Aımaqtar • 05 Maýsym, 2020

Marqakólde kúzet kúsheıtildi

496 ret kórsetildi

Qazir Marqakólde jaǵdaı turaqty.

 Shyǵys Qazaqstanda tamyljyǵan tabıǵaty bar kórikti mekender az emes. Sonyń biri de biregeıi – Marqakól kóli. Alaıda sońǵy jyldary osy ǵajaıyp kólde balyqty zańsyz aýlaý faktileri tym kóbeıip, jaǵdaı ábden ýshyqqan soń bul máselege Prezıdenttiń ózi nazar aýdarǵannan keıin ǵana balyq aýlaýǵa tyıym salynǵany belgili. Qazir tek kól jaǵalaýyndaǵy turǵyndarǵa ǵana balyq aýlaýǵa ruqsat berilgen.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev byltyr quzyrly organdarǵa Marqakóldegi jaǵdaıdy muqııat zertteýdi tapsyrǵannan keıin óńirdiń barlyq sý qoımalaryna tekserý júrgizilgen bolatyn. Oblystyq prokýratýra óńirdiń quqyq qorǵaý organdary ókilderimen birlese Marqakólge arnaıy baryp, vedomstvoaralyq keńes ótkizip, kóldegi túıindi máselelerdi jan-jaqty talqylaǵan-dy. «Brakonerlik máselesi bizdiń oblysymyz úshin áli de ózekti. Qazirgi ýaqytta oblysta Ertis basseıniniń 4 sý qoımasynda jáne Zaısan, О́skemen, Shúlbi jáne Buqtyrma sý qoımalarynyń 40 ýchaskesinde balyq aýlanady. Biz arnaıy taldaý jasaǵan kezde aýmaqtyq ınspeksııanyń, qoryqshylar qyzmeti, jedel jasaqtar men tabıǵatty qorǵaý polısııasynyń qyzmetindegi kóptegen kemshilikterdi taptyq. Atalǵan vedomstvolar kóbinese usaq quqyq buzýshylyqtardy (mysaly, balyq aýlaýdyń jeke faktilerin) ǵana anyqtaıdy. Brakonerlikke qarsy is-qımyl boıynsha júıeli jumys júrgizbeıdi (bir qyzmetker aıyna eki-úsh tártip buzýshylyq jáne 2-5 kılo zańsyz balyq aýlaý faktilerin ǵana tirkeıdi), qylmystyq shemalar anyqtalmaıdy. Sońǵy eki jylda aýmaqtyq ınspeksııa anyqtaǵan 2087 ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń 362 ǵana eleýli buzýshylyqtarǵa jatady. Marqakólde keńes ótkizgende qoryq basshylyǵyna jumysty shıratýdy, naqty sharalar qabyldaýdy, al quqyq qorǵaý organdaryna, ásirese ýyldyryq shashý kezeńinde zań buzýshylyqtardy anyqtaý jáne sapaly tergeýdi qamtamasyz etýdi mindettedik. Aımaqtyń ereksheligin eskere otyryp, brakonerlermen kúres negizgi mindetteriniń biri bolýy kerektigin shegelep tapsyrdyq. Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetine kóldegi máseleler boıynsha usynystarymyzdy jiberdik. Arnaıy belgilengen balyq aýlaý oryndarynyń sanyn qysqartýǵa baılanysty bastamalarymyz da vedomstvo tarapynan qoldaý tapty.  Sý quzǵyny (baklan) sanyn retteýge bolatyn qustar tizimine engizildi. Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń buıryǵymen Marqakól memlekettik tabıǵı qoryǵynyń qorǵalatyn aýmaǵyna qatysty erejege túzetý jasaldy. Matabaı, Qaraǵaılybulaq jáne tómengi Qaraǵaılybulaq aýyldary arnaıy balyq aýlaý tiziminen alynyp, Uranqaı aýylyna jaqyn bir ǵana jer qaldyryldy. Eń bastysy, qoryqtyń materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaıy jaqsardy, qar shana, fototuzaqtar men motorly qaıyqtar berildi. Budan bólek balyq resýrstarynyń zańsyz aınalymynyń jolyn kesý maqsatynda oblystyń bes aýdanynda (Zaısan, Tarbaǵataı, Kókpekti, Kúrshim, Altaı) prokýrorlar bastaǵan mobıldik toptardyń jumysy jandandyryldy. Qazirgi ýaqytta olar 50-den astam reıdtik is-sharalar júrgizdi, tabıǵat qorǵaý zańnamasynyń kóptegen zań buzýshylyqtary anyqtalyp, kináli adamdar jaýapqa tartyldy» deıdi oblystyń bas prokýrory Qusaıyn Igembaev.

Mysaly, Marqakól qoryǵynyń aýmaǵynda tabıǵat qorǵaý zańnamasynyń 16 buzýshylyqtary anyqtalǵan, olar boıynsha ákimshilik hattamalar toltyrylǵan. Kúrshim aýdanynda 1800 metr balyq aýlaıtyn aý alynyp, jalpy salmaǵy 433 kılo balyqty zańsyz tasymaldaǵan  avtokólik toqtatylǵan. Tarbaǵataıda 11 tonna aqserke balyǵyn tıegen avtokólik pen qujatsyz 22 tonna balyǵy bar bes tońazytqysh anyqtalǵan. Al Zaısandaǵy sý qoımalarynan uzyndyǵy 6 shaqyrym tyıym salynǵan jeliler tárkilengen. Kúrshim aýdanynda qyzmettik avtokólikte ýyldyryq pen balyq tasymaldaǵan jedel áreket etý jasaǵynyń ınspektory ustalǵan. Jyl basynan beri segiz qylmystyq is tirkelip, alty qylmystyq is boıynsha aıyptaý úkimi shyǵarylyp, ekeýi boıynsha qazir tergeý júrgizilýde. 

Qazir – Marqakólde balyqtardyń ýyldyryq shashatyn kezeńi. Osyǵan oraı kól basynda reıd sharalary uıymdastyrylyp, brakonerlikke jol bermeý úshin quqyq qorǵaý organdarynyń jumysy kúsheıtilgen. Qoryq aýmaǵyna arnaıy beketter qoıylyp, fototuzaqtar ornatylypty. Erekshe atap ótetin másele, bıyl alǵash ret «Qazáýequtqarý» AQ-ymen kelisim jasalyp, ýyldyryq shashý kezeńinde tikushaqpen baqylaý júrgizilipti. Bir sózben aıtqanda, qazir Marqakólde jaǵdaı turaqty.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Kúrshim aýdany

Sońǵy jańalyqtar

8 óńirde qolaısyz meteojaǵdaı kútiledi

Aýa raıy • Búgin, 09:41

Elorda oqýshylary qashyqtan oqıdy

Qoǵam • Búgin, 09:24

El birinshiligi bastaldy

Boks • Búgin, 07:42

Dýbaıda daıyndalady

Tennıs • Búgin, 07:40

«Barys» taǵy jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:39

Kishkentaı qutqarýshy

Qoǵam • Búgin, 07:38

Jasandy júrek te ómirdi uzartady

Medısına • Búgin, 07:37

Kardıologter engizgen tehnologııa

Medısına • Búgin, 07:35

Kásiptik oqytýdyń tıimdiligi

Qoǵam • Búgin, 07:33

Jylý qubyryndaǵy apat

Aımaqtar • Búgin, 07:32

Muz qursanǵan Ekibastuz

Aımaqtar • Keshe

Úmit sáýlesi

Saıasat • Keshe

Ult saýlyǵy – uly baılyq

Saıasat • Keshe

Sańlaqtyń sońǵy samǵaýy

Qazaqstan • Keshe

Kitap kókjıegi keńeıip keledi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar