О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldarynan beri túzetý engizilmegen zańdy jańǵyrtý jumystary áli de jalǵasýy qajet. Osy maqsatta AQSh, Eýropa elderi syndy birqatar demokratııalyq memleketterdiń tájirıbeleri de eskerildi. Bastysy – bul zań jobasy progresıvti zań bolýy tıis. Sondyqtan elimizde burynnan qoldanylyp kele jatqan zańǵa kúrdeli ózgerister engizilýde.
Kúrdeli ózgeris dep otyrǵanym, osyǵan deıin elimizde beıbit jınalystardy uıymdastyrý men ótkizý úshin memlekettiń ruqsaty kerek edi. Endigi kúnde azamattardyń alańǵa shyǵyp, qandaıda bir saıası kózqarastaryn, kelispeýshilikterin bildirý úshin memleketten ruqsat kútpeı, eskertý, habarlandyrý tártibi arqyly jınalýyna jol berýdi kózdeıtin naǵyz demokratııalyq bastama jasalyp jatyr. Bul jıyndardy ótkizý úshin arnaıy oryndar, alańdar belgilenbek. Alaıda oppozısııa ókilderi munymen kelispeı otyr. Olar mundaı beıbit jıyndar kez kelgen oryndarda ótýi tıis degen pikirde.
Bul ustanymdy qostamaımyn. Meniń oıymsha, adam bostandyǵynyń shegi basqa adamnyń bostandyǵynyń shegi bastalatyn jerde aıaqtalady. Iаǵnı atalǵan jıyndarǵa qatysýdy kózdemeıtin azamattardyń kúndelikti ómir-saltyna kedergi kelmeýi tıis. Qarastyrylyp jatqan zań jobasynda beıbit jıyndardy onsyz da Nur-Sultan, Almaty syndy elimizdegi iri qalalardyń ortalyqtarynda ótkizý máselesi kóterilip otyr. Bul bastamalardyń elimizdiń ózge qalalaryna qatysy bar.
Shekteý dep otyrǵanym – joǵaryda aıtqanymdaı beıbit jıyndarǵa qatyspaıtyn turǵyndardyń quqyǵyn qorǵaý. Máselen, jıyndardyń mektep, balabaqsha syndy bilim oshaqtarynyń, emhana, aýrýhana syndy áleýmettik nysandardyń aýmaǵynda ótkizilgeni – sondaǵy azamattardyń quqyǵyn aıaq asty etý bolar edi. Sondyqtan bul shekteýler zań turǵysynan durys negizdeme bolyp otyr.
Árıne talqylaý áli de júrgiziledi. Ol da durys. Sebebi «kelisip pishilgen tonnyń kelte bolmaıtyny» belgili. Zańdy jetildire túsetin tyń bastamalar, ıgi negizdemeler bolady dep senemin.
Serik BERKAMALOV,
Konsaltıngtik jáne zertteý uıymdary qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Qazaqstan Zańgerler odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń dırektory
