Tús aýa vokzal basyndaǵy bas qalaǵa júretin taksıler turatyn jerge keldik. Astana baǵytyna qatynaıtyn eki kólik tur eken: biri – segiz adam syıatyn shaǵyn avtobýs-mınıven, ekinshisi – Toyota markaly eski mashına. Jeńil avtomobıldiń aldyńǵy oryndyǵy bos eken, birden soǵan otyra kettim. Uzamaı artqy jaqtaǵy oryndyqqa bir jas qyz kelip otyrdy. Endi eki adam kerek. Olar da kóp kúttirmedi. Elýden asyp, alpysty alqymdap qalǵan mas qazaq pen ony qoltyǵynan demegen jastaý jigit kólikke otyrdy. «Áı, mynaý jolda mazany alatyn boldy ǵoı» dep ishteı jaqtyrmaı otyrdyq, árıne.
Sóıtip aınalasy 15 mınýttyń muǵdarynda kólik ishi jolaýshyǵa tolyp, júrgizýshi ándetip kelip esik ashty. Shopyr jigit jaǵyna pyshaq janyǵandaı aryq, kıimi de júdeýleý eken óziniń. Jel qaǵyp totyqqan bet-júzin jasyna qaramaı ájim torlaǵan.
Esikti ashty da: «Aqshalaryńyzdy tólep qoıyńyzdar», dedi. Sol kezde arttaǵy mas qazaq:
– E, nege aldyn ala tóleımiz? Jolda boran bolsa, avarııaǵa tússek ne isteımiz? Jetken soń alasyń, – dedi tilin shaınap.
– A, onda bolmaıdy, túsińiz, – degeni sol edi, mas qazaq pen onyń jastaý serigi sózge kelmesten tústi de, mınıvenge qaraı ketti.
«E, osynysy durys boldy. Onyń ústine, jamandyq shaqyrǵandaı bolyp, avarııasy nesi?» dedik te, bizge qajet eki jolaýshyny kútip otyra berdik. Bizdiń júrgizýshi anda-sanda «Astana! Eki oryn!» dep daýysy shińkildep aıqaılap qoıady.
Sodan ne kerek, týra eki saǵattaı kúttirip baryp, birinen soń biri eki adam kelip otyrdy. Buǵan da shúkir... Adam tolǵan soń, «Astana, qaıdasyń!», dep júrdik te kettik. Biz mingen kólik Toyota Camry-diń 25-shi modeli eken. Shyqqanyna bálenbaı jyl bolǵan avtokólik ábden eskirgen. Asfalttyń keı jerlerdegi shuńqyryna dońǵalaǵy kelip soǵylǵanda, astyndaǵy temirleri sart-surt etip mıǵa tıedi. Janar-jaǵar- maı quıý stansasyna kelip, gaz toltyryp alǵannan keıin, Temirtaýǵa qaraı shyǵar kúre jolǵa da tústik. Júrgizýshi jigit yzǵytyp kele jatyp, uıaly telefonmen biraz sharýasyn tyndyryp tastady. Áýeli jańa ǵana aqsha salǵanyn aıtyp bir áıelmen sóılesti. «Jol ashyq pa? Gaıshnıkter joq pa?» dep bireýlerden, sirá áriptesteri bolsa kerek, táptishtep surap aldy. Sodan keıin baryp, kóńili jaılanǵan ol áńgimege kiristi.
– Keshe astanadan vokzalǵa kelgende «granatam» ketip qaldy. Bir qudaı saqtady, – dedi.
«Granata» dep otyrǵany dońǵalaq pen rýldiń arasyn jalǵastyryp turatyn mańyzdy bólshek emes pe edi?
– Sonda, kólikterińdi teksertip otyrmaýshy ma edińder? – dep surap edim.
– Joǵa, – dedi ol. – Oǵan ýaqyt qaıda? Bir shuqysań boldy, basqasy shyǵa beredi...
Obaly neshik, júrgizýshi jigittiń kásibı sheberligine daý joq eken. Eki saǵattan astam ýaqytta elordaǵa da kelip kirdik...
Ertesine sharýa bitkennen keıin bas qalanyń vokzalyna kelip, Qaraǵandyǵa baratyn taksıler turaǵyn taýyp aldyq. Jalǵyz ǵana mınıvennen basqa biz dittegen jaqqa júretin kólik joq eken. Amalsyz soǵan otyrýǵa týra keldi. Segiz adamdyq kóliktiń ábden tozyǵy jetkeni kórinip tur. Ortan belindegi ortaq esikti ashý úshin aldymen jolaýshy otyratyn aldyńǵy esikti ashýǵa týra keledi eken. Aldyńǵy jaqtaǵy jolaýshy men júrgizýshiniń arasyna da bir oryndyqty tyǵyp jibergen eken, jumyrtqadan jún qyryqqan qýlar. Aldyna jaıǵasqan men: «qap, qysylysyp baratyn boldym-aý. Áıteýir, aryq adam bolsa eken», dep ishteı tilep qoıamyn...
Bul joly ózge jolaýshylar kóp kúttire qoıǵan joq. Aınaldyrǵan jarty saǵattyń ishinde kólik ishi jolaýshyǵa toldy da, Qaraǵandyǵa qaraı tartyp kettik. Qaladan shyǵa bere bul shopyr da toltyryp gaz quıyp aldy. «Qazir gaz degen jaqsy bolyp tur ǵoı. Benzınnen eki ese arzan», deıdi ózi toq kóńilmen.
Kúre jolǵa túskennen keıin júrgizýshi jigitti áńgimege tarttym. Jas shamasy qyryqqa kelip qalǵan eken. Nege ekenin bilmeımin, bul da jasyna jetpeı erte qartaıǵan, ómirinde qıyndyqty kóp kórgen adamǵa uqsady. Kıimi de jupyny kórindi. О́zi áńgimeshil eken, suraǵan nárselerime yqylaspen jaýap berip otyrdy. Men keshegi júrgizýshiniń «granatasynyń» ushyp ketkeni jaıynda aıtqanyn sóz qyla otyryp, «Qazir sender kólikterińdi durystap qaramaıtyn bolǵansyńdar ma?» dep, áńgime arasynda eleýsizdeý etip suradym.
– Qazir Nur-Sultan men Qaraǵandy arasynda adam tasýda qyzyq qalmady, – dep bastady ol áńgimesin. – Nege deseńiz, ındraıver degen konkýrent shyqty, jurttyń kóbi sony paıdalanady. Sonan soń, qoly uzyndar tapsyryspen adam tasıtyn fırmalarǵa ketip qalǵan. Ol jaqta aqshany jaqsy tóleıdi, aıyna 500 myń teńge tabýǵa bolady. Al qazir bizde júrgenderdiń teń jartysynan astamynyń mashınalary eski, sonyń ózin olar durystap kútip ustamaıdy...
«E, e, e... endi túsinikti» dedik ishteı... Báse, osydan bir-eki jyl buryn vokzal basynda «Astana, Astana!», dep aıǵaılap turatyn jigitter birtúrli aıbarly kórinýshi edi. Kıimderi de táýir bolatyn, ózderiniń dene bitimderi de sportshylarǵa kóbirek keletin. Eń bastysy, olardyń kólikteri de táýir-tuǵyn. Jańalaý, syrty jaltyrap, ishi tap-taza bolyp turýshy edi... Endigisi mine, jaqsylary táýir jerdi tapqan da, siz ben bizdi elorda men Qaraǵandynyń eki arasyna tasyǵan «jabaıy taksıdiń» tizgini kim kóringenniń qolyna tıipti.
Adam úıden qyryq qadam shyqqannan keıin músápir. Sol músápirińiz dittegen jerime tez jete qoısam dep biz áńgime qylyp otyrǵan taksılerge but artady. Al endi osy jolaýshylardyń qaýipsizdigine kim jaýapty? Jalpy, kúre jolda adam tasyp, nápaqa tapqan taksıshilerdi, olardyń eski-qusqy kólikteriniń tehnıkalyq jaramdylyqtaryn kim tekserip jatyr? Mazalaǵan suraq kóp, biraq mardymdy jaýap joq. Bul taksıshileriń qansha surasań da, arttarynda kim turǵanyn aıtpaıdy. Jaýapty organdarǵa resmı saýalmen shyqsań, bir-birine siltep, ábden dińkeletedi. El bolsa, bulardyń aıyna patent tólep turatyn zańdy fırmanyń taksıleri ekenin jáne qamqorshy kókeleriniń tym joǵaryda otyratynyn aıtady...
Al shyntýaıtyna kelsek, «jabaıy taksıdiń» máselesin jaqsylap qolǵa almasa, Nur-Sultan men Qaraǵandy arasyndaǵy kúre jol kisi óliminen kóz ashpaıtyn «ajal jolyna» aınalary aıdan anyq.
Qaraǵandy oblysy
