Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Zańdy tulǵalar úshin banktegi shottardan sheship alýǵa bolatyn qolma-qol aqshanyń shekti somasy belgilengen. Atap aıtsaq, bir aı ishinde shotynan shaǵyn bıznes – 20 mln, orta bıznes – 120 mln, iri bıznes ókilderi 150 mln teńgege deıin ala alady.
Sonymen qatar eger zańdy tulǵalar ekinshi deńgeıdegi bankterge tıisti negizdemeni usynsa, belgilengen lımıtten artyq aqsha alýǵa ruqsat etiledi. О́z kezeginde somany kóbeıtýge arnalǵan ótinimdi Qarjy mınıstrliginiń Memlekettik kirister komıtetine jiberip, 3 jumys kúni ishinde kelisýi kerek. Mundaı jaǵdaıda ótinish qabyldanbaýy da múmkin. Sebebi kásipkerlerdiń jyldyq esep-qısabyna arnaıy tekseris júrgiziledi. Sonyń nátıjesinde ǵana ruqsat beriledi.
– Bul sheshimdi qabyldamas buryn biz jaǵdaıdy, onyń ishinde zańdy tulǵalardyń qolma-qol aqshany alý maqsatyn jáne somasyn jan-jaqty zerttedik. Eger kompanııa úsh jumys kúni ishinde Memlekettik kirister komıtetinen jaýap almasa, qolma-qol aqshany alý boıynsha tranzaksııa avtomatty túrde maquldanady, – dedi Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Dına Ǵalıeva.
Statıstıkaǵa súıensek, 2017 jyly zańdy tulǵalar banktegi esepshottarynan 1,6 trln teńge, 2018 jyly 2,4 trln teńge alǵan. Al byltyr bul soma 2,8 trln teńgege deıin kóterildi. Osylaısha qolma-qol aqshalaı alatyn qarjy jyldan-jylǵa ósýde. Bul rette, kásipkerlerdiń ózderi kórsetkendeı, atalǵan qarajat belgili bir taýarlar men ártúrli qyzmetter aqysyn tóleýge jumsalady. Kompanııalar mundaı operasııalardy qolma-qol aqshasyz da júrgize alady. Eshqandaı shekteý joq, oǵan barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵan. Mysaly, 2019 jyly zańdy tulǵalar 65,6 trln teńge somaǵa qolma-qol aqshasyz taýarlar men qyzmetter aqysyn tóledi, bul aldyńǵy jylǵy kórsetkishterden 14%-ǵa joǵary.
Ekonomıst Rasýl Rysmanbetov engizilgen lımıtter bızneske teris áser etpeıtinin aıtady.
– Tólemderdi onlaın rejimde aýdarý burynnan kele jatqan is. Qolaıly jaǵdaıdy paıdalana otyryp, Ulttyq bank tutastaı alǵanda qolma-qol aqsha aınalymyn neǵurlym ashyq kórsetýge kóshti. Bul qarjynyń úlken kólemin «kóleńkeden» alyp shyǵýǵa kómektesetin taptyrmas sheshim. Kóleńkeli bıznes jasaıtyn orta jáne iri kompanııalar kóp bolǵandyqtan, jeke kásipkerler men shaǵyn bıznes ókilderi qıyndyqqa tap bolmaıdy dep oılaımyn. Sondyqtan budan keler eshqandaı qaýipti kórip turǵan joqpyn. О́kinishke qaraı, búginde kóleńkeli bızneske qarsy kúres týraly kóbirek aıtýǵa májbúrmiz. Sonymen qatar engizilgen lımıtterdi bankpen kelisim boıynsha rettep otyrýǵa da bolady ǵoı, – deıdi sarapshy.
Aıta keteıik, bul shekteýdiń qatysy joq zańdy tulǵalar sanaty da bar. Soǵan baılanysty Qarjy naryǵyn retteý agenttigi óz sheshimin shyǵardy. Bul qatarǵa jeke kásipkerler, mıkrokásipkerlik sýbektileri, azyq-túlik jáne balyq ónimin satyp alýdy júzege asyratyn zańdy tulǵalar, tamaq ónimderin, sýsyndardy, farmasevtıkalyq, medısınalyq jáne ortopedııa taýarlaryn bólshek satýmen aınalysatyn kásip ıeleri jatady.
D.Ǵalıevanyń aıtýynsha, Ulttyq banktiń sheshimi kóleńkeli ekonomıkany tómendetýge, bıznes sýbektiler júrgizetin operasııalardyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jol ashpaq. Ári zańsyz jolmen alynǵan aqshany jylystatýǵa qarsy kúreske jáne sybaılas jemqorlyq deńgeıin tómendetýge yqpal etedi.
Ulttyq banktiń málimeti boıynsha, qolma-qol aqsha nysanynda esepteýdiń shekti mólsherin belgileý tájirıbesi basqa elderde de bar.
Aıtalyq, Eýropalyq odaq elderinde qolma-qol aqshamen tólenetin mámileler men satyp alýlar boıynsha shekti mólsherler zańǵa baılanysty 1-15 myń eýro aralyǵynda. AQSh-ta – 10 myń dollardy, Kanadada – 10 myń Kanada dollaryn, Aýstralııada 10 myń Aýstralııa dollaryn quraıdy.
– Bankter jalaqy jobalaryn uıymdastyrǵan. Bizde tólemder, qolma-qol aqshasyz esep aıyrysýlar men aýdarymdar jasaýǵa arnalǵan qolaıly orta bar. Byltyr ortasha statıstıkalyq esep boıynsha, bir zańdy tulǵa jylyna shamamen 9 mln teńgeni nemese aıyna 747 myń teńgeni qolma-qol aqshamen alǵan. Biz engizetin lımıt joǵaryda kórsetilgen sannan áldeqaıda joǵary. Sondyqtan biz bıznes úshin qandaı da bir qıyndyqtar týyndaıdy dep oılamaımyz, – dep atap ótti Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary.
Tótenshe jaǵdaı kezinde áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaý Úkimettiń basty mindeti ekeni belgili. Kúrdeli kezeńde týyndaǵan kedergilerdi eńserý úshin shuǵyl ári naqty sheshimder qabyldaýǵa týra keledi. Ulttyq banktiń bul qadamyn osyǵan jatqyzýǵa bolady.
