Týrızm • 24 Shilde, 2020

Servıs pen sapa salany túlete túsedi

208 ret kórsetildi

Elimizdegi týrızm salasy týraly áńgime qozǵala qalsa Uly Jibek joly boıyndaǵy ejelgi shahar – Shymkentke bir soqpaı ótpeımiz. Erte zamandarda Azııa men Eýropany jalǵaǵan kerýen-kerýen kóshterde attyń tizginin tartyp, terin qurǵatatyn qut meken osy shyraıly Shymqala bolǵan desedi kónekóz tarıh paraqtary.

Búginde sol tarıhı súrleýmen eski shahardyń irgesinen Azııa–Eýropany jalǵaıtyn ekinshi uly qurlyqtyq kópir – Batys Eýropa–Batys Qytaı kólik dálizi ótip jatyr.

Anyǵynda, álemdik ekonomıkanyń kúre tamyry týrızm salasyna aýysqan edi. Toqymdaı jerden qazynasyn qam­paıtyp otyrǵan elder men qalalar qan­shama? Endeshe, bizdiń tarıhı qala­larymyzǵa týrıst tartatyn kez keldi.

Bul baǵytta eldiń tústik qaqpa­syndaǵy Shymkentte birqatar aýqymdy joba qolǵa alyna bastaǵan-tuǵyn. Alaı­da álemdi jaılaǵan pandemııa qaýashaǵy ashylyp kele jatqan kásiptiń tozańyn qaǵyp ketkendeı boldy. Áıt­pese, osy jyly «Shymkent – TMD elderiniń mádenı astanasy» merekelik sharasy aıasynda álem týrısteri bizge aǵylar edi. Investorlar qalada joq, ózinde baryn ortaǵa salar edi.

Ázirge tek qalanyń týrızm salasy boıynsha áńgimeni ótken shaqpen aıtýǵa májibúrmiz. Qutpan jyly Shymkent qalasynyń týrızmin damytýda birqatar jumystar júrgizildi. Jyl saıyn Shym­kent qalasyna keletin týrıster sany ósýde. Mysaly 2018 jyly týrıster sany 178 000 adamdy qurap, 2017 jylmen salystyrǵanda ósim 30 paıyz, al 2019 jyldyń 9 aıynda kórsetkish 185 370 adamdy qurady, ósý qarqyny 47,4 paıyzǵa jetti. Tarqatyp aıtar bolsaq, ishki týrızm boıynsha týrıster sany 159 348 adamdy qurasa, shetelden kelgen týrıster sany 26 022 adamǵa jetken. Degenmen bul aýyz toltyryp aıtar­lyq jetistik emes. Sebebi kórshiles О́zbekstan qalalaryndaǵy kórsetkish bizden oq boıy ozyp ketkendigin, kózben kórip júrmiz. Máselen, Shymqalaǵa toǵyz aıda kelgen týrısterdiń kórsetkishin Buhara men Samarqan bar-joǵy bir aıdyń ishinde oryndap jatady.

«Ala taqııaly aǵaıynnan qaı jeri­miz kem?», degen suraq jıi týady. Keı­de onyń jaýabyn tappaı jatamyz. Negi­zinde, servıstik qyzmet kórsetý salasy olar­dyń topyraq qalalarynyń ózin altynmen aptaǵandaı kórsetip otyr.

1

Týrızm túleý úshin áýeli ne qajet? Árıne týrıstik ınfraqurylym durys bolýy kerek. Ári, tildik kedergige ushy­ramaýy kerek-aq. Sonda ǵana shetel asyp kelgen saıahatshy dittegen jerine qınalmaı jetip, sol týraly aqparatqa tolyqqandy ıe bola alady.

Osydan birneshe jyl buryn El­ba­­synyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­dar­­lamasyna sáıkes, elimizde týrıs­tik, tarıhı oryndardyń tizimi jasalǵan bolatyn. Sol tizimge Shymkentten 20 shaq­ty týrıstik kórikti oryndar engen edi. Bulardyń deni shahar irgesinde bolǵan­dyqtan ınfraqurylymnan másele joq. Al atalǵan orynǵa 3 tilde (qazaq, orys jáne aǵylshyn) aqparat beretin QR-taq­taıshalar ornatylyp, IZI travel halyq­aralyq týrıstik platformasynda ornalasqan 3 tilde 22 nysannyń aýdıogıdteri ázirlenip júktelipti.

Qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatynda da shaharda birqatar jobalar qolǵa alyna bastaǵan. 2 GIS elek­­­trondy navıgasııalyq júıesine en­gi­­ziletin «Saıramnyń sakraldy obek­­­tileri», «Jastarǵa arnalǵan», «Foto­­aımaqtar», «Red Bus» sholý ekskýr­sııa­sy», «Shymkent bir kún ishinde», «Shym­­kenttiń jarty tarıhy» jáne «DendroPark» sekildi birqatar jańa derbes marshrýttary ázirlengen.

Budan bólek, «О́z ólkeńdi tany» baǵdarlamasy sheńberinde 2019 jylǵy 28 mamyr men 8 maýsym aralyǵynda balalarǵa gıd sheberligin oqytý sabaq­tary men tanymdyq ekskýrsııalar, 22 maýsym jáne 14 qyrkúıek kúnderi mem­­lekettik qyzmetshilerge Shymkent qalasy men ońtústik óńiriniń sakraldy aımaq­taryna aqparattyq-tanymdyq ekskýrsııa­sy uıymdastyryldy.

Etken eńbekti jarnamalaý da bir óner. Al týrıstik ónimdi jarnamalaýdyń jó­ni bólek, josyǵy erek. Týrızmniń ma­ńyzdy baǵyttarynyń biri – oqıǵaly tý­rızmdi damytý bolyp tabylady.

«2019 jyldyń 27 sáýirinde «Arbat» jaıaý júrginshiler aımaǵynda alǵash ret «Qyzǵaldaq joly» merekelik festı­vali ótti. Atalǵan sharaǵa 10 000-nan astam qala turǵyndary men qonaqtary qa­tysty. Shara 30 respýblıkalyq jáne jergilikti BAQ-ta jaryqqa shyqty. Sony­men qatar mamyr aıynyń 15-nen 31-i aralyǵynda National Geographic Kazakh­stan kompanııa­sy Shymkent qala­synda halyqaralyq ekspedısııa ótkizdi», deıdi qalalyq týrızm basqarmasynyń basshysy Oljas Shyntaev.

Ekspedısııa nátıjesi boıynsha qala kúnine oraı Nur-Sultan qalasynda 1 aı kóleminde «Shyraıly Shymkent» foto­kórmesin uıymdastyryp, «National Geographic Russia», «National Geographic Kazakhstan» jýrnaldary men resmı saıt­tarynda qala týraly maqalalary jarııalandy. Atalǵan fotokórmeni 22 kún­de 500 myńnan astam adam tamashalady.

Aǵymdaǵy jyldyń 22 mamyrynda Batys Qazaqstan óńiriniń týroperatorlary úshin aqparattyq týr ótkizilip, Shymkent qalasynyń týrıstik bıznes ókilderiniń qatysýymen V2V kezdesý uıymdastyryldy.

Qalaǵa keletin ózge de qonaqtarǵa, onyń ishinde BAQ ókilderi, blogerler, týroperatorlarǵa óńirdiń kórikti jer­lerin tanystyrý boıynsha jumystar júrgizilýde. Maýsym aıynda Rýmynııa, Polsha memleketterinen tanymal telearnalar kelse, tamyzda Eýropa jáne Azııanyń 14 memleketinen 20 BAQ ókili jáne 7 eldiń blogerleri tanymdyq týrǵa qatysty.

Qala turǵyndary men qonaqtaryn óńirdiń týrıstik nysandarymen tanys­tyrý maqsatynda áleýmettik jelilerde Visit_shymkent_kz resmı týrıstik pa­raq­shasy iske qosyldy. Atalǵan pa­raq­­sha qalamyzdyń týrıstik kórikti jer­­leri, tarıhı oryndary men qalada ótkiziletin merekelik is-sharalar jóninde turaqty túrde habardar etip otyrady. Týrısterge aqparattyq qoljetimdilikti arttyrý úshin birqatar jarnamalyq aqparattyq materıaldar shyǵarylýda. Atap aıtqanda, «Shymkent 24 saǵatta», «Shymkent. Tarıh izimen», «Balalarǵa arnalǵan Shymkent» taqyrybynda 60 myń búkteme, 77 myńnan astam týrıstik kartalar, «Shymkenttegi úlken ekskýrsııa» atty 350 kitapsha shyǵaryldy.

Bunyń barlyǵy ótken jyldyń en­shisindegi sharýalar. Degenmen indettiń beti qaıtyp, qursaýy bosap jatsa, el­degi ishki týrızm salasyna kóńil bó­lý basty nazarda. Onyń ishinde Shym­kent­tiń úlesi kóp dep aıtýǵa tolyq ne­giz bar. Aldaǵy ýaqytta Eski qala­shyq paıdalanýǵa berilip, etno­aýyl kásip­kerlikke paıdalanýǵa berilmek. Bul birinshiden, óńir turǵyndarynyń kásiptenýine, ekinshiden, qalaǵa týrıster tartýǵa taptyrmas sát bolǵaly tur.

Qalada týrızm salasyn damytý úshin qolǵa alynǵan jaqsy bastamanyń biri – týrıstik aqparattyq dúńgirshek qyzmeti dep aıtýǵa bolady. Qazirgi tań­da Shymkentte 6 týrıstik aqparattyq dúńgirshek jumys isteıdi.

Týrıstik dúńgirshek qyzmetkerleri qala turǵyndary men qonaqtaryna mega­polıstiń týrıstik áleýeti týraly ká­sibı keńes bere otyryp, qalanyń kó­rik­ti jerleri, mádenı oqıǵalary men meıramhanalary, jol kartalary men búktemeleri, týrıstik marshrýttary, mádenı-buqaralyq is-sharalardyń anons­­tary týraly tolyq aqparatty bir te­reze prınsıpi boıynsha usyna alady.

Mundaı aqparattyq dúńgirshekter elimizdiń birneshe qalalarynda bar. Atap aıtqanda Almaty, Nur-Sultan, Ta­­raz, Túrkistan qalalarynda jolǵa qoıylǵan. Maqsaty – aımaq boıynsha týrızmdi damytyp, shetelden kelgen qo­naqtarǵa óńirimizdiń kórikti jer­lerin tanystyrý, olarǵa sapaly qyzmet kórsetý, qalaǵa qalaı jetý nemese ke­lesi nysanǵa qalaı barýǵa bolatyny túsin­diriledi. Aıta ketetin jaıt, orta­lyqtaǵy barlyq aqparattyq qyzmet túrleri tegin kórsetiledi.

Qazirgi tańda dúńgirshekter tarapynan turǵyndar men qonaqtarǵa aldyn ala jazylý boıynsha (10 adamnan artyq emes) tegin ekskýrsııalyq qyzmet (18.00 men 20.00 aralyǵynda) kórsetiletin bolady. Bizde qazirgi tańda týrıstik marshrýttar tolyǵymen daıyndaldy. Bolashaqta ártúrli týrıstik baǵyttaǵy marshrýttar ázirlenip, jetildirý bo­ıynsha aýqymdy jumystar júrgiziledi.

Aldaǵy ýaqytta osy dúńgirshekterden kez kelgen adam qala aýmaǵyndaǵy bar­lyq qonaqúıler men meıramhanalar, qoljetimdi emdeý ortalyqtary, ondaǵy baǵalar men qyzmet túrleri jaıynda tolyq málimet ala alady.

Elordada ótken EKSPO halyqaralyq is-sharasynda shetelden kelgen týrıs­tiń qaltasyn qaǵyp ketken kólik júrgizý­shisiniń áreketinen keıin elimizde týrıs­tik polısııa qyzmetin jandandyrý qa­jettiligi týyndaǵandaı. Osy baǵytta Shymkentte arnaıy bólimshe – týrıstik polısııa jumys isteı bastady. Jańa bólimsheniń jeke quramynda 25 adam qyzmet etýde.

Týrıstik polısııa qyzmetkerleri tań­ǵy saǵat 9:00-den 1:00-ge deıin Ar­bat, Ortalyq saıabaq, Naýryz alańy, Qosh­qar ata ózeniniń jaǵalaýy sııaqty qala­myzdaǵy tórt iri nysanynda qyzmet atqarady.

Bólimshedegi polısııa qyzmetker­leriniń mindeti qala týrısteri men qo­naq­taryna quqyqtyq kómek kórsetýge baǵyt­talǵan. Eger týrıst óz qujattaryn joǵaltsa nemese qandaı da bir oqıǵaǵa tap bolsa, polısııa qyzmetkerleri qonaq­tarǵa kómek kórsetpek.

 

ShYMKENT

 

Sońǵy jańalyqtar

Aq úıdiń alǵashqy meımany

Álem • Búgin, 12:15

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:00

Uqsas jańalyqtar