Kórme
Jumys babyndaǵy sapardan kóp nárse kóńilge toqyldy
Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary – EKSPO-2017 Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń komıssary Rápil Joshybaevtyń Gonkong jáne Makao arnaıy ákimshilik aımaqtaryna (AÁA) sapary bolyp ótti, dep habarlady QR SIM-iniń baspasóz qyzmeti.
Sapar barysynda Gonkongtyń ekonomıkalyq damý jáne saýda boıynsha hatshysy (mınıstri) Gregorı Somen kelissózder júrgizildi. R.Joshybaev qabyldaýshy tarapty Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalarymen tanystyrdy. Taraptar Qazaqstan–Gonkong yntymaqtastyǵynyń qazirgi jaǵdaıy men keleshegi boıynsha pikir almasty. Investısııalyq qarym-qatynas basym baǵyttar qatarynda atap ótildi.
Kórme
Jumys babyndaǵy sapardan kóp nárse kóńilge toqyldy
Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary – EKSPO-2017 Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń komıssary Rápil Joshybaevtyń Gonkong jáne Makao arnaıy ákimshilik aımaqtaryna (AÁA) sapary bolyp ótti, dep habarlady QR SIM-iniń baspasóz qyzmeti.
Sapar barysynda Gonkongtyń ekonomıkalyq damý jáne saýda boıynsha hatshysy (mınıstri) Gregorı Somen kelissózder júrgizildi. R.Joshybaev qabyldaýshy tarapty Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalarymen tanystyrdy. Taraptar Qazaqstan–Gonkong yntymaqtastyǵynyń qazirgi jaǵdaıy men keleshegi boıynsha pikir almasty. Investısııalyq qarym-qatynas basym baǵyttar qatarynda atap ótildi.
Sonymen qatar, Gonkong AÁA-ǵa sapar aıasynda isker toptardyń qatysýymen Gonkongtyń Saýdany damytý boıynsha keńesiniń dóńgelek ústeli uıymdastyryldy. Taraptar Astanadaǵy EKSPO-2017 kórmesin uıymdastyrý boıynsha jobalardy júzege asyrýǵa Gonkong kompanııalarynyń qatysý múmkindigin qarastyrdy.
R.Joshybaev bastaǵan Qazaqstan delegasııasy Týrızm boıynsha «Makao-2013» álemdik ekonomıkalyq forým jumysyna da qatysty. Is-shara taqyryby «Ekonomıkany jandandyrý: saıahat pen týrızm salalaryna ınvestısııa» dep ataldy. Forým saıahat pen týrızm salalaryna keletin ınvestısııa, sondaı-aq álemdik ekonomıkanyń qazirgi jaǵdaıyn, ekonomıkalyq damýyna qoldaý kórsetýdiń ózekti máselelerin talqylaýdy kózdeıdi.
Forýmǵa QHR-dyń belgili saıası qaıratkerleri men ǵalymdary, múshe elderdiń týrızm salasyndaǵy memlekettik organdarynyń, halyqaralyq týrıstik kompanııalar men uıymdarynyń basshylary, onyń ishinde Dúnıejúzilik týrıstik uıymynyń bas hatshysy (UNWTO) Taleb Rıfaı, Azııa jáne Tynyq muhıt elderi Týrıstik assosıasııasynyń tóraǵasy (PATA) Joao Antýnes, Álemdik saıahat pen týrızm keńesiniń tóraǵasy (WTTC) Maıkl Frenzel jáne basqalar qatysty.
Forým aıasynda R.Joshybaevtyń Makao AÁA-nyń basshysy Chýı Saı Onmen kezdesýi ótti. Kezdesý barysynda ekijaqty yntymaqtastyq, Qazaqstan men Makao arasynda tikeleı áýe qatynasyn ashý máseleleri talqylandy. Sonymen qatar, Kambodja, Indonezııa, Portýgalııa jáne Vetnam elderiniń týrızm mınıstrlerimen kelissózder ótti. R.Joshybaev áńgimelesýshi taraptardy saýda-ekonomıkalyq jáne týrıstik salalarda ózara tıimdi, tyǵyz yntymaqtastyq ornatý maqsatynda Qazaqstanǵa shaqyrdy.
Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń bastamasymen 2017 jyl Qytaı týrızminiń Qazaqstandaǵy jyly bolyp jarııalanǵan bolatyn. Osyǵan oraı, qazaqstandyq taraptyń bastamasymen Qazaqstannyń týrıstik múmkindikterimen tanystyrý jáne EKSPO-2017 kórmesiniń taqyrybyn ilgeriletý maqsatynda kelesi jyly álemdik forýmnyń bedeldi alańyn paıdalaný máselelerin pysyqtaýǵa qol jetkizildi.
Qazaqstan jáne álemdik kórme
HIH ǵasyrdaǵy ónerkásip revolıýsııasy, sol kezeńdegi adamzattyń romantıkalyq bolashaqqa, tehnıkalyq órkenıetke umtylǵan aldyńǵy qatarly ókilderiniń aqyl-oıy dúnıege búkilálemdik jetistikter kórmesi ıdeıasyn ákeldi. Mine, sodan beri ótken 160 jyldan astam ýaqyttan beri álemniń damyǵan memleketteri búkil dúnıe júzine qoǵamdyq mańyzy bar salalardaǵy ózderiniń qol jetkizgen jetistikterin pash etip, basqalardyń shyqqan bıigimen salystyryp, baǵalaýdy dástúrge aınaldyryp keledi. Dúnıejúzilik órkenıet shoǵyrynda óziniń laıyqty ornyna batyl qa dam basqan Qazaqstan 1997 jyldan beri osy halyqaralyq kórmeler qozǵalysynyń múshesi bolsa, 2005 jyldan bastap onyń belsendi qatysýshylarynyń qatarynan kórindi. Al ótken jyly álemniń 160 memleketi baq synaǵan básekede top jaryp, 2017 jyly Búkilálemdik EKSPO kórmesin Astanada ótkizý qurmetin jeńip aldy.
«EKSPO-2005, Aıchı»: Tabıǵat kemeńgerligi
Dúnıe júziniń barlyq memleketteri ózderiniń jetistikterin saralaıtyn bul dástúr EKSPO Búkilálemdik kórmesi degen ataýǵa ıe boldy. Osyndaı asa zor aýqymdaǵy kórme uıymdastyrý sol kórme ótetin el úshin ǵana emes, Búkilálemdik dárejedegi erekshe oqıǵaǵa aınaldy. Bul kórmelerde adamzat aqyl-oıynyń ozyq nátıjeleriniń tusaýy kesilýde. Máselen, 1878 jyly Parıjde ótken Búkilálemdik kórmede Tomas Edıson tarıhta megafon jáne fonograftyń tusaýyn kesse, 1889 jyly ótken kórmede ónertapqysh Gýstav Eıfeldiń munarasy salynyp, kórmege kelýshilerdi tań-tamasha qaldyrdy. Búginde Eıfel munarasy Parıjdiń sımvolyna aınalǵan.
1928 jyly EKSPO Búkilálemdik kórmesin ótkizýdi uıymdastyrý, baqylaý jáne retteý maqsatynda Halyqaralyq kórmeler bıýrosy (HKB) ashyldy. Búginde HKB quramyna álemniń asa bedeldi de belgili 160 halyqaralyq uıymyn toptastyrǵan dúnıe júziniń eń bedeldi halyqaralyq uıymyna aınalyp otyr. Búkilálemdik kórme búkil álemdik qaýymdastyqtyń múddeleri toǵysatyn ınnovasııalyq jáne jahandyq dıalogtar ortalyǵyna aınaldy. Joǵaryda atap kórsetkenimizdeı, Qazaqstan 16 jyldan beri osy halyqaralyq bedeldi uıymnyń múshesi bolýmen qatar, 2005 jyldan beri qaraı ótkizilgen barlyq Halyqaralyq kórmelerdiń turaqty qatysýshysy bolyp keledi.
Búkilálemdik jetistikter kórmesinde Qazaqstannyń kók baıraǵy alǵash ret 2005 jylǵy 25 naýryz ben 25 qyrkúıek aralyǵynda Japonııanyń Aıchı prefektýrasynda ótken kórmede jelbiredi. EKSPO-2005 kórmesiniń qalashyǵy Japonııanyń Tokıo jáne Osakı qalalarynan keıingi úshinshi iri ónerkásiptik ortalyǵy bolyp sanalatyn Nagoıa qalasynyń mańyndaǵy bıiktikte boı kóterip, Nagakýta, Toıoto jáne Seto qalalarynda ornalasty. HHI ǵasyrda ótkizilgen bul birinshi Búkilálemdik kórme boldy. «Tabıǵat kemeńgerligi» uranymen ótkizilgen bul kórmeniń negizgi maqsaty tehnogendik zamannyń eń jańa tehnologııalarynyń qorshaǵan ortany qorǵaýǵa tıgizetin ıgi yqpalyn kórsetý boldy.
Kórmeniń eń basty aımaqtary «Adam jáne tabıǵat arasyndaǵy jańa qarym-qatynas» jáne «Mádenıetaralyq uly sımfonııa» dep ataldy. 170 gektar jerdi alyp jatqan birinshi aımaq Nagoıa qalasynyń shyǵys jaǵyndaǵy bıiktikke qonys tepti. Ol 2 jeke aımaqqa bólinip, bul aımaqtar ózara aspaly joldarmen baılanys jasaıtyn boldy. Búkilálemdik kórmeniń negizgi sharalary ótkiziletin aımaq 157 gektar jerge sozylyp, Nagakýta qalasynda qonys tepse, 15 gektarǵa sozylǵan ekinshi aımaq Seto qalasynda qonys tepti. Negizinen tabıǵattyń erekshelikterine basymdyq berilgen ekinshi aımaqta týrısterdiń tiri tabıǵatpen etene aralasýyna barlyq jaǵdaı jasaldy.
185 kúnge sozylǵan Japonııadaǵy «EKSPO-2005, Aıchı» kórmesinde Qazaqstan alǵash ret óziniń ekspozısııalaryn qoıdy. Kórmedegi Qazaqstan ekspozısııalary eki qabatty stend taqtalardan, ulttyq kıiz úı jáne basqa murajaı jádigerlerinen quraldy. Búkilálemdik kórmege qoıylǵan Qazaqstan jádigerleri halqymyzdyń ulttyq mádenıeti, salt-dástúri jáne qolóneri týraly mol maǵlumat berip, kórmeni tamashalaýǵa kelgen týrısterge Qazaqstandy jan-jaqty tanystyrýǵa jaǵdaı jasady.
Búkilálemdik kórme alańdary tabıǵat aıasyndaǵy ashyq sahnalardy elestetedi. Bul sahnalarda kórme ótken 185 kún boıy spektaklder men sahnalyq qoıylymdar kórsetilip turdy. Ashyq aspan astynda qanat jaıǵan sahnalardaǵy spektaklder arnaıy jasalǵan zor ekrandar arqyly kórsetildi. Osy ekrandar arqyly júrgizilgen translıasııalar búkil dúnıe júzine tarap jatty.
Japonııanyń Aıchı prefektýrasynda ótken HHI ǵasyrdyń alǵashqy Halyqaralyq kórmesine álemniń 125 memleketi jáne 4 halyqaralyq uıymdary qatysty. «EKSPO-2005, Aıchı» kórmesiniń jalaýy jarty jyl boıy jelbirep turdy. Osy kezeńde bul kórmeni 22 mıllıonnan astam týrıster tamashalady. Qazaqstannyń Búkilálemdik jetistikter kórmesine qatysý dástúri budan keıin Ispanııa Koroldigindegi «EKSPO-2008, Saragosada», Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy «EKSPO-2010, Shanhaıda», Ońtústik Koreıadaǵy «EKSPO-2012, Esýda» jalǵasyn tapty.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterde: Japonııada ótken «EKSPO-2005, Aıchı» Búkilálemdik kór
