О́tken jyly bir amerıkalyq áriptesim: «Sizder elordanyń atyn taǵy ózgertipsizder, bul jeke basqa tabyný emes pe?» dep tutqıyldan suraq qoıdy. Men nazarymdy tikteı: «El astanasyn memleket qurýshy ákeniń atymen ataýdy biz sizderden úırendik», dep jaýap berdim. Amerıkalyqtyń júzindegi mysqyl lezde jym-jylas bolyp, tómenshikteı berdi.
Iá, danyshpan Abaı atamyz: «Súıer ulyń bolsa sen súı, súıinerge jarar ol», dep aıtqandaı, elin súıgen Elbasyny halqy da qurmettep, ekinshi Prezıdenttiń usynysymen memleket astanasy «Nur-Sultan» degen nurly, shýaqty, aıbyndy ataýǵa ıe boldy. Endi sanaýly kúnderden soń Elbasy men el astanasynyń týǵan kúnin qatar toılaımyz.
«Jazylar estelikter men týraly», degen eken arqaly aqynymyz Muqaǵalı Maqataev. Jer-jahannyń alýan tilderinde Elbasy týraly júzdegen, tipti myńdaǵan maqala, zertteý eńbegi men ǵumyrbaıandyq kitap jazyldy. Aýzymen qus tistegen ǵalymdar men qalamgerler Elbasy júrgizgen sheber saıasattyń, tabysty ekonomıkalyq reformanyń, kelisim men ózara qurmetke negizdelgen halyqaralyq qatynastardyń, bir sózben aıtqanda «Nazarbaev fenomeniniń» qyr-syryn ashýǵa talpynys jasaıdy.
Sonymen «Elbasy taǵylymy» dep biz neni aıtamyz? Ol qazaqtardyń búgingi jáne bolashaq urpaqtaryna ne beredi? Memleket basshysynyń janynda uzaq jyldar boıy qyzmet istegen kómekshileriniń biri retinde qos mereke qabat kelgen kúni biz de ózimiz kórgen, kókeıge túıgen san alýan tarıhı oqıǵany saralap, kópshilikpen oı bólisýdi jón kórdik.
Eń aldymen, memleket bolý úshin jer kerek. Bul – buljymaıtyn aksıoma. Buqar babamyz aıtqandaı, bizge «ógizdiń terisi – talystaı» ulan-baıtaq jer qaldy. Biraq ataqonysymyz eshbir halyqaralyq qujatpen resimdelmegen edi. Tipti qazaq jeriniń Balqashqa deıingi bóligi Qytaı oqýlyqtarynda shyǵystaǵy qyzyl ımperııanyń terrıtorııasy dep kórsetildi. Áýeli orystyń A.Soljenısyn deıtin Nobel syılyǵyn alǵan jazýshysy, keıin KSRO-nyń sońǵy prezıdenti M.Gorbachevtiń ózi bıliginiń aqyrǵy kezeńinde Qazaqstannyń soltústik oblystary Reseıge tıesili degen sandyraq pikir aıtyp, jarııa túrde arandatýshy áreketke bardy. Eger sol bir ustaranyń júzindeı qylpyldap turǵan qıyn sátterde Qazaqstan basshylyǵy tarapynan qyzýqandylyqpen aıtylǵan ushqary pikir, asyǵys áreket oryn alǵanda, bizdiń terrıtorııalyq tutastyǵymyzdy saqtap qalý neǵaıbyl edi. Muny Ýkraınadaǵy qazirgi qalyptasqan jaǵdaı dáleldep otyr. Kemeńger Elbasy osy bir «qıyn túıindi» qısynmen sheship, qazaq jeriniń shekarasyn halyqaralyq qujattarmen bekitip, birjolata jáne máńgilikke shegendep berdi. Ol – Nursultan Ábishulynyń qazaqtardyń búgingi jáne bolashaq urpaǵy aldynda sińirgen baǵa jetkizgisiz zor eńbegi.
Ekinshi. Elbasymyz damýdyń ushar bıigine jetken Batys pen Shyǵys elderiniń tájirıbesin zerttep, zerdelep, jınaqtap, júıelep, ult mentalıtetiniń súzgisinen ótkizip, «Qazaqstan joly» atty memleket damýynyń derbes, jeke dara modelin jasady. Aǵa býyn «Nursultannyń nurly joly» dep baǵa bergen dál osy jol bizdi órkenıet bıigine bastap keledi. Alla buıyrtsa, áli talaı bıikke de shyǵamyz.
Úshinshi. Qanshama uzaq joldyń alǵashqy shaqyrymnan bastalatyny sııaqty «Qazaqstan joly» da eshkim baspaǵan sony soqpaqtardan bastaý aldy. Ol táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy tájirıbe negizinde 1997 jyly jasalǵan «Qazaqstan-2030» baǵdarlamasynda júıelendi. Elbasymyz osy qujatta alǵa qoıǵan maqsattardy merziminen buryn oryndaǵan soń álemdik ekonomıkanyń damýy men jahandyq geosaıasattan týyndaǵan jańa problemalardy qorytyp, el damýynyń jarqyn bolashaǵyn aıqyndaǵan «Qazaqstan-2050» biregeı strategııasyn jasady. Dúnıe júzi saıasatkerleri aıryqsha qujat retinde moıyndaǵan dál osy strategııa Qazaq elin álemniń eń damyǵan 30 eliniń bıigine shyǵaratyn bolady.
Tórtinshi. Eldiń etek-jeńi jınalyp, memlekettik ınstıtýttar qalyptasqan soń Nazarbaev saıası reformany myqtap qolǵa aldy. Ol táýelsizdiktiń eleń-alań shaǵynda qabyldanǵan el egemendigi týraly deklarasııanyń, táýelsizdik týraly konstıtýsııalyq zańnyń da basty avtory bolyp, AQSh-tyń «memleket qurýshy ákeler» qyzmetin jalǵyz ózi atqardy. Qazaq qoǵamyna tyń tynys, sony serpin bergen jańa Konstıtýsııanyń da basty avtory boldy. Dál osy Konstıtýsııa ulttyq zańnama júıesine berik irgetas bolyp qalandy. Zań shyǵarýshy, atqarýshy bılik pen táýelsiz sot júıesiniń negizin qurdy. Prezıdenttik bıliktiń irgesin bekitti. Bıyl 25 jyldyǵyn atap ótetin Ata zań – bereke-birlik pen yntymaqtyń Konstıtýsııasyna aınaldy. Bul da Elbasy danalyǵynyń aıqyn aıǵaǵy bolsa kerek.
Besinshi. Tuńǵysh Prezıdentimiz Ata zańǵa negizdep, el tarıhynda alǵash ret qos palataly kásibı Parlament túzdi. Qaı saıasatta bolsyn, tarazy basyn teń ustaýdy jón kórgen sabyrly Elbasy usynǵan qos palataly Qazaqstan Parlamenti ýaqyttyń barlyq synynan súrinbeı ótip, óz qyzmetin abyroımen atqarýda. Kezinde osy júıeni synaǵan kórshilerdiń ózi birtindep bizdiń úlgige kóshti.
Altynshy. Táýelsizdiktiń berik qorǵany, qalqanyna aınalǵan Qazaqstan Qarýly Kúshterin quryp, onyń Joǵarǵy Bas qolbasshysy boldy. Qorǵany berik táýelsiz eldiń ǵana irgesi keńeıip, tútini túzý ushady. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda el berekesinen aırylady. Ilkidegi Tájikstan men Grýzııa, keıingi Armenııa men Ázerbaıjan, aldyńǵy Moldova men Qyrǵyzstan jáne búgingi Ýkraınadaǵy qandy oqıǵalar – osynyń aıǵaǵy. Árıne, Qazaqstan ásker qýaty jaǵynan alyp ımperııalarmen ıyq tirese almaıdy, biraq óz qatarynyń aldy ekeni ras. Qarýlas dostyqqa, adal áriptestikke myǵym. Ony kúni keshe Máskeýdegi sherýde kók týdy jelbiretken qazaq sarbazdary dáleldep berdi. Bile bilgen adamǵa bul da úlken saıasat.
Jetinshi. Uly Abaı, kemeńger Shákárim, danyshpan Muhtar týǵan topyraqtaǵy Semeı polıgonynan qazaq kóp zardap shekti, áli de shegip keledi. Men dál osy óńirde ósip, sol zulmatty óz kózimmen kórdim. Osy ajal apanyn 1991 jyldyń ózinde-aq japqan Elbasymyz ekenin kúlli qazaq jurty eshýaqytta umytpaq emes. N.Nazarbaevtyń búkilálemdik ıadrolyq qarýsyzdanýǵa, atom jarylystaryn toqtatý men beıbitshilikti saqtaýǵa qosqan osy bir teńdesi joq úlesi ony sol jyldardyń ózinde-aq álemdegi batyl oıly memleket basshylarynyń qataryna qosty. Elbasymyz kezinde Birikken Ulttar Uıymynyń bıik minberinen jarııalaǵan «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi arqyly Dúnıe júzindegi ıadrolyq qarýsyzdaný qozǵalysynyń kóshbasshysyna aınaldy.
Segizinshi. El táýelsizdigin alǵanda Qazaqstan Respýblıkasynyń óz valıýtasy da joq edi. Ulttyq teńgemizdiń atyn da, zatyn da oılap taýyp, ony syrtqa syr shyǵarmaı, aldyn ala shetelde bastyryp, aıaǵynan tik turǵan valıýta jasaǵan da Elbasymyz boldy. Qazir Qazaqstan Respýblıkasynyń eldegi ekonomıkalyq turaqtylyqtyń kepili sanalatyn Ulttyq qory men altyn-valıýta qorynda 90 mıllıardqa jýyq AQSh dollaryna jetetin qarajat bar. Búgingi pandemııa jaǵdaıynda bizge dál osy qordaǵy mol qarajat kómekke keldi. El erteńin erteden-aq boljaǵan Elbasynyń bul da bir kóregendigi dep bilińiz.
Toǵyzynshy. Aldaǵy maqsat aıqyndalyp, mindet zoraıǵan soń Elbasy astanany Saryarqanyń tórine qondyrdy. Ol – qazaqtyń baǵyna týǵan eldiń uly perzenti bolsa, Nur-Sultan – Elbasynyń tól perzenti. Elorda qazaqtyń ataǵyn aspandatyp, mereıin tasytty. Dosty súıindirip, dushpandy kúıindiretin bolashaqtyń qalasyna aınaldy. Búkil Qazaqstanǵa shýaq shashqan Nur-Sultanmen birge qazaqtyń kóshi ońtústikten soltústikke qaraı bet aldy. Bul halqymyzdyń demografııalyq keskin-kelbetine kórik berip, eldiń eńsesin kóterdi.
Onynshy. «Qazaqstan-2050» strategııasynda kórsetilgen ekonomıkalyq maqsattarǵa qol jetkizý úshin «Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy» jasaldy. Sonyń aıasynda búkil elimiz boıynsha myńdaǵan zaýyttar men óndiristik kásiporyndar ashylyp, álemge tanymal japon, koreı avtomobılderi, amerıkalyq lokomotıvter shyǵaryla bastady. Múmkin, salynǵan kásiporyndardyń bári birdeı aıaǵynan qaz turyp ketpegen bolar. Jartylaı, shırek qýatymen jumys istep turǵandary da joq emes. Biraq dál osy kásiporyndardyń el ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa aıtarlyqtaı úles qosqanyn eshkim joqqa shyǵara almasy anyq. Elbasymyz el ekonomıkasyndaǵy úshinshi ınnovasııalyq jańǵyrtýdy da ózi bastap berdi. Osyǵan sáıkes jańa kásiporyndarmen birge Qazaqstanǵa álemdik deńgeıde básekege qabiletti ónim shyǵaratyn jańa tehnologııa kelip, úshinshi tehnologııaly jańǵyrý óristedi.
On birinshi. Aýyl sharýashylyǵy salasy aıtarlyqtaı damydy. Keńes zamanynda qoldan jasap, qosyp jazyp júrip, áýpirimdep bir mıllıard put (16 mıllıon tonna) astyqty áreń alatyn Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy salasynda júrgizilgen júıeli reformanyń nátıjesinde jyl saıyn 20 mıllıon tonnaǵa jýyq astyqty erkin jınaıtyn dárejege jetti. Qazir Qazaqstan álemdegi eń iri astyq eksporttaýshy alǵashqy alty memlekettiń qatarynan berik oryn aldy. Jalpy, bul salada da alda atqaratyn sharýa az emes. Endigi jerde tabysty sannan góri sapadan izdeıtin, jyrtylǵan jerdiń kólemimen emes, alynǵan ónimniń mólsherimen esepteıtin, ozyq tehnologııamen ólsheıtin ýaqyt keldi. Fermerler osyǵan umtylýy kerek.
On ekinshi. О́z degenimen emes, taǵdyrdyń jazýymen kóp ultty memleket bolǵan Otanymyz bereke men birliktiń mekenine aınaldy. Elbasy qıynnan qıystyryp jol taýyp, san alýan ult ókilin kók týdyń astyna toǵystyrdy. Qazaqstandy meken etken ár alýan ult pen ulys ókilderiniń tizginin teń ustap, biregeı memlekettik ınstıtýt – Qazaqstan halqy assambleıasyn qurdy. Qoǵamdaǵy orny men quzyreti Ata zańda bekitilgen bul uıym el birligi men halyqtar dostyǵyna berekeli qyzmet istep, Birikken Ulttar Uıymy tarapynan álem memleketterine úlgi-ónege retinde usynylýda.
On úshinshi. Adamzat tarıhynda soǵys ataýlynyń basym kópshiligi din ústemdigi úshin bolǵan. Elbasy árbir qazaqstandyqqa nanym, senim bostandyǵyn berdi. Alýan túrli konfessııa ókilderiniń basyn qosyp, dúnıe tarıhynda qatarynan bes ret Álemdik dástúrli din kóshbasshylarynyń sezderin ótkizip, ejelgi Qazaq jerin haq jolyndaǵy izgi jandardyń bata-shapaǵatyna bóledi. Muny batys pen shyǵystyń saıasatkerleri, el sarapshylary moıyndap, kópke úlgi etti.
On tórtinshi. Ata-baba dástúri men ult mádenıetiniń uly qasıetterin jastaıynan boıyna sińirgen Elbasy qazaq halqynyń kóne zamannan kúni búginge deıingi baı murasyn júıeletip, «Mádenı mura» baǵdarlamasyn jasatty. Kezinde osy baǵdarlamanyń basy-qasynda bolǵanymdy men de maqtanysh etemin. Kóne mádenıetti álemniń eń ozyq mádenıetiniń úrdisterimen ushtastyryp, Astanada Táýelsizdik saraıy, Beıbitshilik pen kelisim saraıy, Ortalyq konsert zaly, «Astana opera» teatry, «Astana balet» balet teatry, Ulttyq kitaphana, Ulttyq muraǵat, Ulttyq mýzeı sııaqty biregeı mádenıet nysandaryn saldyrdy. Munyń bári jańa zamandaǵy qazaq mádenıetin álemdik bıikke kóterdi. О́ziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty strategııalyq maqalasynda ultymyzdyń rýhanı jańǵyrýynyń jańa baǵytyn aıqyndap berdi.
On besinshi. Táýelsizdik jyldary eki myńnan astam buqaralyq aqparat quraldarynan turatyn ulttyq aqparat keńistigi qalyptasyp, sıfrly aqparattyq tehnologııalar engizildi. Keńes zamanynda jalǵyz telearnaǵa telmirip qalǵan qazaqstandyq kórermenderge qazir 100-ge jýyq arna qyzmet isteýde. El aýmaǵynda Feısbýk, Tvıtter, Instagram, Vatsap, Telegram sııaqty áleýmettik jelilerdi erkin qoldanýǵa bolady. Keıbir damyǵan elderde bulardyń birazy buǵattalǵanyn biz bilemiz. Osylaısha, Qazaqstan jahandyq aqparat júıesiniń bólinbes bólshegine aınaldy.
On altynshy. El táýelsizdiginiń eleń-alań shaǵynda jeke-dara memlekettik mártebege ıe bolǵan ulttyń uly qazynasy – qazaq tilin qoldaný aıasy keńeıdi. Keńestik kezeńde jabylǵan 600 mekteptiń ornyna 1000-ǵa jýyq qazaq mektebi ashylyp, orta bilim berý júıesiniń 70 paıyzdan astamy memlekettik tilde oqytatyn oqý baǵdarlamasyna kóshti. Tilderdi damytýdyń 2020 jylǵa deıingi keshendi baǵdarlamasy jasalyp, qazaq jazýyn latyn alfavıtine kóshirýdiń naqty merzimi belgilendi. El arasynda «til saıasaty – álsiz, tym jumsaq» deıtin pikirdiń de bar ekenin bilemiz, biraq «úı artynda kisi bar» ekenin jáne olardyń ishinde ilinisýge syltaý tappaı otyrǵandardyń da joq emes ekendigin umytýǵa bolmaıdy. Respýblıka halqynyń 72 paıyzy qazaq, mektep oqýshylarynyń osynshama mólsheri qazaq mektebine baratynyn eskersek, endigi jerde qazaq tiliniń basyna tónip turǵan qaýip joq. Tek Abaı atamyz aıtqandaı, «aqyryn júrip, anyq basqan» jón.
On jetinshi. Ǵylym, bilim salasy aıtarlyqtaı ósip, táýelsizdik jyldary 1000-ǵa jýyq jańa mektep ǵımaraty salyndy. Álemdik ýnıversıtettermen terezesi teń «Nazarbaev ýnıversıteti» ashylyp, respýblıkamyzdyń árbir óńirinde 20-dan astam «Nazarbaev zııatkerlik mektebi» boı kóterdi. Elbasy tapsyrmasymen «Bolashaq» stıpendııasy boıynsha on bes myńǵa jýyq talantty jas shetelderdiń bedeldi ýnıversıtetterinde bilim alyp, búginde el bolashaǵyna qyzmet isteýde. «Ákelik qamqorlyq» degen dál osylaı bolar.
On segizinshi. Elimizdiń densaýlyq saqtaý salasy da aıryqsha damydy. Keshendi «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasy qabyldanyp, 100-den astam aýrýhana men emhana salyndy. Astanada álemdik deńgeıdegi eń ozyq tehnıkamen jaraqtanǵan Ulttyq medısınalyq holdıng ashylyp, onyń quramyndaǵy «Respýblıkalyq dıagnostıkalyq ortalyq», «Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵy», «Respýblıkalyq jedel medısınalyq kómek kórsetý ǵylymı ortalyǵy», «Respýblıkalyq balalardy ońaltý ortalyǵy», «Respýblıkalyq neırohırýrgııa ortalyǵy» jáne «Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵy» sııaqty aýqymdy medısınalyq mekemelerde eń kúrdeli operasııalar jasalýda. Qazirgi kezde búkil álemdi koronavırýs indeti jaýlap turǵanda otandyq medısına halyqqa kómek qolyn sozdy. Der kezinde salynǵan aýrýhanalar men ozyq tehnologııalar, medısınalyq jabdyqtar myńdaǵan otandasymyzdyń ómirin saqtap qaldy.
On toǵyzynshy. Elbasy jyl saıyn ekonomıkalyq kúsh-qýaty artyp, saıası bedeli kóterilip kele jatqan jetekshi elderdiń basyn quraıtyn, búginde álemdegi eń bedeldi halyqaralyq uıymdardyń birine aınalǵan, quramyna Qazaqstanmen shekaralas elderdiń bári kiretin Shanhaı Yntymaqtastyǵy Uıymyn qurý isindegi bastamashylardyń biri boldy. Osylaısha, ol álemdegi saıası kúshterdiń ara salmaǵyn saqtaýǵa úlken úles qosty. Kim ne dese de, Qytaı dál qazir qaryshtap damyp keledi. Muhammed paıǵambarymyzdyń: «Eger ǵylym, bilim Qytaıda bolsa, sonda baryp úıren», dep hadısinde kórsetilgendeı, biz de bul eldiń ozyǵynan úırenýimiz, tozyǵynan jırenýimiz kerek.
Jıyrmasynshy. Memleket basshysynyń jeke-dara bastamasymen qurylǵan Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary keńesi de óziniń ómirsheńdigin kórsetip berdi. Áýeli Reseı men Ortalyq Azııa elderiniń basyn qosqan bul uıymnyń quramynda qazir Reseı, Qytaı, Úndistan bastaǵan 26 múshe, AQSh pen Japonııa qostaǵan 8 baqylaýshy memleket bar. Dál osy uıymnyń Almatyda ótken sammıtinde N.Nazarbaev búginde ara-tura shekisip qalatyn Azııa alyptary – Qytaı men Úndistan, Pákistan men Úndistan basshylaryn bir ústeldiń basyna otyrǵyzyp, tóraǵalyq jasady. Ol bul qurylymdy HHI ǵasyrda qater-qaýip oshaǵy sanalǵan Azııadaı alyp qurlyqtaǵy eń qıyn túıindi máselelerdi sheshetin EQYU-nyń Azııadaǵy analogi retinde yqpaldy halyqaralyq uıymǵa aınaldyrdy.
Jıyrma birinshi. Elbasy týǵan eliniń dańqyn asyryp, aıbynyn asqaqtatyp, Eýropanyń shańyraǵyna bastady. Men 1994 jyly qazanda EQYU-nyń Býdapeshtegi sammıtine qatysyp, osyndaı uly jıyndar bizde qashan ótedi dep oılaǵan edim. Elbasy Qazaqstandy Eýropanyń ǵana emes, muhıttyń ar jaǵyndaǵy AQSh pen Kanadany qosa qamtyp, 56 memlekettiń basyn qosatyn EQYU-nyń tórine shyǵardy. Kúmánsiz, qapysyz, óz abyroıymen, óz bedelimen shyǵardy. Qashanda bizdi úıretýmen kelgen kári qurlyqtyń basshylaryn qazaq jerine keltirdi. Ár qazaqtyń júregine qazaq bolyp týǵany úshin, Alash jurtynyń azamaty bolǵany úshin maqtanysh sezimin uıalatty.
Jıyrma ekinshi. Qashanda eki tizgin, bir shylbyrdy qatar ustap, alysty boljap, bıikti mejeleıtin Elbasy dúnıe júziniń 57 eliniń basyn qosatyn Islam konferensııasy uıymyna tóraǵa boldy. Bul da elimizdiń abyroıyn asyrdy. Elbasymen birge din qaryndastyń rýhyn kóterip, eńsesin tiktetti. Álem halqynyń bir jarym mıllıardtan astamyn qamtıtyn osy uıymnyń tizginin ustaý Elbasynyń musylman dúnıesindegi asa bıik halyqaralyq bedeliniń aıqyn kórinisi retinde qabyldandy. Muny álemdegi eń iri musylman eliniń basshylary da moıyndap, jıi-jıi aıtýda.
Jıyrma úshinshi. Túrki halyqtary ejelden Eýrazııadaı apaıtós alyp qurlyqtaǵy basty ıntegrator bolǵan. Eýrazııalyq odaq týraly orys jáne túrki halyqtarynyń zııalylary ejelden-aq armandaǵanymen, bul joba da oryndalýsyz qalǵan. Osy ıdeıaǵa 1994 jyly jan bitirip, ony 20 jyl boıyna tabandylyqpen alǵa jyljytty. Árıne, bul uıymnyń da jumysyna syn kóp. Ol dál Elbasy josparlaǵandaı deńgeıde júzege asa qoımaǵan shyǵar, biraq qaýymdastyqtyń Qazaqstan taýaryn kórshilerdiń úlken naryǵyna shyǵarýǵa, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa tıgizer paıdasy zor ekeni anyq.
Jıyrma tórtinshi. Qashanda el bolashaǵyn oılaıtyn, týǵan halqyn álemdik bıikterden kórýdi qalaıtyn Elbasy dúnıe júzindegi ǵylym men tehnıkanyń, ónerkásiptiń, jańalyq ataýlynyń eń úzdik jetistikterin nasıhattaıtyn EKSPO kórmesin 2017 jyly Astanada ótkizýge qol jetkizdi. Shyndyqty aıtqanda, Elbasy usynǵan «Bolashaqtyń energııasy» – keremet ıdeıa. Qazaqstanda taza energııa kózi sanalatyn jel de, sý da, kúnniń kózi de jetip artylady. О́kinishtisi, oryndalýy baıaý. Eń bastysy – qımyl-qozǵalys, áreket bar. Aldaǵy jyldarda qarqyny da kúsheıedi dep úmittenemiz.
Jıyrma besinshi. Qazaqtyń uly handary men bahadúr batyrlarynyń bári derlik týǵan halqyn bir týdyń astyna, bir memlekettiń aıasyna jııý úshin kúresti. Eń uly mıssııa qara qazan, sary balanyń qamy boldy. Osy turǵydan kelgende Elbasy kezinde stalındik qýǵyn-súrginniń kesapatynan jer júzine tarydaı shashylǵan qazaqtyń basyn atajurtta qosyp, berisi Reseı, Qytaı, Mońǵolııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan, arysy Aýǵanstan, Iran, Túrkııa, Germanııada turatyn mıllıonnan astam qandasymyzdy tarıhı Otanyna aldyrdy. Halqynyń sany mıllıondy qoıyp, júz myńǵa da jetpeıtin memleketter de az emes. Sondyqtan bul – ǵalamat eńbek.
Jıyrma altynshy. Elbasy úshin qazaq jeriniń qaı tusy bolsyn qymbat. Biraq ol talaı handardyń ordasy, áýlıeler mekeni bolǵan Túrkistandy árdaıym júrek tórinde ustaıtyn. Prezıdent retinde qabyldaǵan eń iri sheshimderi – halqy mıllıonnan asqan shyraıly Shymkentke respýblıkalyq mártebe berýi men Túrkistan oblysyn qurýy boldy. Bul eki jarlyq 4 mıllıonnan astam qazaq qonystanǵan kıeli óńirdiń tynysyn ashyp, qanatyn jaıdy, áleýetin arttyryp, ajaryn kirgizdi.
Jıyrma jetinshi. Bılikke qol jetkizý ońaı emes, al ony óz qolymen berý tek rýhy myqty adamdardyń ǵana qolynan keledi. Álem tarıhynda mundaı oqıǵa óte sırek bolǵan. Elbasy ataq-dańqy sharyqtap turǵan kezde óz erkimen, óz qolymen Prezıdenttik qyzmetin senimdi serigine usyndy. Jaı usynyp qana qoıǵan joq, Qasym-Jomart Kemelulyn mınıstr, vıse-premer, Premer-Mınıstr, Senat tóraǵasy, Birikken Ulttar Uıymy Bas hatshysynyń orynbasary sııaqty bıik-bıik qyzmetterden ótkizip, álemge tanylǵan saıasatker bolǵan kezde usyndy. Elbasy tańdaýy búkilhalyqtyq qoldaýǵa ulasty. Saıasattaǵy sabaqtastyq degen osyndaı-aq bolar.
Jıyrma segizinshi. Táýelsizdik – keıbireýler aıtyp júrgendeı, qazaqtarǵa ózdiginen kele salǵan Táńirdiń syıy emes. Keńes Odaǵyndaı alyp ımperııa ydyrap, uzaq jyldarǵa sozylǵan qarýly qantógister men qaqtyǵystar oryn alǵan kúrdeli zamanda Elbasymyzdyń asa úlken strategııasymen júzege asqan «barsha qazaqstandyqtar úshin eń qasıetti qundylyq». Sol «qasıetti qundylyqty» jarııalaǵan da, ony taǵdyr men tarıhtyń synynan aman alyp ótip, búgingi kúnge jetkizgen de Elbasymyz.
Mine, «armansyz týǵan asyl er» Nursultan Ábishulynyń táýelsizdiktiń 28 belesinde týǵan halqyna syılaǵan 28 syıy dál osyndaı. Elbasynyń qazaq halqyna sińirgen ushan-teńiz eńbegin basqasha da sanaýǵa bolar, biraq biz dál osylaı júıeleýdi jón kórdik. Endigi jerde ár qazaq Elbasy jarııalaǵan, saqtaǵan, órkendetken eń qasıetti qundylyǵymyz – Táýelsizdikti bárinen bıik qoıyp, ony nyǵaıtýǵa qaltqysyz qyzmet etýi kerek. Sonda ǵana elimizdiń eńsesi bıik, rýhy asqaq, bolashaǵy jarqyn bolady.
Muhtar QUL-MUHAMMED,
Parlament Senaty Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy
