QAÝIPSIZDIK TETIGIN NYǴAITÝ JOLYNDA

Sársenbi kúni Sankt-Peterbýrgte TMD-ǵa múshe memleketter jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq qoǵamdastyǵy Parlamentaralyq Assambleıalary, sondaı-aq Ujymdyq qaýipsizdik shart uıymy Parlamenttik Assambleıasy uıymdastyrǵan is-sharalarǵa Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanov bastaǵan delegasııa qatysty. Bul kúngi mańyzdy sharalar TMD-ǵa qatysýshy memleketter Parlamentaralyq Assambleıasynyń 34-shi plenarlyq otyrysy jumy­sy­men bastaldy. Jıyn barysynda Dostastyq elderine ortaq múddeni kózdegen ózekti máseleler qaraldy. Máselen, Uly Otan soǵysyna qa­tys­qan ardagerler men tyl eńbek­kerlerin áleýmettik-quqyqtyq ja­ǵynan qorǵaý, “TMD memleket­terindegi ıntellektýaldy menshik týraly” kodeks pen “Elektrondy mem­lekettik qyzmet týraly” zań jobasy, jergilikti ózin-ózi basqarý jónindegi aımaqtyq uıymdarǵa ortaq qaǵıdattardy belgileý se­kil­di máseleler kóptiń qyzyǵýshy­ly­ǵyn týǵyzdy. Bir aıta keterligi – atalǵan jıyn barysynda Oral Muhamed­janov Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń 2009 jyldyń 4 jeltoqsanyndaǵy Jarlyǵymen memlekettik jáne qoǵamdyq qyz­meti, halyqtar arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa qosqan úlesi úshin TMD-ǵa qaty­sý­shy elder Parlamentaralyq As­sam­bleıasy Keńesiniń Bas hatshysy Mıhaıl Krotovty ekinshi dárejeli “Dostyq” ordenimen marapattady. Otyrys sońynda bir top Par­la­ment Máji­lisi depýtattary men Parlament Májilisiniń ókilderi TMD-ǵa múshe memleketter Parla­ment­aralyq Assam­bleıasynyń “Dos­tastyq” ordenimen, Eýrazııa­lyq ekonomı­ka­lyq qoǵamdastyǵy Parlamentara­lyq Assambleıasynyń jáne TMD elderi Parlament­ara­lyq Assambleıa­sy Keńesiniń Qur­met gramota­larymen marapattaldy. Bul kúni Uly Otan soǵysyna qatysqan ardagerlerge qoldaý-kó­mek kórsetý, Jeńistiń 65 jyl­dy­ǵyn joǵary deńgeıde ótkizý, al eń bastysy – keler urpaq úshin maı­dan­gerlerdiń eren erligin este saqtaý sekildi kókeıkesti máseleler 1941 – 1945 jyldardaǵy Uly Otan so­ǵysy men Jeńistiń 65 jyl­dyǵyna arnalǵan halyqaralyq par­lamenttik konferensııa kezinde keńinen áńgimelendi. Atalǵan konferensııany ashqan Reseı Federasııasy Memlekettik Dýmasy Fe­de­ra­sııa Keńe­si­niń tóraǵasy Ser­geı Mıro­nov Reseı Pre­zı­denti Dmı­trıı Med­ve­devtiń jıyn­ǵa qatysý­shylarǵa joldaǵan qut­tyqtaý hatyn oqyp berdi. Konferensııa barysynda sóz al­ǵan Keńes Odaǵynyń Batyry, Sankt-Peterbýrg qalasy men Le­nın­grad oblysyndaǵy aımaqaralyq qoǵamdyq birlestigi keńesiniń qurmetti tóraǵasy Ivan Klochkov kúrdeli kezeńge sholý jasady. “Keńes ókimeti azamaty óziniń pa­ryzyn tolyǵymen oryndap shyqty. Sondyqtan mundaı janqııarlyq erlik kóptiń esinde máńgi qalýy tıis”, dedi ol. Ýkraına Joǵarǵy Radasynyń tóraǵasy Vladımır Lıtvın: “Tutas bir halyqqa, onyń damýyna áser etetin tarıhı oqıǵalar bolady. Olar óz mańyzdylyǵymen jáne ózine tán qaǵıdattarymen ólshe­ne­di. Muny Uly Otan soǵysyna qa­rata aıtýǵa bolady”, dedi kon­fe­rensııada sóılegen sózinde. Qazaqstan Parlamenti Máji­li­siniń Tóraǵasy Oral Muhamed­ja­nov Uly Otan soǵysynyń post­ke­ńestik elderdi tutastaı qamtyǵa­nyn, sol arqyly jalpy adamzat ta­rıhynda aıryqsha oryn alǵan­dyǵyn atap ótti. “Keńes Odaǵy so­ǵystan eń kóp zardap shekti. Orys halqynyń ıyǵyna batpandaı kúsh tústi. Alaıda, onyń mańyna ózge de ulttar uıysyp, shoǵyrlandy. Sol sebepti, bul bizdiń ortaq tarıhy­myz, ortaq qasiretimiz, ortaq maq­tanyshymyz jáne ortaq jeńisimiz. Sol úshin de muny este saqtap, sol birligimiz ben tutastyǵymyzdy ke­ler urpaqqa amanattap jetkizýimiz qajet”, dedi Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy. Konferensııa kezindegi sózinde Oral Muhamedjanov sondaı-aq Parlamentaralyq Assambleıa qury­lymynyń nyǵaıa túskendigin, bul TMD elderindegi kúrmeýli túıindi tarqatýǵa sep bolatyndyǵyn jet­kizdi. Onyń aıtýynsha, kez kelgen qıyndyqqa kúsh biriktirý arqyly ǵana qarsy turýǵa bolady. “Sizder bıylǵy jyly Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etý mıssııa­sy­na kiriskenin bilesizder. Biz óz mıs­sııamyzdy atqarý kezinde aımaqtyq jáne ǵalamdyq qaýipsizdiktiń tıimdi tetigin qalyptastyrýǵa aıryqsha kóńil bóletin bolamyz. Bizdiń bul bastamalarymyz halyqaralyq qoǵamdastyq tarapynan da qoldaý tabady degen oıdamyz”, dedi Oral Baıǵonysuly. Jeńistiń 65 jyldyǵyna ar­nal­ǵan halyqaralyq parlamenttik konferensııa Tavrııa saraıynda ornalasqan kórmemen tolyqty­ryldy. Qazaqstandyq delegasııa ókilderi sondaı-aq sapar aıasynda qazaqtyń birtýar tulǵasy Jambyl Jabaevtyń eskertkishine aıaldap, gúl shoqtaryn qoıdy. Bul kúngi mańyzdy sharalardyń biri Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵynyń tusaýke­se­rine qatysty boldy. “Alǵashqy ret postkeńestik keńistikte orna­lasqan el 56 memlekettiń basyn biriktiretin, Vankýver men Vla­dı­vostok arasyndaǵy ulan-asyr aımaqtaǵy qaýipsizdik máselelerin basty tetikke aınaldyrǵan bedeldi halyqaralyq Uıymǵa tóraǵalyq etýde. Qazirgi tańda biz eleýli óz­ge­risterdiń qýágeri bolyp otyrmyz. Álem qalaı, qaı jaqqa qaraı ózgeredi, bul ózgeristerdiń qarqyny qaı deńgeıde bolady degen saýal­darmen de betpe-bet kelýdemiz”, dedi elimiz Parlamenti Májilisiniń Tór­aǵasy tusaýkeserde sóılegen só­zinde. Ol sondaı-aq Uıymǵa tór­aǵalyq etý kezinde Qazaqstannyń 4 qaǵıdatty negizge alǵandyǵyn, bul qaǵıdattar EQYU aıasyndaǵy eń ma­ńyzdy máselelerdi ońtaılan­dy­rýǵa sep­tesýi tıistigin atap kórsetti. “Bizdiń kózqarasymyz boıynsha, Uıym sammıti EQYU-nyń 35 jyl­dyǵy men jańa Eýropa úshin Parıj Har­tııasynyń qabyldanǵa­ny­na 20 jyl tolýyna, sondaı-aq, ekinshi dúnıe­júzilik soǵystyń aıaqtalýynyń 65 jyldyǵyna oraı uıymdastyrylsa, óziniń tıimdi­li­gi­men erekshelenetini daýsyz. Bıyl­ǵy jyldyń qazan aıynda Ha­lyq­aralyq Parlamenttik Assambleıa­nyń qoldaýymen Qazaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyna baılanys­ty Sankt-Peterbýrg qa­lasynda halyqaralyq parlamenttik kon­ferensııa uıymdastyrylatyn boldy”, dedi O. Muhamedjanov. Osy kúni keshkisin Qazaqstan Par­lamenti Májilisiniń Tóraǵasy Ýkraına Joǵarǵy Radasynyń tór­aǵasy Vladımır Lıtvınmen kez­de­sip, ekijaqty yntymaqtastyq má­se­leleri, onyń ishinde parlament­ara­lyq baılanysty nyǵaıtý jóninde oı bólisti. Keshe TMD-ǵa múshe memleket­ter Parlamentaralyq Assambleıa­synyń ókilderi “Pıskarev” memorıal­dy beıit keshenine bardy. Onda 1941-1945 jyldary óz Ota­nyn jaýdan azat etý­de janqııarlyq erlik kórsetken 460 myńǵa tarta Keńes Odaǵynyń áske­rıleri men azamattary jerlengen. De­legasııa ókilderi sheıit bolǵandardyń qurmetine 1 mınót únsizdik jarııa­lap, gúl shoqtaryn qoıdy. Láıla EDILQYZY – Sankt-Peterbýrgten.