Táýelsizdik alǵannan keıin 1993 jyly 14 sáýirde jappaı qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly QR Zańy qabyldandy. Al, QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev 1997 jyldy Jalpyulttyq tatýlyq pen saıası kýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý jyly, sondaı-aq 31 mamyr – saıası saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúni dep jarııalady.
Jalpy, zertteýshiler derekterine súıensek, 1927-53 jyldary Qazaqstan boıynsha 125 myńnan bastam adam qýǵyn-súrginge ushyraǵan. Olardyń 25 myńy atyldy. Osy qýǵyn súrgin jyldarynda búkil elde 953 lager bolǵan. Qazaqstanda GÝLag-tyń 20-dan astam lageri ornalasqan.
Táýelsizdik jyldary aralyǵynda 146,5 myń kúnásiz jazǵyrylǵan otandasymyzdyń attary jazylǵan 14 «Aza kitaby» jaryqqa shyqty. Zańnamaǵa sáıkes, 340 myńnan astam zańsyz qýǵyn-súrginge ushyraǵan azamattar aqtaldy.
Qýǵyn-súrginge ushyraǵandardy aqtaý sharalary áli de jalǵasady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev eske alý kúnine oraı jasaǵan úndeýinde «Keńes zamanynda ómir súrgen halyqtarǵa «úlken terrordyń» orasan zor qasiret ákelgeni esimizde. Zulmat jyldarda Qazaqstanǵa KSRO-nyń túkpir-túkpirinen bes mıllıonnan astam adam jer aýdaryldy», - dep tarıhı ádildikti qalpyna keltirý jumystaryn aıaqtap, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý úshin arnaıy memlekettik komıssııa qurýdy tapsyrdy.
