ALDYMEN JUMYSShY MAMANDYǴYN MEŃGEREIIK

Palatanyń kóptegen otyrystarynda qaıshylyqty sátter bolyp jatady. Nemese ekige jarylǵan depýtattar bir pikirge kele almaıdy. Mine, sol sátterde tushymdy oı aıtyp, áriptesterin sabyrlylyqqa shaqyryp, túıtkildi máseleler boıynsha sheshimdi usy­nystar aıtatyn depýtattar bolsa, solardyń biri – jaqynda ǵana jetpis jastyń jotasyna abyroımen kóterilgen ardaqty aza­ma­tymyz Satybaldy IBRAGIMOV. Biz depýtat kún rejiminiń ty­ǵyz­dyǵyna baılanysty onymen fýtbol alańynda áńgimelesken edik. – Satybaldy Tilemisuly, kóptegen árip­testerińiz óz saýaldaryna shyǵarypsalma jaýap­tar beriletinin aıtyp qalyp jatady. Sizdiń jibergen saýaldarǵa qaıtarylǵan jaýaptarǵa kóńilińiz tola ma? – Meniń joldaǵan saýaldaryma Úkimet durys jaýap berip júr. Másele sol saýal­da­ry­myz arqyly ózgelerdiń jumysyna kedergi keltirmeýimizde bolsa kerek. Ár túrli ákimdik­terdiń jumysyna kedergi keltirmegenimiz abzal. Prezıdent te óz sózinde depýtattar aýyl­dyń, aýdannyń, tipti oblys ákimderiniń ju­mysyna kirispeýi kerek degendi aıtqan bolatyn. О́ıtkeni, árkimniń ózindik mindeti men mindet­temesi bar. Áıtse de depýtattar aralaspaı bitpeıtin jumystar kóp. Mine, osy jerde keıbir mınıstrlikter depýtattar kóter­gen máselelerdi tereń zerttemeı, sol jerdegi jaǵdaımen jiti tanysyp almaı eshqandaı daı­yndyqsyz jaýap beredi. Eldegi jaǵdaıdy olar jan-jaqty bilip, soǵan sáıkes áreket etýleri kerek. Depýtattyń saýalyna jeńil qaramaı, ony halyqtyń qoıyp otyrǵan saýaly ekenin túsinetin kez keldi. Onyń artynda 300 myń saılaýshy turǵandyǵyn, sondyqtan saýaldar solardyń atynan joldanatynyn qaperden shyǵarmaǵan jón. Sondyqtan keıbir mınıstr­likterge árbir iste jaýapkershilik qajet ekenin aıta ketken jón. Jaqynda Prezıdent aýyldyń jaǵdaıyn túsine bermeıtin, bilim jaǵynan da kemshilik­teri bar, jumysty onsha bilmeıtin jas jigit­terdiń qyzmetke kelgendigin oryndy aıtyp ketti ǵoı. Meniń paıymymsha,  kabınette otyryp depýtattar saýaldaryna jaýap jaza salatyn da solar sııaqty. – Mysaly, ózińiz qansha saýal jolda­dyńyz jáne onyń qanshasyna jaýap qaıtaryldy dep aıta alasyz? – Máseleni olaı tótesinen qoımaý kerek shyǵar. Men ózimniń qansha saýal joldaǵa­nym­­dy eshqashan sanaǵan emespin, biraq saýal jol­dar aldynda men kóteretin máselemdi Úkimettiń qolynan  kele me, joq kelmeı me dep bir salmaqtap alamyn. Qoldarynan kel­meı­tin máselege baılanysty saýaldy men jol­damaı­myn. Bıýdjetke, jańa qurylystarǵa qatysty máseleler týyn­daıtyn bolsa, onda qur saýal joldap qana qoı­maı, onyń oryn­­dalýyn jan-jaq­ty aqyl­dasyp sheshkendi durys kóremin. Oryndalamaǵan saýaldar da jet­kilikti. Ásirese, mundaı ke­leń­­sizdikter qarjy po­lı­sııa­syna, pro­ký­ra­týraǵa jáne sot­tar­ǵa qa­tysty bolyp ja­tady. Osy qurylymdarda kemshilikter kóp oryn alýda. Múmkin osy ba­ǵytta bir reforma qajet bolar, óıtkeni, soń­ǵy kezde zańsyz­dyqtar týraly kóp aıtylyp qalyp júr ǵoı. – Zań jobalarynyń sapasyna qatysty ne aıtar edińiz? – Zań jobalaryn zańdyq turǵydan súzgi­den ótkizetin myqty zańgerlerimiz bar. Meniń oıymsha, zańdyq qujattardyń halyqqa ne be­re­tinine kóp mán berý kerek. Ásirese, el aza­mat­taryna eki qolǵa bir jumys taýyp berip otyr­­ǵan orta jáne shaǵyn kásipkerlerdiń jaǵ­daıyn zańnamalyq jetildirý máselesine kóp den qoıý kerek der edim. Kemshilikter bar, biraq aqyl­dasyp sheshilgen máselede ol túzetilip jatady. – Prezıdent bir sózinde jas mamandar óz ornynda ne úshin otyrǵandyǵyn da bilmeıdi degen turǵyda syn aıtqan-dy. Jalpy, kadr másele­sine, ony irikteý jaǵyna kózqarasyńyz qandaı? – Men bul máseleni osydan segiz jyl buryn kótergen bolatynmyn. О́ıtkeni, sońǵy jyldary bizde aýyldarǵa deıin ınstıtýt, ýnı­versıtet qaptap ketkeni belgili. Al jastardyń barlyǵy da joǵary bilim alǵysy keledi. Biraq sapa umtylysqa sáıkes emes. Onyń ústine bizde bir kemshilik bar, barlyǵy óz balalaryn pro­kýror, sot etkisi keledi. О́kinishke qaraı, zaýyt­qa baryp mamandyq alýǵa eshkimniń qulqy bola bermeıdi. Byltyr Bilim jáne ǵylym mı­nıstri­men Úkimet saǵatyn ótkizgen­de kol­ledj­derdi teh­nıkalyq ýchılıshege aýdarý máselesin kóter­gen bolatynbyz. О́ıtkeni, kópshiligimiz osy joldan óttik qoı. Jas maman aldymen slesar, elektrık nemese traktorshy jáne sol sııaqty satylardan ótýi kerek. Qazir qarasańyz, kóbisi shetelderde oqyp kelgender. Myna Astananyń qury­ly­syn­da jumys istep júrgen qazaq jigitterin zert­teı kelgende olardyń deni zańger nemese eko­nomıst mamandyǵyna oqyǵandar bolyp shyqqan. Osy rette aıtpaǵym, endi qazaq jigit­terin  metro salýǵa, ǵarysh salasynda ter tógýge, kólik, baılanys salalaryn ıgerýge mashyqtandy­rýymyz kerek. Al mınıstrlikterge barǵan jastar týraly da jıi aıtyp júrmiz. Olardy mınıstr orynbasary etip qoıýǵa áli erte, sondyqtan aldymen sol jastardy jergilikti jerlerdiń ákimdikterine, departamentterge jibertip, bir synnan ótkizip alǵan jón. Keńestik júıede de osyndaı jaqsy dástúr bolýshy edi. Jas jigitter men qyzdardy qyzmetke almas buryn olarǵa ómirdi, sonyń ishinde halyqtyń jaǵdaıymen jaqyn tanysýdy úıretken abzal. – О́zińiz de osy satydan ótken bolarsyz... – Ol kezderi komsomoldyq joldama degen bolatyn. Sol boıynsha tehnıkalyq ýchılı­shede arnaıy mamandyq boıynsha oqydyq. Elbasy­nyń da gornovoı mamandy­ǵyn alyp shyqqany belgili. Ýchılıshe bitirip kelgen soń jumystyń eń qıyn ýchaskelerinde ter tókkizip, sony jan-jaqty ıgerip alǵan soń ǵana qyzmetińdi ósiretin. – Sizdi Máskeýde jumys isteýge qaldyrǵan eken. Biraq sonyń barlyǵyn tastap elge qaıtýyńyzǵa ne sebep boldy? – Máskeýdegi P.Lýmýmba atyndaǵy Halyq­tar dostyǵy ýnıversıtetin bitirgen soń meni Máskeýde jumys isteýge qaldyrǵan, biraq táýel­sizdik alǵannan keıin elime qaı­tý­dy uıǵar­dym. Sóıtip, ózimniń kombınatyma qaı­typ keldim. Temirtaýdaǵy oqý ornynda jáne ózge jerlerde lek­sııalar oqydym. Ol meniń doktorlyq qor­ǵaýym úshin qajet boldy. Onyń aldynda kandı­dattyǵymdy Máskeýde ózim oqyǵan ýnıversıtette qorǵaǵan edim. Al doktorlyqty Reseı Úkimeti janyndaǵy О́n­diris akademııasynda qorǵadym. Qazirgi tańda depýtattyq jumysym ýaqyttyń kóbin alatyn bolǵandyqtan, ustazdyq etý múmkin bolmaı tur. Eger shaqyryp jatsa, ýaqyt taýyp, lek­sııa oqýǵa men daıynmyn. О́zim doktor­ly­ǵym­dy Qa­zaqstan ónerkásibiniń bolashaǵy, eko­no­mı­kasynyń qandaı jolmen damýy kerek degen taqyrypta qorǵaǵan bolatynmyn. – Fýtbol týrnıri sizdiń qurmetińizge ótkizilip jatyr eken. Sonaý Qaraǵandydan mynadaı boranda (biz áńgimelesken tusta kún borandatyp turǵan bolatyn – avt.) arnaıy komanda shaqyrýlaryńyzǵa ne sebep? – Myna jigitter burynǵy jumys istegen jerim Temirtaýdaǵy kombınattyń atynan kelip otyr.  Sol Temirtaýdaǵy sport zalynda bá­rimizdiń basymyz toqaılasatyn. Keńes Odaǵy kezinde, ıaǵnı 1975 jyly “Bolat” ko­man­dasy óndiristik kásiporyndar arasyndaǵy jarysta chempıon bolǵan. Sol kezde fýtbol komandasy quramyn­daǵy jigitterdiń bar­ly­ǵyna “sport sheberi” degen ataq berildi. Qazir solardyń bir-ekeýi myna alańda oınap júr. Bulardyń jumysy aýyr bolǵandyq­tan, sál de bolsa kóńilderin kóterip, rýhanı qoldaý kórseteıin degen maqsatpen shaqyrdyq. – Tushymdy áńgimeńiz úshin rahmet. Áńgimelesken Asqar TURAPBAIULY.