«Báıterek» holdınginiń atqarǵan jumysy kóp, josparlanǵan mejesi joǵary

«Báıterek» holdıngi jeti jyl buryn QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen qurylǵany belgili. Buryn memlekettik organdar men olardyń vedomstvolyq baǵynystaǵy uıymdary basqarǵan túrli damý ınstıtýttaryn biriktirý týraly sheshim qabyldandy. Bul osy ınstıtýttardy tıimdi basqarý jáne damytý, olardyń kórsetetin qoldaýlary klıentterge tez ári tıimdi jetýi úshin sheshim qabyldaýdy jeńildetý maqsatynda júzege asyryldy.

Búginde Holdıngtiń quramynda iri, orta jáne shaǵyn bıznesti, qazaqstandyq eksporttaýshylardy qoldaýmen aınalysatyn, halyqty qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etetin, ınnovasııalyq kompanııa­lar úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzatyn jáne venchýrlik qarjylandyrýdyń ekojúıesin damytatyn 11 enshiles uıym jumys isteıdi.

– Qazir bizdiń basqarýymyzdaǵy barlyq ınstıtýttar turaqty qarjylyq jaǵdaıǵa, korporatıvtik basqarýdyń biryńǵaı standarttaryna, táýekelder men HR-ge ıe. Biz olardyń keıbirin ártúrli memlekettik organdardan shyǵyndarmen, álsiz menedj­mentpen jáne perspektıvaǵa arnalǵan qandaı da bir naqty strategııasynsyz qabyldadyq, – dedi Aıdar Áriphanov.

Holdıngtiń Basqarma tóraǵasy atap ótkendeı, «Báıterek» holdıngi tek bas­qarýmen ǵana aınalyspaıdy. О́z deńgeıinde «pakettik» prınsıp boıynsha qoldaý sharalaryn usyný úshin ekonomıkanyń basym salalaryndaǵy jobalardy qury­lym­daıdy. Bul degenimiz, bir joba óziniń qajet­tilikterine sáıkes Holdıngtiń birneshe enshiles uıymynyń qoldaýyn birden ala ala­dy. Mundaı jobalar hımııa, tamaq já­ne metallýrgııa, sondaı-aq mashına ja­saý jáne elektr jabdyqtary sektorlaryn­da júzege asyryldy jáne júzege asyry­lýda. Máselen, bul Ázerbaıjanǵa otandyq óndiris lokomotıvterin jetkizý, Makınsk qus fabrıkasynyń qurylysy, «Saryarqa» gaz qubyrynyń qurylysy, sıanıd natrııin shyǵaratyn zaýyttyń qurylysy jáne bas­qalary.

– Meniń ózim jáne ujymym «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyrynyń qurylysyn qar­jylandyrýǵa qatysqanymyzdy erekshe maqtan tutamyz, sebebi bul bizdiń qar­jy­lyq qoldaýymyzben aıaqtaldy jáne paı­dala­nýǵa berildi. Jaqynda úsh mıl­lıonǵa jýyq qazaqstandyq onyń paıdasyn kóretin bolady. Atap aıtqanda, Nur-Sultan qalasynda gaz taratý jelileri qazirdiń ózinde turǵyn úılerge qosylýda, – dedi Holdıng basshysy.

«Báıterek» UBH mańyzdy basym­dyq­­­tarynyń biri – qaryzdyń jalpy qury­­lymynda memlekettik emes qaryz kóz­deriniń úlesin ulǵaıtý, bul 2023 jylǵa qaraı 80%-ǵa jetýi kerek. Jeke qarajat­tardy tartyp jáne olardy bıýdjet qaraja­ty­men aralastyra otyryp, Holdıng qazaq­standyq bıznesmenderdiń odan da kóp jo­balaryn qoljetimdi qoldaýmen qamta­masyz etedi. «Báıterek» UBH 1 teńge­sine ınves­tısııalardy tartý qatynasy 2013 jyl­dan bastap 1,85 teńgeden 2019 jyly 3,12 teńgege deıin, ıaǵnı 1,7 esege óskenin atap ótken jón.

Esep berý jıynynda aıtylǵandaı, Holdıngtiń kóptegen kórsetkishteri ósti. Aýdıt nátıjeleri boıynsha «Báıterek» UBH tobynyń aktıvteri 2019 jyldyń qory­tyndysy boıynsha bir jylda 10,5%-ǵa ar­typ, 5,2 trln teńgeni qurady. 2018 jyl­dyń sońyndaǵy aktıvter – 4,7 trln teńge. 2019 jylǵa shoǵyrlandyrylǵan taza paıda 51,5 mlrd teńgeni qurady. 2018 jyly bul kórsetkish 34,7 mlrd  teńge bolǵan-dy.

– Jumysymyzdyń ár baǵyty boıynsha jeke toqtalyp óteıin. Iri bıznesti qoldaý baǵytynda kóshbasshy bizdiń enshiles uıymymyz – Qazaqstannyń damý banki. QDB ekonomıkany ártaraptandyrýǵa aıtarlyqtaı yqpal etetin iri óndiristik jobalarǵa qarjylyq qoldaý kórsetedi. Olar bıýdjetti tolyqtyryp, jumys oryndarymen qamtamasyz etedi. Búgingi tańda banktiń portfelinde 55 ınvestısııalyq joba jáne 6,3 trln teńgeniń 15 eksporttyq operasııasy bar. Byltyr QDB qoldaýymen quny 1,8 trln teńge bolatyn segiz joba paıdalanýǵa berildi, onyń sheńberinde 1700-den astam jańa jumys orny ashyldy. Atap aıtqanda, bul Shymkenttegi trans­formator shyǵarý zaýyty, Túrkistan obly­syndaǵy fotovoltoıtıka elektr stan­sasy, «Astana EKSPO-2017» jel elektr stansasyn iske qosý kesheni, Qapshaǵaıdaǵy kún elektr stansasy, Qara­ǵan­dydaǵy ferrosılısııa shyǵarý zaýyty, «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyry, Shymkent mu­naı óńdeý zaýytyn jańartý, Atyraý obly­syndaǵy munaıdy tereń óńdeý kesheni.

QDB-niń mańyzdy baǵyttarynyń biri jeńildetilgen kredıt berý. Bul ha­lyq­qa avtomobıldi qoljetimdi baǵa­men satyp alýǵa múmkindik berdi. Sony­men birge bul otandyq avtomobıl óndirý­shilerine aıtarlyqtaı qoldaý, óıtkeni je­ńil­detilgen kredıt elimizde qurastyrylǵan avtomobılderdi satyp alýǵa beriledi. Bul tizimde 42 avtomobıl bar. Baǵdarlama iske qosylǵan 2015 jyldan beri jalpy somasy 98,2 mlrd teńgege 20 629 kredıt berildi, dedi Aıdar Áriphanov.

Sonymen qatar osyndaı qoldaý baǵ­darlamasy aýylsharýashylyq taýar óndi­rýshilerin de qamtıdy. Buǵan deıin QDB-niń enshiles uıymy – «QDB-Lızıng» Úkimettiń daǵdarysqa qarsy saıasaty sheńberinde otandyq aýylsharýashylyq tehnıkalaryn satyp alý boıynsha arnaıy usynys bastaǵan bolatyn. «QDB-Lızıng»  fermerlerge otandyq aýylsharýashylyq tehnıkalaryn satyp alý úshin óz qyzmetterinde bastapqy jarnasyz qarjylandyrý múmkindigin qosa usynady. Al buǵan deıin bastapqy jarna mindetti talap bolǵan edi. Sonymen qatar nomınaldy syıaqy mólsherlemesi 7-den 6%-ǵa deıin tómendetildi. Negizgi qaryzdy óteýdiń keminde 1 jyl jeńildikti kezeńi qarastyrylǵan. Baǵdarlama fermerlerdiń 76%-ǵa eskirgen tehnıka parkin jańartý qabilettiligin 30%-ǵa arttyrady. Qazir 62,2 mln teńgeniń 9 jobasy qarjylandyryldy jáne qarjylandyrý kezeńinde. Sonymen birge quny 2,7 mlrd teńgeden asatyn taǵy 22 joba qaralýda.

Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý da «QDB-Lızıng» basym baǵyttarynyń biri ekenin aıta keteıik. Byltyr Úkimet «Qa­ra­paıym zattar ekonomıkasynyń» ba­sym jobalaryna kredıt berý baǵdar­la­ma­syn iske qosty, «Bıznestiń jol kartasy-2025» memlekettik baǵdarlamasyn bekit­­ti. Sonymen qatar bıznestiń damýyn qoldaıtyn birqatar memlekettik baǵdar­lama­lar jetildirildi. «Damý» kásip­ker­­lik­ti damytý qory – osy baǵdar­la­malar sheńberinde memlekettik qol­daý shara­la­ry­nyń negizgi qarjy opera­tor­larynyń biri.

– Atap aıtqanda, BJK-2025 baǵdar­la­masy boıynsha kredıttiń joǵarǵy shegi art­tyrylyp, salalyq shekteýler alynyp tastaldy, kásipker úshin 6% deńgeıinde mólsherleme birizdendirildi, jekelegen salalardaǵy iri bıznes sýbektileriniń jo­balary engizildi. «Qarapaıym zattar eko­no­mıkasy» baǵdarlamasy boıynsha baǵdar­lamany jalpy qarjylandyrý 1 trln teńgege deıin ulǵaıtyldy, basym taýar­lardyń tizbesi keńeıtildi jáne taǵy basqa sharalar júzege asyryldy. Osy ózgeris­terdiń arqasynda tótenshe jaǵdaı kezinde «Báıterek» holdıngi daǵdarysqa qarsy tıimdi qural rólin oıdaǵydaı oryndady jáne ony jalǵastyrýda.

Aıta ketý kerek, «Damý» qoryn qoldaý­dyń eń tanymal quraldary – syıaqy mólsherlemelerin sýbsıdııalaý jáne kepildik berý. Iаǵnı «Damý» kásipkerlerge berilgen kredıtter paıyzynyń bir bóligin óteýge mindetteme alady, sonymen qatar bıznesmender úshin olar bankten kredıt alǵan kezde kepilger rólin atqarady. Osylaısha, «Damý» qorynyń arqasynda kásipkerler 100% bankterden arzan kredıt ala alady.

Aǵymdaǵy jyldyń bes aıynyń qory­tyndysy boıynsha «Bıznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy sheńberinde «Damý» qory syıaqy mólsherlemelerin sýbsıdııalaý arqyly jalpy somasy 50,4 mlrd teńge bolatyn 822 jobaǵa qoldaý kórsetti. Kepildik quraly arqyly jalpy somasy 20,9 mlrd teńge bolatyn 468 joba boıynsha shartqa qol qoıyldy, kepildik somasy 7,2 mlrd teńgeni qurady. 2019 jyly Qor quny 600 mlrd teńgeden asatyn 24,3 myń jobaǵa qoldaý kórsetti. Bul ekinshi deńgeıdegi bankterden kredıt alǵandardyń jalpy sanynyń 22%-yn quraıdy, dedi Aıdar Áriphanov.

«Báıterek» holdıngi jumysynyń kelesi bir basym baǵyty – eksporttyq áleýetti arttyrý. Bul baǵytta Holdıng janynda «KazakhExport» eksporttyq saqtandyrý kompanııasy jumys isteıdi, onyń quramynda otandyq eksporttaýshy­lardy qoldaýdyń 14 quraly bar. «Báıterek» holdınginiń quramynda «KazakhExport» shaǵyn kompanııadan tolyqqandy ulttyq kompanııaǵa aınaldy. 90,9 mlrd teńge somasyndaǵy kapıtaldandyrý arqasynda KazakhExport saqtandyrý qabilettiligin arttyrdy. Sonymen qatar 2019 jyldyń jeltoqsanynda Úkimet Kazakh­Export mindettemeleri boıynsha 10 jylǵa 102 mlrd teńge kóleminde memle­kettik kepildik berdi. Buǵan qosa, 2019 jylǵy jeltoqsanda Úkimet KazakhExport mindettemeleri bo­ıynsha 10 jylǵa 102 mlrd teńge kóleminde memlekettik kepildik berdi.

Bıylǵy jyldyń basynan beri Kazakh­Export 46 qazaqstandyq eksporttaýshyǵa qoldaý kórsetti, 20-dan astam kompanııa tótenshe jaǵdaı kezinde 7 mlrd teńgeden astam qarajat aldy. Kompanııa jyl basynan beri qabyldaǵan mindettemelerdiń kólemi 23 mlrd teńgeni qurady, 2020 jyldyń 1-toqsanyndaǵy qoldaý kelisim­sharttarynyń somasy 90,5 mlrd teńgeden asty. Bıyl KazakhExport kompanııasynyń qoldaý quraldaryn alǵash ret qubyrlar men fıtıngter shyǵarýmen jáne satýmen aınalysatyn «Fidelis Global» JShS jáne «Novus Polymer» JShS qoldandy. Olarǵa «Qaryzdy saqtandyrý» quraly sheńberinde qarjylandyrýshy bank úshin saqtandyrý usynyldy.

KazakhExport qoldaý kórsetken jo­ba­lardyń ishinde tamaq óndirýshiler de bar. Alǵash ret qoldaý «CG FOOD Central Asia» JShS-na kórsetildi. Ol quramyna 122 kompanııa kiretin jáne ártúrli elderde 76 ókildigi bar iri halyqaralyq korporasııa «CG Corp Global» JShS-nyń quramyna kiredi. 2017 jyldan bastap, ıaǵnı qaıta qurylǵannan beri qoldaý kórsetilgen eksporttaýshylardyń jalpy sany – 113 otandyq kompanııa.

QDB sonymen qatar otandyq eks­port­taý­shy­larǵa qoldaý kórsetetinin atap ótken jón. О́tken jyldyń qorytyn­dysy boıynsha QDB qoldaý kórsetken joba­lar­dyń eksporttyq túsiminiń kólemi 1 126 mlrd teńgeni nemese 2019 jylǵy shıki­zattyq emes eksporttyń 19%-yn qurady. Aǵymdaǵy jyldyń sáýir-mamyr aı­laryn­­da QDB alty kásiporynǵa 25,4 mlrd teńge soma­syna qoldaý kórsetti. Olar «Sút ónim­deri», «Baıan-Sulý», «Shym­kent­maı», «Kaz­sınk», «RG Brands Kazakhstan» jáne «Qazfosfat» kompanııalary.

Aıdar Áriphanov Turǵyn úıdiń qar­jy­lyq qoljetimdiligin qamtamasyz etý ba­ǵytyndaǵy jumystarǵa erekshe toq­taldy.

– Bul – bizdiń jumysymyzdyń óte ma­ńyz­dy baǵyty. Holdıng Qazaqstandaǵy tur­ǵyn úı qurylysy baǵdarlamalarynyń biryńǵaı operatory bolyp tabylady. Biz óz jumysymyzdy enshiles uıymdar ar­qyly júrgizemiz.

Qazaqstannyń Turǵyn úı qurylys jınaq bankin turǵyn úı qurylys jınaq­tary júıesin iske asyratyn halyq banki dep ataýǵa bolady. Atalǵan banki 806 mlrd teńge somasyndaǵy halyqtyń uzaq mer­zimdi teńgelik salymdary boıynsha birinshi orynda. Byltyr ıpotekalyq kredıttiń shamamen 61% nemese 527 mlrd teńgesin bizdiń bank berdi. Sondyqtan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń mańyzdy áleýmettik bastamasy – «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy Turǵyn úı qurylys jınaq banki arqyly júzege asyrylýda.

Bul – kóp balaly otbasylarǵa, múgedek balalary bar nemese olardy tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa, balalary bar tolyq emes otbasylarǵa qoljetimdi baǵamen bas­pana alýǵa erekshe múmkindik. О́tken jyly atalǵan baǵdarlamany júzege asyrýǵa 50 mlrd teńge bólinip, ol sátti ıgerildi. Bes myńǵa jýyq jeńildetilgen qaryz berildi. Bıylǵy jyldyń 1 maýsymyndaǵy jaǵdaı boıynsha 23 mlrd teńgege 2 346 ótinim maquldandy. Jalpy, 2020 jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha 100 mlrd teńgege keminde 10 myń qaryz berýdi josparlap otyrmyz, – dedi ol.

Osy jıynda aıtylǵandaı, Qazaqstan­dyq ıpotekalyq kompanııa ekinshi deń­geıdegi bankterdiń ıpotekalyq qaryz­daryn satyp alý arqyly ıpoteka naryǵyn damytýǵa yntalandyrady. Jumys isteýdi bastaǵannan beri QIK 244 mlrd teńgege 66 myńnan astam ıpotekalyq qaryz aldy. Bıyldyń ózinde jeke baǵdarlamalary bo­ıynsha 4,2 mlrd teńge ıpotekalyq qaryzdar berdi.

Báıterek development kredıttik turǵyn úı qurylysyn jergilikti atqarýshy organdardyń oblıgasııalaryn satyp alý tetigi arqyly «qaıtarymdy» prınsıp bo­ıynsha qarjylandyrady. Kredıtti óteýden túsken qarajat jańa turǵyn úı qu­ry­lysyna baǵyttalady. 2019 jyly ákim­dikterdiń 108,8 mlrd teńge somasyna baǵaly qaǵazdary satyp alyndy. Aǵym­daǵy jylǵa jospar 101,2 mlrd teńgeni qurap, onyń jartysynan kóbi ıgerildi.

Sonymen qatar aǵymdaǵy jyldyń sáýirinde Qazaqstan Ulttyq banki ákim­dikterdiń oblıgasııalaryn satyp alýǵa 180 mlrd teńge bóldi. Oblıgasııalar tolyǵymen satyp alyndy. Bul qarajatqa elimizdiń barlyq óńirlerinde qosymsha 15,3 myńnan astam páter salynady. Barlyq ákimdikter bul qarajatty sáýir aıynda ıgere bastady.

– Sondaı-aq bizdiń quramymyzda úlestik qurylysqa qoldaý kórsetetin Turǵyn úı qurylysyna kepildik berý qory jumys isteıdi. 2019 jyly Qor jeke qurylys salýshylardyń 23 jobasyna 88,8 mlrd teńge somasyna kepildemeler berdi. Bıyl biz 58,8 mlrd teńge somasyndaǵy 15 jobaǵa kepildik berdik.

Turǵyn úı qurylysynda «Damý» qorynyń da úlesi bar ekenin aıta ketý kerek. Kommersııalyq kredıtter qunyn tómendetý úshin bizdiń Qor 104,3 mlrd teńgege jeke qurylys salýshylardyń jobalaryn sýbsıdııalady.

Aǵymdaǵy jyly Holdıng turǵyn úı blogyn qaıta qurýdy aıaqtaıtynyn atap ótkim keledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen biz Sıngapýrdyń Housing and Development Board modeli boıynsha úsh enshiles uıymdy – Báıterek development, Qazaqstandyq ıpotekalyq kompanııa jáne Turǵyn úı qurylysyna kepildik berý qoryn biriktirý arqyly turǵyn úı baǵdarlamalary salasynda Biryńǵaı operator qurý bo­ıynsha jumys júrgizýdemiz. Tıisti Zańǵa Prezıdent qol qoıdy. Holdıngtiń turǵyn úı blogyn ońtaılandyrý jalpy ákimshilik shyǵyndardy 30%-dan astamǵa qysqartady, – dedi Aıdar Áriphanov.

Onyń baıandamasynda aıtylǵandaı, Biryńǵaı operator ákimdik oblıgasııalaryn satyp alý, úlestik qurylystyń aıaqtalýyna kepildik berý, jeke qurylys salýshylarǵa kommersııalyq kredıtterdi sýbsıdııalaý, ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý jáne júzege asyrý jáne basqa da kóptegen quraldar arqyly qoljetimdi turǵyn úı salý boıynsha tek jeke qurylys salýshylarmen jáne ákimdiktermen jumys isteıdi.

Sonymen qatar Memleket basshy­synyń tapsyrmasymen, aǵymdaǵy jyldyń sońyna deıin Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń negizinde «Otbasy banki» qurylady, ol turǵyn úıdi esepke alý, kezekke qoıý jáne taratýdy ortalyqtandyra otyryp júzege asyrady. Oǵan qol jetkizý úshin kezekte turý júıesin ákimdikterden baspana joq otbasylar úshin «bir tereze» qaǵıdaty bo­ıynsha jumys isteıtin «Otbasy bankine» berý josparlanýda.

Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń jeke tulǵalardyń memlekettik derekter bazasyna tolyq qoljetimdiligin usyný josparlanýda. Turǵyn úımen qamtamasyz etý ortalyǵy qurylyp, turǵyn úıge qoljetimdilik satysy belsendi túrde engiziletin bolady. Joǵaryda atalǵan sharalardy iske asyrý úshin zańnamaǵa ózgerister engizý qajet. Aıdar Áriphanov atap ótkendeı, osylaısha, «Báıterek» holdınginiń negizinde halyqty qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý úshin jabyq jáne qarapaıym sıkl qurylady:

– Biryńǵaı operator qurylysty qarjylandyrý arqyly qoljetimdi baspana boıynsha usynysty qamtamasyz etedi;

– «Otbasy banki» jeńildetilgen turǵyn úı qaryzdary arqyly jumys isteıtin azamattardyń suranysyn yntalandyrady.

– Bizdiń qyzmetimizdiń taǵy bir strategııalyq baǵyty – eldegi venchýrlik qarjylandyrýdy damytý. Venchýrlyq qarjylandyrý – bul shaǵyn, biraq perspektıvaly bastaýshy kompanııalarǵa olardyń damýynyń bastapqy kezeńindegi ınvestısııalar. Biraq klassıkalyq ınvestısııalardan aıyrmashylyǵy, salymdardy joǵaltý qaýpi óte úlken – eger jobalardyń 80%-y nátıje bermese de, basqa sátti ınvestısııa­lardan túsken paıda qalǵan bóligin óteıdi.

2019 jyly biz enshiles uıymymyz Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttikti qaıta qurýdy aıaqtadyq. Endi ol QazTech Ventures dep atalady. Qazir bul ózin ózi qamtamasyz etetin uıym, ınnovasııalyq jobalardy qarjylandyrý men basqarýǵa arnalǵan qorlardyń venchýrlyq qory. Bul model kóptegen damyǵan elderde sátti qoldanylýda. Biz shtat sanyn eki esege qysqartyp, kom­pa­nııanyń problemalyq portfelin tazarttyq, – dedi «Báıterek» UBH Basqarma tóraǵasy.

О́tken jyly QazTech Ventures alǵash ret paıdaǵa qol jetkizdi, sońǵy jarty jylda birlese ınvestısııalaýǵa AQSh-tyń «500 Startups» jáne Sıngapýrdyń «Quest Ventures» jetekshi venchýrlyq qorlary qazaqstandyq startaptarǵa ári qaraı qarjylandyrýǵa tartyldy. Qazirdiń ózinde kapıtalızasııasy tıisinshe 50 mln jáne 150 mln AQSh dollaryn quraıtyn «Quest Ventures Asia Fund II» qoryna jáne V Basty qoryna kirdi. QazTech Ventures qoldaýymen qazaqstandyq jas startaperlerge syrtqy naryqqa shyǵýǵa múmkindik týdy. Búginde kompanııa osyndaı startaptardy izdeýde.

Jalpy, Holdıng 2019 jyly aıtar­lyqtaı áleýmettik-ekonomıkalyq nátı­jege qol jetkizdi. «Báıterek» holdıngi arqyly júzege asyrylǵan sharalardyń arqasynda segiz myńnan astam jańa jumys oryndary ashyldy. Qoldaý kórsetilgen kásiporyndar el bıýdjetine 300 mlrd teńgeden astam salyq tóledi. Olar jalpy kólemi 2,5 trln teńgeniń ónimin óndirip, eksportqa jarty trıllıon teńgeniń ónimin shyǵardy.

YouTube arnasynan jáne áleýmettik jeliden tikeleı efırde ótken esep berý jıynynda «Báıterek» UBH basshysyna BAQ ókilderinen, belgili sarapshylardan jáne qarapaıym azamattardan kelip túsken saýaldar kóp boldy. Aıtalyq, Qyzylorda qalasynyń turǵyny Aınagúl Bolatqyzy «Jeńildetilgen avtokredıt baǵdarlamasy úshin qarajat qashan bólinedi?» dep suraǵan bolatyn.

– Aldymen baǵdarlama týraly qysqasha aıtyp óteıin. Jeńildetilgen avtokredıt baǵdarlamasy alǵash ret 2015 jyly iske qosylǵan. Sodan beri ol úlken suranysqa ıe bolýda. Jalpy, baǵdarlama iske qosylǵan sátten bastap Qazaqstan damý banki jeńildetilgen avtokredıt baǵdarlamasyn qarjylandyrýǵa jalpy somasy 82 mlrd teńge bolatyn alty transhtyq qarjy qarajat bóldi. Aqsha memlekettik kózderden (Ulttyq qor, Respýblıkalyq bıýdjet, Ulttyq bank) alynǵan transhtar túrinde bólindi. 2019 jyldan bastap 2023 jylǵa deıin Ulttyq bankten jyl saıyn 20 mlrd teńge kóleminde qarjy tartylyp, ol ekinshi deńgeıli bankter júıesi arqyly berilýde, – degen Aıdar Áriphanov qandaı bankter qatysatynyn da túsindirip ótti.

Búginde jeńildetilgen avtokredıtterge arnalǵan qarajat «Eýrazııalyq bank, «Sber­bank», «BankSentrKredıt», «VTB Bank» (Qazaqstan), «ATF Bank», «ForteBank», «Qa­zaq­stan Halyq Banki» sııaqty ekinshi deńgeı­degi bankterge ornalastyrylǵan. Iаǵnı jeńildetilgen baǵdarlama boıynsha av­tokólik satyp alǵyńyz kelse, osy bank­terge júginýge bolady. Avtokredıt baǵdar­lamasy «qaıtarymdy sıpatqa» ıe, ıaǵnı jańa qaryzdar qoldanystaǵy kredıtterdi óteý esebinen beriledi. Kelesi qarajattyń bólinýine qaramastan, Baǵdarlama jumys isteıdi jáne 20 jylǵa eseptelgen.

Halyqty alańdatqan saýaldardyń birazy baspana máselesine qatysty boldy. Máselen, Taraz qalasynyń turǵyny Nursıpat Smaqova:

– «Baqytty otbasy» baǵdarlama­syna qarajat qashan bólinedi? Men ótinish berdim. Turǵyn úı qurylys jı­naq ban­ki ony maquldady. Endi satyp ala­tyn páterdiń ıesi odan ári kútkisi kel­meı otyr, – degen suraq qoıǵan bolatyn.

Oǵan «Báıterek» UBH basshysy:

– «Baqytty otbasy» baǵdarlamasyn 2019 jyldan beri júzege asyryp jatyrmyz. О́tken jyly bizge respýblıkalyq bıýdjetten 50 mlrd teńge bólinip, biz 4 jarym myń otba­synyń baspanaly bolýyna yqpal ettik. Prezıdenttiń tapsyr­masyna sáıkes bıyl bizge 100 mlrd teńge bólinedi. Respýb­lıkalyq bıýdjetten «Baqytty otbasy» baǵ­dar­lamasyna arnalǵan tıisti qarajat 19 maý­symda bólindi. Sol kúnnen bastap, Tur­ǵyn úı qurylys jınaq banki buryn qabyl­danǵan ótinimderge sáıkes nesıe bere bastady.  

Qazir bank fılıalynyń qyzmetkerleri nesıe alýshylarǵa qońyraý shalyp jatyr. Bankten maquldaý alǵan klıentterdi shaqyrýda. Meniń oıymsha, olar sizge de jaqyn arada qońyraý soǵýǵa tıis, – dep jaýap berdi.

Áıgerim Manatova esimdi azamatsha Qazaqstannyń ıpotekalyq kompanııasynda qaıta qurý júrgiziletinine qatysty alańdaýshylyq bildirdi.

– 2015 jyly jubaıym QIK arqyly «Nurly jer» baǵdarlamasy boıyn­sha satyp alý quqyǵymen jalǵa be­rilgen páterge ıe boldy. Jaqynda jańa­lyq­tardan QIK-ti basqa uıymdarmen birik­tiretinin estidik. Aıtyńyzshy, bizdiń kredıtke munyń áseri tıe me? – dedi ol.

– Qazaqstan ıpotekalyq kompanııasy – bul «Báıterek» holdınginiń enshiles uıymy. Iá, rasynda jaqyn arada ony qaıta qurý júrgiziletin bolady. QIK Holdıngtiń basqa enshiles uıymdary – Báıterek developmentpen jáne Turǵyn úı qurylysyna kepildik berý qorymen birge Biryńǵaı turǵyn úı qurylysy operatorynyń quramyna enedi, – dep jaýap berdi Aıdar Áriphanov.

Alaıda bul ózgeristiń QIK-tiń klıent­terine eshqandaı teris yqpaly bolmaıdy. Jaldaý sharttarynda jáne ıpoteka sharttarynda kórsetilgen barlyq mindettemeler ózgerissiz qalady. Sondyqtan klıentter kez-kelgen máseleleni aldymen QIK-pen, sonan keıin ǵana Biryńǵaı turǵyn úı qurylysy operatorymen sheshe alady.

Tikeleı efırde bir saǵattan artyq ýaqytqa sozylǵan onlaın kezdesý barysynda Aıdar Áriphanovtyń atyna basqa da kóptegen saýaldar kelip tústi.