Áleýmettik shıelenisti boldyrmaý – basshy men jumysshyǵa birdeı mindet
Halqymyzda «Úı bolǵasyn ydys-aıaq syldyrlamaı turmaıdy» degen ári jaman, ári jaqsy tirkes bar. Jamandyǵy urys-keristiń lebi bolsa, jaqsylyǵy sony jýyp-shaıyp, tigisin jatqyza bitistirýge qyzmet etýi. Osy bitistirý men túrli áleýmettik shıelenistiń aldyn alýdyń turǵyndar sany artyp, jumys oryndary jetispeı jáne sheteldiktermen birlese jumys jasaý barysynda alýan túsinispeýshilikter týyndap jatatyn qazirgi kezeńde mańyzy zor.
Áleýmettik shıelenisti boldyrmaý – basshy men jumysshyǵa birdeı mindet
Halqymyzda «Úı bolǵasyn ydys-aıaq syldyrlamaı turmaıdy» degen ári jaman, ári jaqsy tirkes bar. Jamandyǵy urys-keristiń lebi bolsa, jaqsylyǵy sony jýyp-shaıyp, tigisin jatqyza bitistirýge qyzmet etýi. Osy bitistirý men túrli áleýmettik shıelenistiń aldyn alýdyń turǵyndar sany artyp, jumys oryndary jetispeı jáne sheteldiktermen birlese jumys jasaý barysynda alýan túsinispeýshilikter týyndap jatatyn qazirgi kezeńde mańyzy zor.
Aqtaýda ótken «Mańǵystaý oblysynda áleýmettik shıelenistiń aldyn alý jáne áleýmettik eńbek daýlaryn sheshý» atty óńirlik tájirıbe almasý semınary osy maqsatty dittedi.
– Elbasy Nursultan Nazarbaev «Áleýmettik jańǵyrtý: Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qaraı 20 qadam» atty baǵdarlamalyq maqalasynda áleýmettik-eńbek salasyndaǵy qarama-qaıshylyqtardy retteýdiń tıimdi kópdeńgeıli tetigin engizý qajettiligi týraly aıtty. Mańǵystaý oblysy kásiporyndaryndaǵy eńbek qatynastary árdaıym qarapaıym, jeńil bolyp qalyptasqan joq. 2013 jyl bastalǵaly beri óńirde jalaqyny kóterý, eńbek jaǵdaıy men áleýmettik paketti jaqsartý sekildi ártúrli mazmundaǵy 6 eńbek daýy oryn aldy. Mundaı jaǵdaıdyń jıi qaıtalanatyny nelikten? Daý-damaıdy sheshý barysynda biz quqyqty moıyndamaý, jumysshylardy jaldaýdyń bulyńǵyrlyǵy, kompanııalardaǵy bıznes-úderistiń ashyq emestigi, kompanııa basshylarynyń naqty jaǵdaılardan, jumysshylardyń muń-múddelerinen beıhabar bolýy sekildi jaǵdaılarǵa tap bolamyz. Sondyqtan da men barshańyzdy adamdardy jumysqa alýda, kadr saıasatynda barynsha móldir, taza bolýǵa shaqyramyn. Jumysshylarǵa olardyń eńbekaqylary qalaı, neden quralatynyn túsindirý qajet. Ol úshin óndiris jáne eńbek tártibin nyǵaıtýdaǵy kásipodaqtar qozǵalysynyń róli men ornyn qaıta qarastyrý kerek. О́ńirimizde kásipodaq kóshbasshylarymen belsendi dıalog ornaǵan. Oblystaǵy kásipodaqtar keńesiniń qyzmeti oń baǵalaýǵa laıyq, – dep óńirdegi áleýmettik ahýal men shıelenisterdiń aldyn alý baǵytyndaǵy jasalǵan jumystarǵa toqtalǵan Mańǵystaý oblysynyń ákimi A.Aıdarbaev odan ári memlekettik organdar men kásipodaqtardyń ózara qarym-qatynasyn jetildirýdi, eńbekaqy bereshegi máselesin sheshýdi, eńbek tártibin nyǵaıtý, eńbek jaǵdaıyn jaqsartý máselelerimen aınalysýdy, sondaı-aq kásipodaqtar uıymdarynyń nyǵaıýymen birge «Samuryq-Qazyna» áleýmettik áriptestik qorymen, ortalyq organdarymen ózara qarym-qatynasty odan ári kúsheıtý qajettigin atap ótti. Semınarda «Áleýmettik turaqtylyq reıtıngi – eńbek daýlary men shıelenisterin dıagnostıkalaý tetigi» taqyrybynda baıandama jasaǵan Áleýmettik áriptestik ortalyǵynyń bas dırektory N.Erimbetov:
– Eldegi áleýmettik turaqtylyq – memlekettik saıasattyń sheshýshi basymdyqtarynyń biri. Kompanııalardyń áleýmettik tájirıbesin taldaý arqyly áleýmettik-eńbek qatynastary máselelerine jańa, standartty emes sheshimder qajettigin ańǵarýǵa bolady. Adamı faktordy eskermeı, áleýmettik eńbek qaqtyǵystaryna tek eńbek daýlary retinde qaraý durys emes. Mundaı narazylyqtarǵa tereńirek úńilsek, onyń astarynda jumysshylardyń adamı qarym-qatynastary, olardy adam retinde qurmetteý kerektigin ańǵarý qıyn emes, – dedi.
«Samuryq-Qazyna» AQ toby kompanııalary kásipodaqtarynyń áleýmettik eńbek qatynastaryn retteý jáne áleýmettik damytý boıynsha jańa mindetterge sáıkes Qor kompanııalaryndaǵy áleýmettik-eńbek qaqtyǵystarynyń aldyn alýdyń jáne jol bermeýdiń tıimdi tetikterin ázirleýge jáne engizýge arnalǵan Áleýmettik áriptestik ortalyǵy quryldy. Jumysyn belsendi bastaǵan Qordyń jumystary 4 blokqa júıelengen. Aldymen, áleýmettik jaýapkershilik pen áriptestiktiń barlyq baǵyttary boıynsha memlekettik organdarmen, úkimettik emes uıymdarmen jáne BAQ-tarmen ózara tyǵyz is-qımyl jasaýdy, ekinshiden áleýmettik-eńbek qaqtyǵystarynyń aldyn alýdyń jańa tetikterin engizýdi mejelegen olar, úshinshi kezekte áleýmettik-eńbek qatynastary dıagnostıkasynyń ınnovasııalyq ádistemelerin jasap, engizý jáne sońǵy júıede bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi jónindegi is-sharalary baǵytynda jumystanady.
Semınarda sóz alǵandardyń barlyǵy el tynyshtyǵyn saqtaý úshin áleýmettik shıelenisterdiń aldyn alý, qandaı eńbek daýlarynyń da óz sheshimin tabýyna qol jetkizýdiń mańyzdylyǵyn basa aıtty. Bul jumys berýshi jáne jumys jasaýshy tarap úshin de mańyzdy. Jumys berýshi, ıaǵnı basshylyq birjaqty eńbek ónimdiligine, óndiristik jetistikke ǵana maldanyp, qaramaǵyndaǵy jumysshylardyń ahýalyn keıingi orynǵa qoısa tyǵyryqqa tirelip, shıeleniske jol ashyp beredi. Al jumysshylardyń da «biz úshin bárin jasaıdy, áıtpese..» dep alaqanyn ysqylap, orynsyz talap qoıýynyń jóni joq. Qandaı qıyn jaǵdaıdy da, basshysynyń basqarý isine kúdigi men kúmáni bolsa da ashyq aıtyp, zań jolymen, qalypty sheshýge tyrysýy qajet. Sabyr, syılastyq, túsinistikpen el birligin, tynyshtyǵyn saqtaý, táýelsiz elimizdiń damýyna úles qosý bolyp tabylady. «Búgingi jasalǵan árbir jumys, qalanǵan túıir kirpish keler urpaqtyń baqyty úshin» degen oı-senim eshkimdi de adastyrmaıdy dep oılaımyz.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
AQTAÝ.
