Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgen Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkomen kezdesip, kelissóz júrgizdi.
2012 jyldyń mamyr aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Belarýs Respýblıkasyna resmı saparmen baryp, kelissóz júrgizgen. Sapar aıasynda birneshe ekijaqty qujattarǵa qol qoıylǵan, sonyń ishindegi eń mańyzdysy – Memleket basshylarynyń Birlesken málimdemesi. Belarýs Prezıdentiniń keshe bizge kelýi soǵan jaýapty sapar boldy.
Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgen Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkomen kezdesip, kelissóz júrgizdi.
2012 jyldyń mamyr aıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Belarýs Respýblıkasyna resmı saparmen baryp, kelissóz júrgizgen. Sapar aıasynda birneshe ekijaqty qujattarǵa qol qoıylǵan, sonyń ishindegi eń mańyzdysy – Memleket basshylarynyń Birlesken málimdemesi. Belarýs Prezıdentiniń keshe bizge kelýi soǵan jaýapty sapar boldy.
Belarýs – Qazaqstannyń eń jaqyn áriptesteriniń biri. Eki el arasyndaǵy qarym-qatynas ekijaqty jáne kópjaqty pishinderde damyp keledi. Belarýs Respýblıkasy men Reseı Federasııasy Qazaqstanmen birlesip Keden odaǵyn, odan Birtutas ekonomıkalyq keńistik qurǵany belgili. Osy qurylymdar jáne eki memleket arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń quqyqtyq-kelisimdik bazasy búginge deıin 70-ten astam qujatty quraıdy. Sonyń ishindegi ekijaqty qarym-qatynastaǵy eń mańyzdylary – Dostyq pen yntymaqtastyq týraly jáne 2009-2016 jyldarǵa arnalǵan uzaqmerzimdi ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimder.
Úkimet basshylary deńgeıindegi resmı saparlar da byltyrǵy jyldyń aıaǵy men ústimizdegi jyldyń basynda júzege asty. Qazaqstan Premer-Mınıstri Serik Ahmetov sáýir aıynda Belorýssııaǵa resmı saparmen baryp, áriptesi Mıhaıl Mıasnıkovıchpen kelissóz júrgizgen.
Qazaqstan Belarýstiń saýda-ekonomıkalyq áriptesteri arasynda TMD sheńberi boıynsha Reseı men Ýkraınadan keıin úshinshi oryn alady. 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha eki eldiń arasyndaǵy saýda aınalymy 766,2 mln. AQSh dollaryn qurady. Bul – 2011 jylǵy kórsetkishten 5,4 paıyzǵa artyq. Ekijaqty saýda-ekonomıkalyq baılanystardy jandandyrýda 1996 jyly qurylǵan Úkimetaralyq komıssııanyń atqaryp kele jatqan róli zor. Qazaqstan jaǵynan onyń teń tóraǵasy bolyp Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojko, al Belarýs jaǵynan Premer-Mınıstrdiń orynbasary M.Rýsyı taǵaıyndalǵan. Osy komıssııanyń 10-shy otyrysy ústimizdegi jyldyń 28-30 tamyzynda Belorýssııanyń Grodno qalasynda bolyp ótti.
Sońǵy kezderi Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy kólik salasyndaǵy yntymaqtastyq jaqsy qarqynmen damyp keledi. Belarýstiń «Belavıa» avıakompanııasy Astana – Mınsk – Astana baǵytynda aptasyna 3 ret, Qostanaı – Mınsk – Qostanaı baǵytynda 2 ret, Qaraǵandy – Mınsk – Qaraǵandy jáne Pavlodar – Mınsk – Pavlodar baǵytynda bir ret qatynaıdy. Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy aımaqaralyq yntymaqtastyq ta jaqsy jolǵa qoıylǵan. 2013 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda-aq Pavlodar, Qostanaı, Qaraǵandy jáne Atyraý oblystarynyń delegasııalary Belarýs Respýblıkasynda bolyp, ekijaqty ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý máseleleri boıynsha kelissóz júrgizdi. Jyldyń aıaǵyna deıin Mańǵystaý, Soltústik Qazaqstan jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń delegasııalary da Belarýs qalalaryna barmaqshy.
Eki eldiń arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq baılanystar da jyldan-jylǵa arta túsýde. Belarýstiń Ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde Qazaq tili, tarıhy jáne mádenıetiniń Abaı atyndaǵy ortalyǵy jumys isteıdi. Al bizdiń L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Belarýs tili men mádenıetiniń ortalyǵy bar. Eki eldiń kóptegen joǵary oqý oryndary men ǵylymı-zertteý ınstıtýttary arasynda ǵylym-bilim konsorsıýmdary uıymdastyrylyp, birlesken jobalar iske asyrylýda. Sondaı-aq S.Seıfýllın atyndaǵy agrotehnıkalyq ýnıversıtette ınjener kadrlaryn daıarlaý jáne qaıta daıarlaý jónindegi Qazaqstan-Belarýs oqý-óndiristik ortalyǵy ashylǵan. Qazaqstannyń belorýssııalyq dostary klýbynyń ashylýy da eki el halyqtarynyń bir-birine jaqyndap, mádenı baılanystardy tereńdete túsýge umtylýyn kórsetedi.
Qazaqstan men Belarýs arasyndaǵy medısına salasyndaǵy baılanystardy da aýyz toltyryp atap ótýge bolady. Almatydaǵy A.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq hırýrgııa ǵylymı-zertteý ortalyǵy Belarýstiń Kardıologııa jáne kardıohırýrgııa jónindegi respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik ortalyǵymen yntymaqtastyq jónindegi memorandýmǵa qol qoıyp, adam organdaryn transplantasııalaý boıynsha birlesken otalar jasaýǵa kelisti. Belarýstik mamandarmen birlesip jasalǵan alǵashqy osyndaı ota 2012 jyldyń qarasha aıynda jasaldy. Onda qazaqstandyq 3 búldirshinniń aýrý búıregi aýystyryldy. Mundaı otalar Qazaqstanda buryn jasalmaǵan eken.
Resmı qarsy alý rásimi aıaqtalǵan soń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti Aleksandr Lýkashenkonyń kezdesýi aldymen shaǵyn quramda júrgizilgen kelissózderden bastaldy. Onda Memleket basshylary Keden odaǵy men Birtutas ekonomıkalyq keńistik aıasyndaǵy ıntegrasııalyq úderisterdi damytý barysyn talqylady. Sonymen qatar, saýda-ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq salalardaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty tereńdetý barysyndaǵy naqty máselelerdi qarastyrdy. Sonyń ishinde agroónerkásip kesheni boıynsha kooperasııany kúsheıtý múmkindikteri sóz boldy.
N.Nazarbaev A.Lýkashenkonyń bul sapary eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń, saıasattaǵy, ekonomıka men mádenıettegi ekijaqty baılanystardyń sońǵy jyldary belsendilikpen damı bastaǵandyǵynyń kórinisi ekenin atap ótip, ózine byltyrǵy jyly Mınskige jasaǵan saparynda kórsetilgen qurmetti eske aldy. Sizdiń saparyńyz ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári tereńdete túser degen senimdemin, –dedi Qazaqstan basshysy. Al Belarýs Prezıdenti óziniń jaýap sózinde eki el halyqtarynyń uqsastyqtaryn ataı kelip, biz óz halyqtarymyzdyń múddesi úshin jumys istep jatqanymyzdyń zor mańyzy bar. Ol tipti keler urpaqtardyń da qoldaýyna ıe bolady, dedi. Sondaı-aq, kelissóz barysynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shart jobasynyń negizgi ólshemderi men ekonomıkalyq ıntegrasııalyq baǵyttar jónindegi memleketter ustanymy da talqylandy. Sonymen birge, ekijaqty qatynas boıynsha ónerkásip kooperasııasy men agroónerkásip kesheni salasy boıynsha buryn qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy iske asyrý jónindegi jumystar barysy týraly áńgime qozǵaldy.
Shaǵyn quramdaǵy kezdesý aıaqtalǵan soń kelissóz keńeıtilgen quramda jalǵasty. Ony Elbasy Nursultan Nazarbaev ashyp, ekijaqty kelissózder boıynsha kóptegen máselelerdiń talqylanǵanyn atap ótti. Ekijaqty saýda-ekonomıkalyq baılanystar bıyl birshama tómendegenin aıtyp, oǵan álemdik ekonomıkadaǵy jalpy jaǵdaıdyń teris áser etkenin atap ótti. Degenmen, bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy ónerkásip salasyndaǵy ozyq tájirıbe jalǵasyn tabýda. Qazir Qazaqstanda 14 birikken kásiporyn jumys isteıdi, olar shahta, karer tehnıkalaryn, traktorlar, kombaındar, arnaýly órt sóndirgish tehnıkalar, aýyl sharýashylyǵyna qajetti túrli tirkemeler shyǵarýda, dedi Elbasy. Sondaı-aq, keńeıtilgen otyrys barysynda Qazaqstan basshysy Qazaqstan men Belarýstiń ekijaqty jáne kópjaqty negizdegi aýqymdy baılanystar biriktiretin jaqyn seriktester ekenin atap kórsetti. Bul sapar ekijaqty qarym-qatynasty damytýǵa zor úles qosady dep senemin. Kelissózder qorytyndysy boıynsha biz Birlesken málimdeme qabyldaımyz, onda elderimiz arasyndaǵy dostyqty, ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen saıası baılanystardy nyǵaıtýǵa ortaq umtylysymyz kórinis tabatyn bolady, dedi Nursultan Nazarbaev.
О́z kezeginde A.Lýkashenko Qazaqstannyń Belarýs úshin senimdi dos jáne odaqtas ekenin atap ótti. Biz óz keńistigimizde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sekildi biregeı qurylymdy birge qurýdamyz. Ol eki eldiń ekonomıkasyn damytýǵa mol múmkindik týǵyzady. О́zara tıimdi qarym-qatynastarymyzdy nyǵaıtý úshin Birtutas ekonomıkalyq keńistiktiń artyqshylyqtaryn meılinshe kúsheıtý qajet, dedi Belarýs Prezıdenti.
Kelissózder aıaqtalǵan soń birneshe ekijaqty qujattarǵa qol qoıyldy. Sonyń ishinde Memleket basshylary N.Nazarbaev pen A.Lýkashenko Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti men Belarýs Respýblıkasy Prezıdentiniń Birlesken málimdemesine qol qoıdy. Sondaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy men Belarýs Respýblıkasynyń Ishki ister mınıstrleri Q.Qasymov pen I.Shýnevıch eki el azamattarynyń bir-biriniń aýmaǵyna kelý tártibi jáne readmıssııa týraly kelisimge, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tótenshe jaǵdaılar mınıstri V.Bojko men Belarýs Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary M.Rýsyı 2009-2016 jyldarǵa arnalǵan ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan Birlesken is-sharalar («Jol kartasy») josparyna, sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń rektory B.Ábdirásilov óziniń osyndaı qyzmettegi áriptesi A.Morozevıchpen eki JOO arasyndaǵy yntymaqtastyq jónindegi kelisimge qol qoıdy.
Osydan keıin N.Nazarbaev pen A.Lýkashenko birlesken málimdeme jasady. Ony Qazaqstan Prezıdenti bastap, óziniń shaqyrýymen kelgen A.Lýkashenko bastaǵan Belarýs delegasııasyna oń sapar tileıtinin aıtty. Odan ári eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń dostyq, áriptestik, túsinistik jáne senim negizderinde damyp kele jatqanyn atap ótti. N.Nazarbaev Qazaqstan aýmaǵynda tabysty jumys istep turǵan birneshe Qazaqstan-Belarýs birikken kásiporyndaryn sanamalap berdi. Sonyń ishinde Qaraǵandydaǵy «Qaz-BelAZ», Semeı men Qostanaıdaǵy aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyratyn, traktor jasaıtyn jáne t.b. birikken kásiporyndar ataldy. Agroónerkásip kesheni, mal sharýashylyǵy, kólik-logıstıka salalaryndaǵy yntymaqtastyq ta aýyz toltyrarlyqtaı eken. Eýrazııalyq odaqtyń qurylýy bizdiń elderimiz arasyndaǵy ekonomıkalyq kooperasııany odan ári tyǵyz júrgizýge múmkinshilik beretin bolady, dedi N.Nazarbaev. Sonymen birge, ol Qazaqstandaǵy 100 myńǵa jýyq belorýs etnosy eki el arasyndaǵy dostyqtyń tereńdeı túsýine oń yqpal etetin kópir ekenin atady. О́ziniń sózin Qazaqstan Prezıdenti belorýs halqynyń «Jaqsy qonaq kelse, úıdiń qaqpasy ózinen ózi ashylady» degen mátelimen bitirdi.
Jaýap sózinde A.Lýkashenko aımaqaralyq baılanystardyń mańyzdylyǵyn jáne onyń jaqsy damyp kele jatqanyn atap ótti. Ortaq rynokty barlyq salada damytý – bizdiń mańyzdy mindetimiz. Osy mindetti sheshý aldaǵy eki jylǵa arnalǵan ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýdyń «Jol kartasyn» bekitýge septigin tıgizetin bolady. Bul keshendi qujat ózara is-qımyldyń barlyq salasyn qamtıdy, dedi Belarýs Prezıdenti.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
