Elordada akademık Rahmanqul Berdibaı aǵamyzdyń sózimen aıtsaq, «...bas qalasy Ýfany úsh ózen: Aq Edil, Qara Edil, Kók Edil qorshaı aǵatyn» Bashqurtstan memleketiniń mádenı kúnderi ótpekshi. Ol keshe Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda, naqtylaı tússek, Túrki akademııasyna rýhanı qundylyqtyń bastaýy sanalatyn kitap tapsyrý rásimimen ashyldy.
Elordada akademık Rahmanqul Berdibaı aǵamyzdyń sózimen aıtsaq, «...bas qalasy Ýfany úsh ózen: Aq Edil, Qara Edil, Kók Edil qorshaı aǵatyn» Bashqurtstan memleketiniń mádenı kúnderi ótpekshi. Ol keshe Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda, naqtylaı tússek, Túrki akademııasyna rýhanı qundylyqtyń bastaýy sanalatyn kitap tapsyrý rásimimen ashyldy.
Qazaq pen bashqurt elderi ejelden qanattas, qatarlas keledi. Tamyrlastyq pen úndestik izderi tipten mol. Etnostyq jaǵynan da jaqyndyǵy bar. Halyq aýyz ádebıetindegi keıbir dúnıeler taqyryptyq turǵydan uqsas. Bul úrdis qaı kezeńde de sabaqty jipteı úzilmeı kele jatyr. Patshalyq Reseı túbiri bir jurtty bir-birinen alshaqtatý úshin araǵa syna da qaǵyp kórgen. Biraq bashqurt pen qazaq ara qatynastaryn úze alǵan joq. Ádebıet pen mádenıettiń aıtýly ókilderi Aqmolla (Muhamedııaruly) sekildi aqyndar altyn arqaý bolǵan. Ýfanyń «Ǵalııa» medresesinde qazaqtyń aıtýly uldary bilim alyp, olarǵa «Qazaq qyzy» degen roman jazǵan Ǵ.Ibragımov sabaq bergen. Oıy ozyq, sanasy bıik, ulttyń kemel keleshegi dep jar salǵan Maǵjan Jumabaevty ámirshil júıe jaý etip kórsetip, búkil shyǵarmalaryn joq qylýǵa umtylyp jatqanda bashqurt baýyrlardyń zııaly uly Saıfı Qudash arasha túsip, tıisti mekemelerge qasqaıyp turyp hat jazǵanyn qalaı umytarsyń.
Sol Saıfı Qudash taǵy bir arysymyzdy, qazaq prozasynyń qas sheberi Beıimbet Maılın japtym jala, jaqtym kúıeniń qurbanyna aınalǵanda, taǵy da: «Meniń Beıimbetim» dep emirengeni este. «Beıimbet óldi degenge kóńilim senbeıdi. О́limin óz kózimmen kórmegen soń, men ony kóz kórmes, qulaq estimes alys jerde aman-esen júrgen shyǵar degen oıdan aryla almaı-aq qoıdym... Onyń qaǵazy kóne tartqan kitaptaryn qolyma alamyn da, qazaq halqynyń klassık jazýshysymen, ózimniń aıaýly dosymmen syrlasamyn... Beıimbet egizdiń syńaryndaı jaqyn edi maǵan...», – deıdi esteliginde Saıfı aǵa. Al keshegi alyptarymyzǵa ini bola alǵan, keıingilerge aǵa bola bilgen Mustaı Kárimniń de qazaq pen bashqurt arasynda alar orny erekshe. Taǵdyrlas arystar – qazaq M.Shoqaı men bashqurt A.Toǵan týraly áńgime óz aldyna bir álem.
Osyndaı baýyrlastardyń elordadaǵy kúnderinde ótetin sharalar da bir shoǵyr. Sonyń alǵashqysy Astanadaǵy Túrik akademııasyna kitap tapsyrý rásimi der edik. Bashqurt eliniń búkil tarıhyn baıandaıtyn túrli ensıklopedııalar men tarıhı eńbekter, ádebıet pen mádenıet salasyn qamtıtyn dúnıeler, búgingi damý kórinisin baıandaıtyn basylymdar – ótken men búginnen mol derek beredi. Aıtýly is-sharada sóz alǵan Bashqurtstan Respýblıkasy premer-mınıstriniń orynbasary Salavat Saǵıtov eki el arasyndaǵy strategııalyq áriptestik baılanysqa jan-jaqty toqtala kelip, ádebıet pen mádenıet, óner men bilim, sport salasyndaǵy qarym-qatynasqa toqtaldy. Biz qazaqtarmen baýyrlas jurtpyz. Tilderimiz de alshaq emes, ózara túsinisemiz. Reseı men Qazaqstan baılanysynyń berik bolýyn joǵary baǵalaımyz. Kitaphanaǵa tapsyryp otyrǵan alpysqa jýyq qundylyqtardan bizdiń Otanymyzdy tanyp-bilýge bolady. Ásirese, keıingi jas urpaq bashqurt baýyrlarynyń ótkeni men búginin, keleshegin osy kitaptar arqyly biledi degen oıdamyn, dedi.
О́z kezeginde Túrki akademııasynyń prezıdenti Shákir Ybyraev tek tamyry bir jurttardyń mundaı qoıan-qoltyq aralasýy, ásirese, rýhanı baılyqty zerttep-zerdeleýge erekshe septigin tıgizetinin, bul búkil túrki áleminiń jádigerlerin jınap, álemdik bıikke kóterip, ózge memleketterdiń adamdaryna tanystyrý maqsatynda jumys istep jatqan bizdiń ǵylymı mekeme úshin úlken syı, taǵylymdy is degen baılamyn alǵa tartty.
Jalpy, bul mádenı kúnder aıasynda ótkiziletin sharalar barshylyq. Olardyń qatarynda áralýan taqyryptardy qamtıtyn dóńgelek ústelder, júzdesýler, joǵary oqý oryndarynda oqylatyn dárister, M.Ǵafýrı atyndaǵy Bashqurtstan memlekettik akademııalyq drama teatry astanalyqtarǵa kórsetetin Shyńǵys Aıtmatovtyń shyǵarmasy boıynsha qoıylǵan «Aq keme» spektaklin aıta ketken de oryndy.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan».
