BО́GETTERDIŃ BERIKTIGI QANDAI?

Elimizdegi sý qoımalarynyń baqylaýsyz qalýynyń sońy ókinishti jaǵdaıǵa soqtyratyny kópshilikke málim boldy. Ási­re­se, Qyzylaǵashtaǵy jaǵdaı ma­ńyzy bar nysandardy jeke men­shik qolǵa berýdiń qaýipti­ligin taǵy bir kórsetti. Sharýa qojalyǵynyń ıelerine ótkizil­gen sý qoımalary kóbine kútim­siz qalady. О́ıtkeni, olar ony tek paıda tabýdyń kózine aı­naldyryp, al onyń qaýipsizdik máselesin ekinshi kezekke syryp tastaıdy. Qoımaǵa neǵurlym sý kóp jınalsa, soǵurlym tabys ta arta túsedi. Biraq ár qoıma o basta belgili bir tekshe metr sýǵa shaqtalady. Odan assa onyń tehnıkalyq qorǵaý qondyr­ǵylary isten shyǵady. Bul sý tas­qynyn týdyrady. Budan by­laı Qyzylaǵashtaǵy sekildi jaǵdaı ózge jerde qaıtalan­basyna kim kepildik bere alady? Osy turǵydan alǵanda elimiz aı­maǵynda ornalasqan sý qoıma­larynyń qazirgi jaı-kúıi qalaı? Mine, osy máseleniń anyq-qanyǵyn naqty aıqyndaý úshin elimizdiń Bas prokýratýrasy respýblıkamyzdaǵy birqatar sý qoımalaryndaǵy qorǵaý qon­dyrǵylarynyń jaı-kúıine tekseris júrgizdi. Sóıtse, jaǵdaı kóńil kónshiterlik emes eken. Máselen, olardyń tekserisine qa­raǵanda, tek Shyǵys Qazaq­stan oblysynda ǵana gıdroteh­nıkalyq nysandardyń jarty­sy­nan astamy jóndeýdi qajet etedi. Bul dál qazirgideı sý tas­qyny qaýpi tónip turǵan kezde ǵana emes, jalpy qaı ýaqytta da tózgisiz jaǵdaı. Endeshe buǵan naqty kináli jandardyń da bar ekendigi sózsiz. Olar aldyn ala jaýapqa tartylmaı kemshilik túzeledi degenge eshkim senbeıdi. О́ıtkeni, Qyzylaǵashtaǵy sý qoımasy buzylýynyń negizgi sebebi nede desek, ony paıda­la­nýda óreskel zań buzýshylyqtar jiberilgen. Ortaq tártipke moıynsunbaı jeke bastyń múd­desin kózdeý sońy talaı jannyń taǵdyryn qıdy. Tekserý bary­synda gıdrotehnıkalyq nysan­dardy jóndeý jumystaryn bel­gilengen ýaqytta júrgizbeý, sý sharýashylyǵy obektilerin zańsyz ornatý, sý deńgeıine baqylaý jasaıtyn beketterdiń, sondaı-aq sý ólsheýish qural­dary­nyń bolmaǵandyǵy anyq­talyp otyr. Qyzylaǵash sý qoımasy burynyraqta salynǵan bolsa, keıingi kezderi sý bóget­terin sharýa qojalyq jetek­shileriniń óz betinshe turǵyzýy etek alǵan. Sonyń biri Almaty oblysynda bir sharýa qojaly­ǵynyń basshysy “Jarmuhambet” bulaǵyna óz betinshe betonnan quıyp bóget salǵan. Al “Aqesh­ki” sý qoımasynda sýdyń deń­geıin baqylaıtyn gıdroqon­dyrǵylar múlde joq bolyp shyqty. Aryqtardaǵy taratýshy toraptarǵa da sý ólsheýish qural­dary ornatylmaǵan. Mundaı asa qaýip tóndiretin kemshilikter kóptegen jasandy sý qoıma­larynda anyqtalypty. Joǵaryda aıtylǵandardyń ıeleri bar bolsa, ıesi joq sý qoımalary tipten alańdaýshy­lyq týǵyzady. Nege bulaı dep suraıtyn eshkim joq. Máselen, Jambyl oblysyndaǵy “Dar­baza” sý qoımasynyń tehnıka­lyq qaýipsizdigine jaýap beretin jan tabylmady. Al mundaǵy bógetke 30 jyldan astam ýaqyt boıy kúrdeli jóndeý júrgizil­megen. Endi bul máseleni pro­kýratýra organdary anyqtaǵan soń ǵana ony ýákiletti mem­lekettik organdar baqylaýǵa aldy. Qazir elimizdiń kóptegen sý sharýashylyǵy nysandaryna tekserý jumystary áli jal­ǵasyp jatyr. Aleksandr TASBOLATOV.