Shetelde oqyǵan jastardyń óz salt-dástúrin, tilin, dilin umytyp ketip jatqanynyń da kýási bolyp júrgenimiz jasyryn emes. Qazirgi jastardyń basym kópshiligi joǵary bilimdi nege Qazaqstanda almaıdy? Onyń sebepterin de Memleket basshysy atap aıtty, «sonyń biri – joǵary bilim berý júıesiniń básekege qabiletsizdigi». Osyǵan oraı bilim granttaryn kóbeıtý arqyly bul máseleni sheshýdi jolǵa qoıdy.
Joǵary oqý ornynda ustazdyq etkenime bıyl 25 jyl boldy. Bir baıqaǵanym – jyl ótken saıyn jastar ózgerip kele jatyr. Qazirgi jastardy jańa zamannyń jastary deımiz. Árıne, zamanǵa saı ózgergen, jańarǵan jaqsy ǵoı. Biraq ulttyq qundylyqtarymyzdan ajyrap bara jatqanymyz qynjyltady. О́z tiline mensinbeı qaraıtyn, keıde sol qazaqsha sóılegeninen uıalatyn urpaq ósip keledi. Aǵylshyn tiline basymdyq berilgeli óz ana tilimizdiń qadiri ketti. Qazir qarakóz balalaryn orys, aǵylshyn mektepterine oqytýǵa berip jatqan ata-analardy kórgende janym aýyrady. Árıne, ózge tilderdi de bilgeni jaqsy deısiz ǵoı. Sóıtip júrip óz tilimiz ózge tilge jutylyp ketpese eken! Máselen, bizder Thomson Reuters, Scopus bazalaryndaǵy aǵylshynsha ǵylymı jýrnaldarǵa maqala shyǵarý úshin júzdegen myń teńge aqsha tóleıtinimizdi de jasyrmaımyz. Qazaq tili men ádebıeti, Qazaqstan tarıhy, qazaq mádeıettanýy salalary boıynsha jazylǵan maqalalarymyzdy aǵylshynǵa aýdaryp, sheteldik aǵylshyn tildi ǵylymı jýrnaldarǵa beremiz. Sol maqalalarǵa eshbir shetel zertteýshisi silteme jasamaýy da múmkin. О́z ana tili men ádebıeti, mádenıeti, tarıhy óz qazaǵyn qyzyqtyrmasa, basqa eldiń ǵalymdaryn qyzyqtyrady dep aıta almaımyn. Osyndaıda Qazaqstandaǵy ǵylymı basylymdar nege dármensiz? Nege biz qazaqsha jazǵan ǵylymı tujyrymdarymyzdy Qazaqstannyń reıtıngi joǵary jýrnaldarynda shyǵara almaımyz? Bul oraıda da Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ǵylymǵa erekshe mán beretinin, qazaqstandyq ǵylymdy damytýdy jolǵa qoıatynyn aıtty.
Memeleket basshysy memlekettik tildi oqytýdyń tıimdiligin barynsha arttyrýǵa shaqyryp, bul máselede Eýropa elderiniń tájirıbesinen úırený kerek ekenimizdi aıtty. Qazaq tiliniń mártebesi kóterilse, 2021 jyldan bastap Til komıtetiniń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qaramaǵyna ótetini de qýanyshty. Qazaq tilin oqytý ádistemesi ortalyqtarynyń bir júıege baǵynýy da nátıjege ákeletini sózsiz. Qoldanysqa engiziletin oqý baǵdarlamalarynyń tıimdiligin taldaý jáne monıtorıng júrgizý bir júıege túsedi. Sondaı-aq prezıdent ǵylymǵa da asa mán beriletinin atap ótti. Eń bastysy bilim berý jáne ǵylym júıesin túbegeıli reformalasa, bul salalardyń mańyzy arta túsedi. «Ár azamat óziniń jeke jetistigi arqyly búkil eldiń tabysty bolýyna, ósip-órkendeýine úles qosady. Sondyqtan búgingi otyrysty adamı kapıtaldyń negizgi baǵyttaryn damytý máselesine arnadyq. Bul – bilim berý, ǵylym jáne densaýlyq saqtaý salasy», - dedi Memleket basshysy. Prezıdent muǵalim mamandyǵynyń erekshe ekenin muǵalim mamandyǵyn tek barlyq jaǵdaıy bar talapqa saı oqý orny daıyndap shyǵaratynyn atap aıtty. Osy oraıda Yessenov University-diń úlken bir qurylymy Pedagogıka fakýlteti otyz jylǵa jýyq ýaqyttan beri Mańǵystaý óńiri úshin sapaly pedagog maman daıarlap keledi. Ýnıversıtet basshylyǵynyń pedagog mamandar daıarlaýǵa barlyq jaǵdaı jasap otyrǵany memeleket basshysynyń búgingi sózderimen sáıkesip tur. «Qazirgi tańda kópshilik oqytýshylardyń eńbegi qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindi dep oılaımyn. Biz «Pedagog mártebesi týraly» zań aıasynda muǵalimderdi yntalandyrý sharalaryn qarastyrdyq. Biraq, is júzinde, joǵary oqý orny oqytýshysynyń jalaqysy muǵalimniń jalaqysynan az bolyp qaldy.Osyǵan oraı Úkimet joǵary oqý orny oqytýshylarynyń eńbekaqysyn kóbeıtý máselesin qarastyrýy kerek». Úkimettiń joǵary oqý orny oqytýshylarynyń eńbekaqysyn kóbeıtý máselesin de kún tártibine qoıyp otyrǵany bizdi qýantty.
Elimizde engizilgen tótenshe jaǵdaı kezinde jańa oqytý júıesine kóshý, qashyqtan oqytý Yessenov University oqytýshylary men bilim alýshylary úshin asa qıynǵa soqqan joq. Qashyqtan oqytý oqý ornynda burynnan bar júıe, kúndizgi bólim bilim alýshylary offlaın júıede bilim alyp kelse, syrtqy bólim bilim alýshylary qashyqtan oqyp keldi. Endi jappaı bári bul júıege úırenip aldy. Bul júıedegi saýatymyz odan saıyn arta tústi, sabaqtan bólek respýblıkalyq deńgeıdegi konferensııa, semınarlarǵa da erkin qatysa bildik. Google Classroom, Zoom, Skype, Moodle, Opiq.kz, ClassDojo sııaqty jańa platformalardy da zerttep úlgerdik. Offlaın sabaq berip daǵdylanǵan bizderge onlaın sabaq berý qyzyq kórindi. Árıne, ózindik qıyndyqtary da boldy. Ýnıversıtet ujymy uıymshyldyqpen bul qıyndyqty da jeńdik.
«Pandemııa bizdiń elimiz úshin de úlken synaq bolyp otyr. Qazaqstan halqy eshqashan qıyndyqqa moıyǵan emes. Bul joly da birligimizdiń bekem ekenin kórsettik. Biz yrys pen yntymaqtyń arqasynda kez kelgen synaqty abyroımen eńseremiz dep senemin», - degen Prezıdentimizdiń aıtqan sózi yntymaǵy jarasqan el ekenimizdi kórsetti.
Naǵbdý QAMAROVA,
Yessenov University professory.
Aqtaý qalasy
