyń sapasy men úıirme qatysýshylarynyń jumystaryn joǵary baǵalaǵan.

«Oqytýshylardyń jumys tájirıbesine súıenetin bolsaq, bir robotty qurastyrý men baǵdarlama jazyp shyǵýǵa ketetin ýaqyt mólsheri onyń kúrdeliligi boıynsha anyqtalady. Robot jasaý – tereń oıdyń jemisi. Munda maqsatqa jetý mańyzdy» dep atap ótken K.Saýytqyzy mektep úıirmesine qatysqysy keletin balalardyń kóp ekenin aıtady. Jańadan kelýshilerdi tek jetekshileri ǵana emes, sondaı-aq joǵary synyp oqýshylary da baýlıdy. Bitirýshi synyp oqýshylary izbasarlaryna aldymen robot qurastyrýdy, odan keıin baǵdarlamalaýdy úıretedi. Iá, qazirgi kezde naryqta suranysqa ıe bolyp turǵan  robotty tehnıka jaıynda sóz qozǵaǵanda, oıymyzǵa birden robottardy qurastyrý jaıy túsedi.  Alaıda, bul sala bir ǵana robot qurastyrý isimen shektelmeıdi. Buǵan qosa, robottyń qurylysy, jumysy, qoldanylýy bar. Sondaı-aq, baǵdarlamalaý, dızaınerlik bilim, fızıka jáne matematıkany jetik meńgerýdi talap etedi. Robotty tehnıka salasynda qoldanýda baǵdarlama jasaýdyń mańyzy zor. Al baǵdarlama jasaý barysynda oqýshydan matematıka, ınformatıka, fızıka, geometrııa bilimdi qajet etedi. Matematıkadan bir formýla úırenip, ony ári qaraı tájirıbemen shyńdaý qajet. Al fızıkalyq esepter arqyly robotty, onyń qımyly jasalady. Robototehnıka ómirdiń barlyq salasynda qoldanysqa ıe bolýda. Ári oqýshynyń bilimin shyńdaıdaǵy yqpaly da zor. Robotqa júkteletin mindettiń oryndalýy úshin baǵdarlama jazylady. Robotty qurastyrý ońaı bolǵanymen, baǵdarlamalaýǵa kelgende qıyndyqtar týyndaıdy. Robot qurastyrýǵa 2-3 kún jumsalsa, baǵdarlama jazý  bir aptadan astam ýaqytty alýy múmkin. Robottyń ár qozǵalysy osy baǵdarla arqyly basqarylady. Ár qadam jiti qadaǵalanady. Baǵdarlamany meńgerýge 2-3 saǵat ketedi. Al jazylǵan jikterdi bir-birimen jalǵastyrý qıynǵa túsedi. Oqýshylar munda robototehnıkanyń alǵashqy baspaldaǵynan ótedi. Qozǵaltqyshtardyń, dybys pen sensorlyq qabyldaǵyshtardyń túrlerinen habardar bolady. Baǵdarlama jazý negizderin úırenedi. Jeńil tapsyrmalardy oryndaıtyn robottar jasaýdan bastaıdy.

Úıirmedegi balalardyń deni bolashaqtaǵy kásibin osy robototehnıkaǵa qatysy bar mamandyq túrlerimen ushtastyrǵysy keledi. Mektep qabyrǵasynan tehnıka tilin meńgerip, zamanaýı quraldardy ıgerý, túlekterge bolashaqqa úlken jol ashady, deıdi K.Saýytqyzy. О́ıtkeni, aınaladaǵy barlyq turmysqa kerek tehnıka adam ómirin jeńildetýge qyzmet etedi. Mysaly, shańsorǵysh, kir jýǵysh, tońazytqysh pen útiktiń, t.b osy sııaqty tehnıkalyq gadjetter adamzatqa asa qajet. Olardyń paıdalaný arqyly ýaqyt únemdeımiz. Uıaly telefon, kompıýter, prınter qurylǵylaryn qoldana otyryp, jyldam habarlama, jańalyq, jarnama, qajetti málimetterdi alamyz. Búgingi kúnde  kompıýtermen jumys isteý tájirıbesi mańyzdy bolyp sanalsa, erteńgi kúni árbir saýatty adam robotpen jumys jasaı biletin deńgeıge jetetini sózsiz. Osyndaı ýaqyt talabynan týyndap otyrǵan kóptegen ıgi is-sharalar lıseıde oqý-tárbıesiniń úrdisine engizilýde.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Qıly-qıly taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Tozaqtan ótse de túńilmegen

Rýhanııat • Keshe

Radıst qazaq qyzdary

Tarıh • Keshe

Qarsy barlaýshylar qaharmandyǵy

Rýhanııat • Keshe

Maıdangerdiń ónegeli joly

Rýhanııat • Keshe

Turlaýy qıyn taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Bar úmitimiz Almat Kebisbaevta

Sport • 08 Mamyr, 2021

Bir shańyraqtan – úsh maıdanger

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

Jetpis jeti jyldan keıin kelgen marapat

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Taraz qalasynda 20 soǵys ardageri bar

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Qazaqstannyń 7 óńiri «qyzyl aımaqta» tur

Koronavırýs • 08 Mamyr, 2021

Qazaq degenimiz – Baýyrjan...

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

Áskerı ınjenerler ustahanasy

Oqıǵa • 07 Mamyr, 2021

Boryshymdy abyroımen ótesem deımin

Rýhanııat • 07 Mamyr, 2021

Ardagerler azaıyp bara jatyr...

Qazaqstan • 07 Mamyr, 2021

Elbasy jáne Qazaqstan armııasy

Elbasy • 07 Mamyr, 2021

Uqsas jańalyqtar