Rýhanııat • 15 Mamyr, 2020

«Beket ata» kesheni abattandyrylady

570 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

О́tken jyly zańǵar jazýshy Ábish Kekilbaıulynyń 80 jyldyǵyn keń kólemde atap ótken Mańǵystaý jurtshylyǵy bıyl taǵy aıtýly is-sharalar qarsańynda tur. Onyń biri jáne halyqtyń erekshe yqylasyna ıe shara – Pir Beket ata Myrzaǵululynyń 270 jyldyǵy.

«Beket ata» kesheni abattandyrylady

Ábishshe aıtsaq, «...ol tirisinde – eli­niń jel jaqtaǵy Panasy, yq jaq­taǵy Saıasy bola bilgen Azamat. Jaý­dan eldi arashalaǵan Batyr. Daýda ádiletti arashalaǵan Qazy. Ozbyr­lyqtan Obal men Saýapty arashalaǵan Pirádar. Eli men jerin sheksiz súıgen Asyl Azamat, Abzal Adam. ...Álsizge Medet, Kúshtige Aıbat, Zaryqqanǵa Jebeý, Taryqqanǵa Demeý, Asqanǵa Tosqan, Sasqanǵa Saıa, Urpaqqa Ustaz, Ulysqa Uran, El Iesi, Jer Kıesi».

Ǵasyrlar boıy jurtynyń jadynan joǵalmaǵan, júreginen joıyl­maǵan Beket ata esimi – tentekti tezge salar tárbıe men taǵylym mektebi. О́zderinen burynǵy babalar jolyn jalǵastyrǵan búgingi urpaq Pir ata rýhyna qurmet pen súıispenshilikti joǵaltqan joq. Beket atanyń mereıtoıy qarsańynda on jyl buryn salynyp halyq ıgiligine usynylǵan «Ata joly» jańǵyrtylyp-jańartylyp qoldanysqa qaıta qosyldy.

Búginde Oǵylandy taýyndaǵy Beket ata jerlengen jer – halyq jıi zııa­rat etip baratyn oryn. Ásirese týrıs­tik salany damytýǵa basym­dyq bergen elimizde Mańǵystaýdyń kórik­ti-kórnekti jerlerine týrıs­ter­di kóptep tartý baǵytynda ta­bı­­ǵı sulý oryndarmen birge tarı­­hı-mádenı nysandardyń, tarıhı es­­kertkishterdiń alar orny zor. Qazir­­gi tańda Mańǵystaý óńirinde on úsh myńnan astam tarıhı-mádenı ny­san­dar zerttelip, qujattaldy. Tórt júz qyryqtan astam eskertkish mem­­leket­tik qorǵaýǵa alyndy, olar­dyń jıyrma biri respýblıkalyq mańyzǵa ıe. Eki júz qyryq toǵyz arheologııalyq eskertkishi tolyqtaı zerttelgen desek, olarǵa tas dáýiri sońyndaǵy tur­ǵyn keshender, qola dáýiri men erte temir dáýirindegi dinı-jerleý nysan­dary, ortaǵasyrlyq eski qalalar, beki­nis­ter, Uly Jibek joly boıynda or­nalasqan kerýen saraılary, arheo­logııa, sáýlettiń úlken jáne sh­aǵyn formalary kiretin júz qyryq keshen­dik ansamblder, sonymen qatar sáý­let pen qurylys mádenıetin tany­­ta­tyn alpys eskertkish jatady. Mań­­­ǵys­­t­aýdaǵy jerasty meshitteri, qaýym-qo­ıy­­lymdardaǵy qulpytastar men tam­dar erekshelikteri týrısterge zor áser syılaıtyny anyq. Bul múm­­kin­dik Mańǵystaý óńirin Qazaq­stan­­daǵy on úzdik týrıstik aımaqtyń biri re­tinde ereksheleıdi. Jyl ótken sa­ıyn Kaspıı teńiziniń jaǵasy týrıs­ter dem­alatyn orynǵa aınalyp, kelý­­shi­lerdiń sany arta túsýde. Al Qazaq­stannyń jeti keremetiniń biri sanalatyn Beket ata jerasty meshiti jáne basqa da qasıetti oryndar ári zııa­rat etýshilerge, ári týrısterge mol áser, rýhanı serpilis syılaı alady.  

Bıylǵy mereıli merekege oraı Beket ata meshiti men jol boıynda ornalasqan Shopan ata meshitteriniń aýmaǵy abattandyrylyp, kóne jádigerlerdi qaıta qalpyna keltirý jumystary júrgizilýde. 12 shaqyrym qashyqta jer astynan shyǵatyn tabıǵı sýǵa qubyr tartylyp, meshitke ákelindi. 2017 jyly bastalǵan «Ata joly» avtomobıl jolyn rekons­trýksııalaý jumystary jobasy eki kezeńmen júrgizildi. Alǵashqy bóliginde 5 mlrd 460 mln teńgege 51 shaqyrym jol jóndelse, ekinshi kezeńinde 4 mlrd 554 mln teńgege 46 shaqyrym jolǵa rekonstrýksııa jasalyp, asfalt tóseldi. Endigi kezekte aımaq basshylyǵynyń tapsyrmasymen Beket ata meshitine gaz jelisin tartý máselesi qolǵa alyndy. Demeýshilerdiń kómegimen aldaǵy ýaqytta bul joba da iske asady dep kútilýde.

– Áriptestermen, el aǵalarymen, «О́zenMunaıGaz» aksıonerlik qoǵa­mymen birge Beket atanyń basyn­da taǵy qandaı jumystar uıymdastyrýǵa bolatyndyǵyn aqyldastyq. Qazirgi kezdegi ózekti másele – gaz ákelý jáne kelgen sýdy tushytyp, halyq ıgiligine jaratý. Ony da aqyldastyq. Demeýshilerdiń kómegimen aldaǵy ýaqytta uıymdastyramyz dep jos­par­lap otyrmyz. Sondaı-aq Shopan atanyń basyna da sý tartý, kógal­dandyrýdy josparlap otyrmyz, – deıdi Mańǵystaý oblysynyń ákimi Serikbaı Trumov.

Beket ata esimi men rýhy urpaq­tarymen birge jasaı bermek.

 

Mańǵystaý oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar