Búgin, 4 qazan kúni tańerteń Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev resmı saparmen kelgen Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkomen kezdesti.
Memleketter basshylary saýda-ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty tereńdetý, sondaı-aq agroónerkásip keshenindegi kooperasııany kúsheıtý máselelerin talqylady. Bul týraly Aqordanyń saıty habarlady.
Buǵan qosa, Nursultan Nazarbaev pen Aleksandr Lýkashenko postkeńestik keńistiktegi, birinshi kezekte Keden odaǵy men Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik aıasyndaǵy ıntegrasııalyq úderisterdi damytý barysyn sóz etti.
Shaǵyn quramdaǵy kezdesýde N.Nazarbaev A.Lýkashenkonyń bıylǵy sapary eki eldiń sońǵy jyldardaǵy qarym-qatynasynyń belsendi qarqynynyń, saıasat, ekonomıka jáne mádenıet salasyndaǵy ekijaqty baılanystarynyń qaryshty damýynyń dáleli ekenin atap ótti.
– Meniń Mınskige byltyrǵy saparym barysynda kórsetilgen qonaqjaılylyq esimde. Bul sapar bizdiń qarym-qatynasymyzdy odan ary nyǵaıtyp, barlyq sharýashylyq sýbektileri úshin, úkimetter men birlesken komıssııalar úshin jańa serpin beredi dep oılaımyn, – dedi Memleket basshysy.
Belarýs Prezıdenti eki eldiń halyqtary kóp rette eńbeksúıgishtigine qosa, óz tarıhy men birqatar qasıetteri jaǵynan uqsas bolyp keletinine toqtaldy.
– Bizdiń ózara qarym-qatynasymyzdyń negizinde halyqtarymyzdyń múddeleri jatyr, bul qymbat qundylyqqa jatady. Bul durys jáne jańa býyn tarapynan árdaıym qoldaý tabatyn bolady. Men, ózimiz keliskendeı, tapsyrmalarymyzdyń oryndalý barysyn baqylaýǵa keldim. Mınskide jáne Astanada kezegimen kezdesýimiz – durys sheshim, óıtkeni biz qoıǵan mindetterdi sheshýde oryndaýshylardy yntalandyra túsedi, – dedi A.Lýkashenko.
Keńeıtilgen otyrys barysynda Memleket basshysy Qazaqstan men Belarýstiń tyǵyz odaqtastyq qarym-qatynastar, sondaı-aq ekijaqty jáne kópjaqty negizdegi aýqymdy baılanystar biriktiretin jaqyn seriktester ekenin aıtty.
– Bul sapar ekijaqty qarym-qatynasty damytýǵa mol úles qosady dep senemin. Kelissózder qorytyndysy boıynsha biz birlesken málimdeme qabyldaımyz, onda elderimiz arasyndaǵy dostyqty, ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen saıası baılanystardy nyǵaıtýǵa ortaq umtylysymyz kórinis tabatyn bolady. Búginde aramyzda saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyq qarqyndy damýda. Qazaqstan álemdegi naryqtyń turaqsyzdyqtyń saldarynan elderimizdiń taýar aınalymynyń deńgeıi 10 paıyzǵa tómendegenine qaramastan, ol jóninen TMD elderi arasynda Belarýs úshin úshinshi seriktes bolyp sanalady. О́nerkásip kooperasııasyndaǵy yntymaqtastyqta oń tájirıbe bar. Búginde óndiris salasynda jáne karer-shahta tehnıkasy, astyq jınaıtyn kombaındar, traktorlar, qozǵaltqyshtar, lıftiler men ózge de tehnıkany qurastyratyn 14 birlesken kásiporyn jumys isteıdi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
О́z kezeginde A.Lýkashenko Qazaqstannyń Belarýs úshin senimdi dos jáne odaqtas ekenin atap ótti.
– Biz óz keńistigimizde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tárizdi biregeı qurylymdy birge qurýdamyz. Ol eki eldiń ekonomıkasyn damytý úshin mol múmkindik týǵyzady. О́zara tıimdi qarym-qatynastarymyzdy nyǵaıtý úshin Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistiktiń artyqshylyqtaryn meılinshe kúsheıtý qajet. Osy mindetti sheshý aldaǵy eki jylǵa arnalǵan ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýdyń jol kartasyn bekitýge septigin tıgizetin bolady. Bul keshendi qujat ózara is-qımyldyń barlyq salasyn qamtıdy, – dedi Belarýs Prezıdenti.
Sapardyń sońyna qaraı Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Belarýs Prezıdenti Aleksandr Lýkashenko kelissózder qorytyndysy boıynsha buqaralyq aqparat quraldary úshin brıfıng ótkizdi.
Nursultan Nazarbaev joǵary deńgeıdegi ekijaqty kezdesýler jaqsy dástúrge aınalǵanyn atap ótti.
– Qazaqstan Belarýsti jaqyn dos jáne strategııalyq seriktes retinde qarastyrady. Eki el arasyndaǵy qarym-qatynas dostyq, ózara túsinistik jáne senim negizinde damyp keledi, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti bizdiń elde tıimdi jumysyn kórsetip otyrǵan zamanǵa saı birneshe birlesken kásiporyn jumys isteıtinin atap ótti.
– Qaraǵandyda «KazBelAZ» birlesken kásiporny bar. Semeı men Qostanaıda aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary qurastyrylady. Pılottyq úlgidegi kópsalaly aýyl sharýashylyǵyn qurý jóninde qyzý jumys júrgizilýde. Onyń bazasynda elderimizdiń agroónerkásip sektoryndaǵy sońǵy jetistikteri qoldanylatyn bolady. «Aýylsharýashylyq jáne kommýnaldyq tehnıkalar shyǵaratyn Qazaqstan-Belarýs ındýstrııalyq-tehnologııalyq parki» birlesken jobasy júzege asyrylýda. Kólik pen logıstıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýdyń jaqsy keleshegi bar, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy Qazaqstan men Belarýstiń eýrazııalyq ıntegrasııalyq úderister aıasyndaǵy ózara is-qımyly qarqyndy damyp kele jatqanyn da aıtty. Keden odaǵynyń, Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistiktiń jáne Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵynyń qurylýy elderimizdiń ekonomıkalyq kooperasııasy úshin jańa múmkindikter ashady.
Nursultan Nazarbaev kelissózder óte nátıjeli júrgizilgenin, onda ekijaqty yntymaqtastyqtyń birqatar mańyzdy máseleleri talqylanǵanyn málimdedi. Sondaı-aq, buryn qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy iske asyrý barysy qaralyp, keleshektegi birlesken qadamdar belgilendi.
– Birlesken málimdemege qol qoıýymyz – kelissózderdiń basty nátıjesi. Bul qujatta elderimiz ben halyqtarymyz arasyndaǵy dostyqty nyǵaıtýǵa ózara umtylysymyz kórinis tapty. Bul jan-jaqty ózara tıimdi Qazaqstan-Belarýs qarym-qatynastarynyń odan ári qarqyndy damýyna yqpalyn tıgizedi dep sanaımyn. Belarýs dıasporasy elderimiz arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jaqsy dánekeri bolyp sanalady, Qazaqstannyń damýyna zor úles qosady. Biz úshin elderimiz azamattarynyń bir-biriniń aýmaǵyna kelý tártibi týraly kelisimge jáne readmıssııa týraly úkimetaralyq kelisimge qol qoıylýy erekshe oryn alady. Sonymen qatar, búgin bizdiń qatysýymyzben kezekti «2014-2016 jyldarǵa arnalǵan birlesken is-sharalar josparyna» da qol qoıyldy. Bul qujat Qazaqstan men Belarýs saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn damytýdyń tıimdi quralyna aınalady dep senemin, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti ekonomıkalyq ózara is-qımylmen qatar mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy qarym-qatynastar belsendi damýda ekenine toqtaldy.
– Qazannyń alǵashqy onkúndiginde Mınskide Qazaqstannyń mádenıet kúnderi ótedi. 2014 jyly Astanada Belarýstiń mádenıet kúnderi ótpek. Belarýstiń ǵylymı áleýetiniń damýyn eskere otyryp, Qazaqstan birlesken ǵylymı zertteýler júrgizý, óndiriske ǵylymı ázirlemeler men tehnologııalar engizý salasyndaǵy yntymaqtastyqty jandandyrýǵa múddelilik tanytady. Búginde Sáken Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti janyndaǵy ınjener kadrlaryn daıarlaý jáne qaıta daıarlaý Qazaqstan-Belarýs oqytý-óndiristik ortalyǵy – bilim berý salasyndaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyǵymyzdyń aıqyn úlgisi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy dostyq dánekeri, ózara qurmet jáne strategııalyq seriktestikti nyǵaıtýdy kózdeý Qazaqstan men Belarýs halyqtarynyń ıgiligi jolynda eki el qarym-qatynasynyń basty qaǵıdattary ekenin jáne alda da solaı bolyp qala beretinin atap ótti.
О́z kezeginde, Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti sońǵy jyldary úkimettik deńgeıdegi baılanystyń edáýir jandanyp, óńiraralyq formattaǵy qarym-qatynas nyǵaıǵanyna toqtaldy.
– Integrasııanyń kúsheıýi jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qurylýy tyǵyzyraq kooperasııany jáne úkimetaralyq deńgeıde, bıznes qoǵamdastyq arasynda kelisimdi qajet etedi. Tek osyndaı jaǵdaıda ǵana biz ortaq naryqtyń ekonomıkalyq artyqshylyǵyn sezine alamyz. Belarýs pen Qazaqstan óndiristik, ǵylymı-tehnologııalyq kooperasııany damytýdy jandandyrýǵa tıis. Bul Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik naryǵyn óz ónimderimizben tolyqtyrýǵa, ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrýǵa, bul rette jańa jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi. Biz ınvestısııa qurýshy birlesken kásiporyndarǵa kóshý jáne yntymaqtastyqtyń uzaqmerzimdi formasyn qurý týraly máseleni qarastyrýǵa daıynbyz. Bizde «BelAZ» jáne Mınsk traktor zaýyty jelileri tarapynda jaqsy úlgiler bar, – dedi A.Lýkashenko.
Belarýs Qazaqstan men Belarýs taýarlaryn eýropalyq jáne azııalyq naryqqa tasymaldaý úshin logıstıkalyq ortalyqtar qurý jónindegi birlesken josparlardy pysyqtalatyn kólik salasyndaǵy yntymaqtastyqqa zor mán beretini atap ótildi. Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵyndaǵy ózara yqpaldastyqtyń eleýli áleýeti bar.
– Belarýs Qazaqstanǵa aýyl sharýashylyǵy ónimderin jetkizý kólemin ulǵaıtyp qana qoımaı, túrli baǵyttar boıynsha agroónerkásip kooperasııasyn damytýǵa múddeli. Bizdiń mamandarymyz Qazaqstannyń agroónerkásip keshenin jańǵyrtý jónindegi mindetti sheshýge keshendi túrde atsalysýǵa daıyn, – dedi A.Lýkashenko.
Belarýs Prezıdenti saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq qarqynynyń tómendeýin eńserip, tıimdi ózara yqpaldastyqqa kedergi keltiretin barlyq máseleni sheshý qajettigin atap ótti.
– Kelesi jyly biz osy problemany sheshemiz dep senemin. Biz jol kartasyn ázirledik jáne osy jospardaǵy barlyq is-sharany tolyq iske asyrýǵa bel baıladyq, – dedi A.Lýkashenko.
Sońynda Belarýs kóshbasshysy EKSPO-2017 búkilálemdik kórmesin ótkizetin oryn retinde tańdaýdyń Astanaǵa túsýimen Qazaqstandy quttyqtady.
Sapar qorytyndysynda mynadaı birqatar qujattarǵa qol qoıyldy: Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti men Belarýs Respýblıkasy Prezıdentiniń Birlesken málimdemesi, Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasy arasynda Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń Belarýs Respýblıkasy aýmaǵyna jáne Belarýs Respýblıkasy azamattarynyń Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵyna kelý tártibi týraly kelisim, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Belarýs Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy readmıssııa týraly kelisim, Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasy arasyndaǵy 2009-2016 jyldarǵa arnalǵan ekonomıkalyq yntymaqtastyq baǵdarlamasyn («Jol kartasy») iske asyrý jónindegi 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan Birlesken is-sharalar jospary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy men Belarýs Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Basqarý akademııasy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim.
