Kepildik berilgen ótemdi qamtamasyz etý úshin Qorda jınaqtaý negizinde arnaıy rezerv jasalǵan. Ol negizinen depozıtterge kepildik berý júıesine qatysýshy bankterdiń úsh aı saıyn tóleıtin jarnasy esebinen qalyptasady.
Qazirgi ýaqytta Qordyń arnaıy rezervinde 509 mıllıardtan astam teńge, al QDKBQ jarǵylyq kapıtaly mólsheriniń 70%-yn eskeretin bolsaq, 619 mlrd teńge jınaqtalǵan.
Halyqaralyq standarttarǵa sáıkes depozıtorlardy qorǵaý júıesiniń rezervi eń iri bankterdiń nemese búkil qarjy júıesiniń depozıttik bazasyn óteýge emes, boljaldy shyǵyndardyń deńgeıine sáıkes bolýy kerek.
QDKBQ-nyń qazirgi qolda bar arnaıy rezerviniń deńgeıi (barlyq depozıtterdiń 6,3 paıyzy) «Depozıtterge mindetti kepildik berý týraly» QR Zańynda – kepildik berilgen búkil depozıtter somasynyń 5 paıyzynan kem bolmaýy kerek, - dep talap etilgen maqsatty deńgeıden joǵary.
Atap ótý kerek, halyqaralyq tájirıbede depozıtterge kepildik beretin (saqtandyrý) osyndaı qorlarda salymshylardyń quqyǵyn qorǵaıtyn basqa da quraldar bar. QDKBQ Halyqaralyq depozıtterdi saqtandyrý júıesi qaýymdastyǵynyń (IADI) múshesi bola otyryp, problemalyq banktermen jumys isteý, onyń ishinde olardyń aktıvteri men mindettemelerin depozıtterge kepildik berý júıesine qatysýshy bankke nemese qatysýshy bankterge berý boıynsha birqatar mehanızmderdi aldyn ala qarastyrǵan. Bul óz kezeginde kepildik berilgen ótemdi tólemeýge, ıaǵnı QDKBQ rezervin bekerge shyǵyndamaýǵa múmkindik beredi.
Halyqaralyq standarttar boıynsha jasalǵan baǵalaýlar arnaıy rezervtiń jetkilikti ekendigin kórsetip otyr. Al eger arnaıy rezerv jetkiliksiz bolǵan jaǵdaıda, QDKBQ qoldaý izdep, Ulttyq Bankke ótinish jasaı alady. Alaıda, bulaı bolýy ekitalaı.
Joǵaryda keltirilgen barlyq maǵlumattar depozıtterge kepildik berý júıesiniń ornyqty ekendigin kórsetedi. Ol ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jumysynda jaǵymsyz ssenarııler oryn alǵan jaǵdaıda Qazaqstannyń barlyq turǵyndaryn qorǵaýǵa baǵyttalady.
Eske sala ketý kerek, saqtandyrý jaǵdaıy týyndaǵan kezde QDKBQ kepildik berilgen ótemdi depozıt boıynsha qaldyq soma sheginde, biraq ulttyq valıýtadaǵy jınaq depozıtter boıynsha – 15 mln teńgeden, teńgedegi qalǵan basqa depozıtter boıynsha – 10 mln teńgeden, shetel valıýtasyndaǵy depozıtter boıynsha – 5 mln teńgeden aspaıtyn kólemde tóleıdi.
ALMATY
