Sol sebepten atalǵan halyqaralyq uıym búkilálemdik daǵdarys jaǵdaıynda BUU-ǵa múshe barlyq memleketterdi dúnıejúzindegi balalardy qorǵaý maqsatynda shuǵyl is-áreketter jasaýǵa shaqyrǵany IýNISEF-tiń Qazaqstandaǵy bólimshesiniń saıtynda jarııalanypty.
«Baqytymyzǵa oraı, búgingi kúnge deıin balalar arasynda aýrýdyń eń aýyr túri baıqalmady. Alaıda olardyń ómiri tolyqtaı ózgerdi. Men otbasylar men barlyq deńgeılerdegi jetekshilerdi balalarymyzdy qorǵaý úshin áreket etýge úndeımin», - deıdi BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh.
Álemniń 190 jýyq elderinde mektepterdiń jabylýy 1,5 mıllıard bala men jasóspirimderge teris áserin tıgizdi. Qazirgi ýaqytta jer sharyndaǵy barlyq balalardyń 60% tolyq nemese ishinara oqshaýlaý engizilgen elderde turady eken. Qazaqstanda 4,5 mıllıonnan artyq bala qashyqtyqtan bilim alyp, 300 000 balanyń elektrondyq bilim alý úshin tehnıkalyq quraldary joq bolsa, shamamen 3000 kishigirim aýyldyq kóp salaly mektep toptyq bilim berýdi qamtamasyz etýde. Iıa balalar teledıdar aldyna otyryp, sabaq tyńdaýǵa kóndikti, alaıda teledıdar arqyly ótkizilgen sabaqtar kezinde estimeıtin balalarǵa ym tilinde túsindirý qajettigin uǵynýǵa qaramastan, múgedektigi jáne erekshe oqytý ádisin qajetsinetin balalar sabaqqa tolyq qatysa almaı otyr.
IýNISEF derekterine súıensek, balalardyń kópshiligi bilim alý men ózara qarym-qatynas qurýda zamanaýı tehnologııalardy paıdalanatyndyqtan, Internetti teris ári asyra qoldanýdyń zııandy tustary artqany jasyryn emes. Sonymen qatar indet saldarynan týǵan oqshaýlaýdyń balalar men jasóspirimderdiń psıhıkasyna da keri áseri barlyǵy aıan. Karantın ýaqytynda barlyq jastaǵy balalarǵa mekteptiń jabylýy, dostary men týystarymen aralasýdyń shektelýine, aıyrylýyna baılanysty alandaýshylyq, jalǵyzdyq jáne kóńili qalý sııaqty kúrdeli emosııalardy bastan ótkerip jatyr. Bul tipti psıhıkalary ornyqqan eresek adamdardyń ózine ońaıǵa túspeı jatqanda áli buǵanasy bekimegen balalar úshin aıtarlyqtaı aýyr ekeni belgili dúnıe.
Buǵan qosa búkil álem boıynsha jumysy joq nemese tabystary tómendegen otbasylar densaýlyq saqtaý men tamaqqa qatysty negizgi shyǵyndaryn qysqartýǵa májbúr bolýda, bul balalarǵa, áıelderge jáne emizetin analarǵa qıyndyq týǵyzýda. Sonymen birge, osy pandemııa kezinde 23 el qyzylshaǵa qarsy ımmýndaý kampanııasyn toqtatty. Bizdiń elimizde de ımmýndaýdyń josparly baǵdarlamalarynyń kóbi toqtatyldy. Eger óte muqııat bolmasa, josparly ımmýndaýdy toqtatý bolashaqta osyǵan deıin vaksına kómegi arqyly aldyn alyp kelgen aýrýlardyń órshýine ákelip soǵýy da múmkin, bul balalar úshin aýyr soqqyǵa aınalady. «Biz, bálkim, aldaǵy ýaqytta COVID-19 saldarynan jáne onyń ekonomıkaǵa túsirgen keri áserinen balalar arasynda kedeıliktiń ósýin kóretin bolarmyz. Áleýmettik qorǵanys sharalaryn kúsheıtý asa mańyzdy jáne biz pandemııadan zardap shekken kedeı otbasylarǵa aqshalaı kómekti usynýdaǵy Qazaqstan Úkimetin tolyqtaı qoldaımyz», - deıdi Artýr van Dızen, IýNISEF-tiń Qazaqstandaǵy ókili.
Saıtta elimizdiń koronavırýstyń órshýin basýdaǵy kóptegen sharalardy iske asyryp jatqanyna mán berilgen. Qazaqstan Úkimeti otbasylarǵa áleýmettik kómek kórsetý, qashyqtyqtan oqytýdy uıymdastyrý jáne analar men nárestelerge kútim jasaý sııaqty túrli qyzmetterdiń úzdiksiz basymdyǵyn ornatý arqyly balalarǵa janama áserlerdi azaıtý úshin sharalar qabyldaýda delingen. Al Qazaqstandaǵy BUU Turaqty Úılestirýshisi Norımasa Shımomýra: «BUU Qazaqstan Úkimetin mıgrant, bosqyndar, múgedek balalar jáne alys aýyldyq aýdandarda turatyn áleýmettik turǵyda osal balalarǵa naqty qorǵanys sharalardy qamtamasyz etý úshin budan arǵy qadamdardy qabyldaýǵa shaqyramyn. BUU jas urpaqty qorǵaýǵa jáne onyń ál-aýqatyn jaqsartýda ınvestısııa salyp qoldaý kórsetýge daıyn», degen oıyn bildiripti.
Sondaı-aq IýNISEF-tiń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ulttyq psıhıkalyq densaýlyq ortalyǵymen birlesip psıhologııalyq qoldaý kórsetýdiń onlaın seanstaryn uıymdastyrǵany, Bilim berý mınıstrligi men Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen birge IýNISEF COVID-19 taralýyn aldyn alý boıynsha sharalar týraly paraqshalar men plakattarmen joǵaryda aıtylǵan mıgrasııaǵa ushyraǵan, ózge de osal toptaǵy balalardy qamtyǵany, oǵan qosa #ÚıdeÚırenemiz aqparattyq kampanııasy tanymal tulǵalardyń qatysýymen áleýmettik jeliler arqyly balalarǵa pozıtıvti tárbıe berýdiń mańyzdylyǵy jaıly shamamen 3,5 mln adamdy qamtyǵan jumystar atqarǵanyn jarııalaǵan eken. COVID-19 jalǵan aqparat taratýdyń aldyn alý boıynsha ómirlik mańyzdy aqparatty qazaq jáne orys tilderinde taratý úshin IýNISEF barlyq aımaqtarda birneshe myńdaǵan onlaın-eriktilerdi jumyldyryp, bıznespen seriktestik qatynastardy paıdalanýda, mysaly, COVID-19 beınerolıkteri el boıynsha Qazposhtanyń 350 fılıaldarynda kórsetilýde deıdi.
BUU júıesi balalarǵa COVID-19 túsiný jáne tynyshtalýǵa kómektesetin ertegini qazaq tiline beıimdegen, sondaı-aq stıgma jáne kemsitýshilikpen kúres boıynsha naýqandy bastaǵanyn aıtyp ótken. IýNFPA (BUU Halyq qonystaný qory) belsendi ákelikti nasıhattaý kampanııasyn, múmkindikteri shekteýli adamdar úshin COVID-19 týraly beınerolıkterdi, qazaq jáne orys tilderinde genderlik negizdegi zorlyqqa qarsy kómek berip, aqparatpen qamtıtyn paraqtar jasaǵan. IýNESKO jalǵan jańalyqtarmen qarsy kúres baǵytynda qazaq jáne orys tilderinde kómekshi qural ázirlep, daýlardy sheshý daǵdylary boıynsha jastar semınaryn jáne #BeActive sport onlaın-kampanııany da iske qosypty.
