Keshegi KSRO kezinde Inder borat rýdnıgi 61 jyl boıy jumys istep, odaqtyq baılanystar úzilgennen keıin óndiris toqtaǵan edi.
Inderdiń 1200-ge jýyq adamy osy rýdnıkte jumys jasaǵan. 1960 jyly «Sátımola» kenishi ashyldy. «Sátımolada» 1978-1986 jyldary barlaý jumystary odan ári júrgizildi.
Keshegi KSRO kezinde Inder borat rýdnıgi 61 jyl boıy jumys istep, odaqtyq baılanystar úzilgennen keıin óndiris toqtaǵan edi.
Inderdiń 1200-ge jýyq adamy osy rýdnıkte jumys jasaǵan. 1960 jyly «Sátımola» kenishi ashyldy. «Sátımolada» 1978-1986 jyldary barlaý jumystary odan ári júrgizildi.Degenmen de, Odaqtyń taraýy boratqa degen suranysty azaıtty. Al «Sátımola» kenishinde quramynda kalıı jáne bor kezdesetin tuzdardy zertteý jumystary sońǵy kezderde keń kólemde bastaldy. Jergilikti qazba baılyqty ıgerý úshin 2001 jyly shetelderdiń qatysýymen «Sátbor» ken-taý óndirýshi kásiporny qurylǵan bolatyn. Sóıtip, 2004 jyly, 19 sáýirde el Úkimetiniń №1391 hattamasy boıynsha jer qoınaýyn paıdalanýǵa kelisimshart jasasqannan keıin, kenishti zertteý, burǵylaý jumystary bastalyp ketken, deıdi «Sátbor» JShS dırektorynyń geologııalyq máseleler boıynsha keńesshisi Hasan Qamashev. Aıta ketý kerek, atalmysh ken orny Batys Qazaqstan oblysy, Bazarsholan aýylynan – 40, Denderden 70 shaqyrym jerde ornalasqan. Bul kúnderi Beketten «Sátborǵa» avtokólik joly, Bazarsholannan LEP 10 kV jerleri tartyldy. Endi Dender-Maqat temir jolynyń M.О́temisov stansasynan 90 shaqyrymdyq temir jol tartylmaq. Al úlken kerneýli elektr jelisin Eltaı selosynan tartý oıda bar. Gaz qubyry Qyzylqoǵa aýdanynyń Tasshaǵyl selosy arqyly júrmek. Qazir jobanyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi jasalýda. Qýanarlyǵy sol, shahtadan shyqqan ónim jergilikti jerde óńdelmek, «Sátımoladan» ónimdi óńdeıtin eki zaýyt turǵyzylmaq. Biri – kalıı tyńaıtqyshyn, ekinshisi bor konsetratyn shyǵarmaq. Sheteldiktermen birlesken «Sátbor» JShS kompanııasy qyzmeti álemdik standartqa sáıkes keletin mıneraldy kalıı tyńaıtqyshtaryn jáne quramynda bor bar ónimderin shyǵarýdy kózdeıdi. Saıyp kelgende, bul Qazaqstannyń álemdik naryqta mıneraldy tyńaıtqyshtar óndirýshi jáne eksporttaýshy elderdiń biri bolýyna múmkindik bermek. Aldyn ala esep boıynsha, taý-ken baıytýshy keshen qurylysynyń alǵashqy legi 2017-2020 jyldarǵa jatady. Munda jumysshy qyzmetkerler sany 1500 adam bolady. Al 2020-2023 jyldary óndiriste jumys jasaıtyndar sany 3000 adamǵa jetpek. Endi óndiristiń kólemi jylyna 25 mln. tonna rýdany shyǵarýǵa jetkende, jumysshy-qyzmetkerler sany 5000 adamdy quramaq. Qazirgi ýaqytta bolashaq ken ornyn eńbek resýrstarymen qamtamasyz etý úshin eńbek naryǵyn zerttep, kombaın keshenderi mashınısterin, ózdiginen júretin jabdyq mashınısterin, jerasty burǵylaý, qoparý jáne barlaý uńǵymalaryn burǵylaý operatorlaryn, qoparǵysh mamandaryn, konveıerlik tasymaldaý, kóterý qurylǵylarynyń mashınısterin oqytý maqsatynda shetelden bilikti oqytýshy quramyn shaqyrý josparlanýda.
«Sátımola» ken ornynda ýran, basqa da qaýipti sáýle taratatyn taý jynystary joq. Iаǵnı kalıı jáne bor óndirýde aýaǵa taraıtyn shań, jerasty sýlarynyń jer betine shyǵyp, býlanýynan bolatyn zııandy nárselerdiń taralý shegi 1000 metrden aspaıdy. Sondaı-aq, osy rýdalardy óńdeý men qajetti oryndarǵa jetkizý sharalary jerastyndaǵy shahtada ótedi. Al jer betinde paıdalanǵan las sýlar men qaldyqtar jerastyndaǵy qýystardy toltyrady. О́zderińizge belgili, Chernobyl AES-indegi apatta ony aýyzdyqtaýǵa osy borat paıdalanyldy. Ol boıyna sáýlelerdi molynan sińiredi, taratpaıdy, deıdi Qasan Qamashev.
Iá, «Sátımola» kenishi respýblıkamyzdaǵy úlken baılyqtyń bastaýy bolǵaly tur. Onyń qory jóninde myna bir sıfrlardy keltire ketsek te artyq bolmas. Ol Inder borat rýdnıginiń otyz jylda óndirgen ónimin bir jylda beredi eken. Iаǵnı jerastynda 450 – 1200 metr tereńdikte jatqan mol baılyqtyń syrtqa shyǵar kúni de qashyq emes. Endi ol shetel ınvestorlaryn kútedi. Qalaı bolǵanda da qory 135 jyldan árige jetetin kenishtiń tutynýshysy da mol bolary anyq.
Quttygereı SMADIIаR.
