Elordadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa men «Áıelder shyǵarmashylyq bastamasy lıgasynyń» uıymdastyrýymen erte ári kúshtep qıylatyn neke qubylysynyń aldyn alý taqyrybynda halyqaralyq konferensııa ótti.
«Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» Kodeks boıynsha elimizdiń turǵyndary 18 jastan bastap jáne nekege turatyn eki adamnyń erikti kelisimi boıynsha otbasyn qura alady.
Elordadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa men «Áıelder shyǵarmashylyq bastamasy lıgasynyń» uıymdastyrýymen erte ári kúshtep qıylatyn neke qubylysynyń aldyn alý taqyrybynda halyqaralyq konferensııa ótti.
«Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» Kodeks boıynsha elimizdiń turǵyndary 18 jastan bastap jáne nekege turatyn eki adamnyń erikti kelisimi boıynsha otbasyn qura alady.Biraq, kámelettik jasqa tolmaı shańyraq kóterýge asyǵatyn juptar da joq emes desek, onyń ishinde belgili bir taraptyń kúshteýimen, zorlyq kórsetýimen nekesin qıǵyzatyn jas qyzdar bar ekendigi jıyn barysynda aıtyldy. «Áıelderdiń, qyzdardyń oqý-bilimde, ónerde, saıasatta jetken jetistikteri týraly sóz qozǵaıtyn bolsaq, árıne, birqatar tabysymyz týraly aıtyp shyǵýǵa bolar edi. Biraq, bul qoǵamymyzda qyzdardyń erte nekege turýy men zorlyq-zombylyq saldarynan jeke tulǵa retinde qalyptasa almaýy, densaýlyqtarynyń syr berip, ómirmen erte qosh aıtysýy sııaqty faktilerdi aqtaı almaıdy. Statıstıka agenttiginiń málimetinshe, elimizde joǵary oqý oryndarynda oqıtyn qyzdardyń sany er balalarǵa qaraǵanda basym. Sonymen qatar, memlekettik qyzmetshilerdiń 58 paıyzy áıelder. Biraq, erte qıylatyn nekeniń saldarynan jas áıelderdiń arasynda ana ólimi joǵary. Buǵan densaýlyq saqtaý salasy kináli emes, erte jastan bala kóterýge jas ananyń aǵzasy daıyn emestigi sebep bolýda. BAQ-tarda erte qıylatyn nekelerdiń sátsizdigi jaıynda materıaldar jıi ushyrasady. Internette kámelettik jasqa tolmaǵan áıelderine jábir kórsetý jaıyndaǵy jantúrshigerlik beıne túsirilimder tolyp jatyr. Osynyń barlyǵy bizge oı salýy tıis. Adamzattyq qarym-qatynasqa saı kelmeıtin áreketterge jol bermeýdi kózdeıtin túbegeıli sharalardy qoldanýymyz qajet», – dedi Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy Gúlshara Ábdiqalyqova.
Jıynda sóz alǵan Parlament Májilisiniń depýtaty Maıra Aısına bul problemanyń kez kelgen quqyqtyq, órkenıetti qoǵamdy aınalyp ótpegenin, qazirgi tańda álemde kámeletke tolmaǵan jastardyń shańyraǵy sanalatyn 50 mıllıondaı otbasy bar ekenin tilge tıek etti. «Elimiz 60-tan asa halyqaralyq quqyqtyq jáne áleýmettik qujattar men paktilerge qol qoıǵan. Áıelder men balalardyń quqyn qorǵaý úshin kóptegen sharalar atqarylyp jatady. Áıtse de, ókinishke qaraı, kámeletke tolmaǵan qyz balalarǵa zorlyq-zombylyq jasaý, kúshtep nekege otyrǵyzý sııaqty oqıǵalar ushyrasatyny jasyryn emes. Bul birli-jarym ǵana oqıǵa emes, kádimgideı tendensııaǵa aınalyp otyr» – dedi depýtat. Ol sarapshylardyń birqatary osy qubylysty áleýmettik-mádenı jaǵdaımen, ekinshi bir toby dinı kózqaraspen, kedeıshilikpen, bilim alýǵa múmkindiktiń joqtyǵymen baılanystyratynyn baıandady. «Bul jaǵdaıda eń soraqy nátıje: jas qyzdardyń quqyǵy buzylýy. Sonyń saldarynan ózin-ózi óltirýge deıin baratyn jantúrshigerlik oqıǵalar oryn alýda. Statıstıka boıynsha elimizde kámeletke tolmaǵan jas qyzdardyń bes paıyzy erte jastan nekege turady. Bul boıynsha qylmystyq jaýapkershilikke tartýǵa da bolady», – dedi depýtat.
Al, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Balalar quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıtet tóraǵasynyń orynbasary Baqyt Álibaeva elimizde kámelet jasyna jetpegen 2 mıllıonǵa jýyq qyz bar ekenin, ol halyqtyń besten bir bóligin quraıtynyn alǵa tartty. Sonyń ishinde 100 myń áıelge shaqqanda bala tapqandardyń arasynda kámelet jasyna jetpeı jáne zańsyz bala tabý 23 paıyzdy quraıdy eken. Tóraǵanyń orynbasary erte nekege turý jaǵdaıy, ásirese, ózbek, uıǵyr, tájik, ázerba ıjan, túrik ulttary arasynda jıi kezdesetinin aıtty.
Atalǵan másele Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ázerbaıjan, Grýzııa, Pákstan jáne Túrkimenstan elderiniń depýtattarynyń, memlekettik organdar men úkimettik emes uıymdar ókilderiniń, halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen talqylanýda.
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretti túsirgen
Erlan OMAROV.
