BAIQOŃYR — О́Z QALAMYZ

Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattaryna kórsetiletin áleý­mettik kómek mólsheri birdeı jaǵ­daıda ómir súrip jatqan Re­seı Federasııasynyń azamat­ta­ryna qaraǵanda, aıtarlyqtaı tó­men. Taǵy bir másele – “Baı­qo­ńyr” keshenindegi Reseı  uıym­da­rynda jumys istegen Qazaq­stan azamattaryna zeınetaqy ta­ǵaıyndaýdaǵy keleńsizdikter. Elimiz zeınetaqy jınaqtaýshy qorlaryna mindetti zeınetaqy jarnalarynyń tólenbeýinen zeı­netaqy taǵaıyndaý bary­syn­da usynylatyn reseılik rýbl­men kórsetilgen jalaqysy tý­ra­ly anyqtama esepke alynbaıdy. Sol sebepti, reseılik rýblmen kór­setilgen anyqtama bergen ótinish ıesine eń tómengi zeı­netaqy taǵaıyndalady. Baıqońyr qalasyndaǵy qazaq tilindegi mektepterde jalpyǵa birdeı bilim berý isi eki eldiń sa­lalyq mınıstrlikteri arasyn­da­ǵy kelisim-shart negizinde júrgi­ziledi, ıaǵnı qazaq tilindegi mek­tepter oqýshylaryn Reseı bilim berý standarttarymen oqytady. Oqýlyq máselesi tolyq sheshil­me­gen. Qazirgi kezde bizdiń oqý­shy­larymyzǵa 11 535 kitap je­tis­peıdi. Sondaı-aq, mektepke deıingi bilim berý mekemelerinde qazaq tili úıretilmeıdi. Erekshe nazar bóletin jaǵ­daı, bul – Reseı oqýlyq­tary­nyń qazaq synyptary oqýshy­la­ry úshin qazaq tiline aýdarylǵan ke­zinde qaıta óńdelmeı, sol qal­pynda berilýi. Mysal úshin 1 sy­nyptyń “Bizdi qorshaǵan álem” oqýlyǵyn alyp kórelik. Onda: “О́z elimiz jáne qalamyz (aýy­ly­myz) týraly biz ne bilemiz?” degen suraq bar. Soǵan jaýap by­laı berilipti: “Bizdiń elimiz Reseı dep atalady. Ol – álem­degi eń úlken el. Bul – bizdiń Otanymyz”. Sondaı-aq, Reseıdiń eltańbasy, Reseıdiń týy qosa kórsetilgen. Oılap qarasaq mundaı balalarda qandaı pat­rıot­tyq sezim bolýy múmkin. Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Kons­tı­týsııasynda kórsetilgendeı, memleket bilim berýdiń jalpyǵa mindetti standarttaryn belgileı­di, demek, kez kelgen oqý orny­nyń qyzmeti osy standarttarǵa saı bolýy shart. Sondyqtan, elimizdiń Bilim jáne ǵylym mı­nıstrligi Baıqońyrdaǵy qazaq tilinde oqytatyn mektepterde oqy­týdyń Qazaqstannyń memle­kettik standarttaryn engizýge, qajet bolsa qalalyq bilim bóli­min ashýǵa sharalar qoldanýy kerek dep esepteımin. Baıqońyr qalasyndaǵy tur­ǵyn­dardyń kommýnaldyq aqyǵa tóleıtin qarajattary basqa qa­la­larmen salystyrǵanda, birshama joǵary. Onyń basty sebep­teri­niń biri – janar-jaǵar maıdyń Re­seıden ákelinýinde, energııa­men qamtamasyz etýde kelisim-shart­tardyń energııa óndirýshi­ler­men tikeleı jasalmaıtyn­dy­ǵynda. Sondaı-aq, Baıqońyr qa­lasynyń aýmaǵy jalǵa beril­gen­digin eskerip, Qazaqstan azamat­ta­ryn sýmen qamtamasyz etý júıesin  respýblıkalyq bıýdjet­ten sýbsıdııalaý durys dep esepteımin. Sonymen, Baıqońyr qala­syn­da turatyn Qazaqstan azamat­tarynyń kúndelikti ómirde kez­desetin máselelerin: turǵyn úı­men qamtamasyz etý, densaýlyq saqtaý, quqyq qorǵaý, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý, qor­shaǵan ortany qorǵaý jáne eko­logııa, qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldarynyń, baılanys qyzmetiniń aýqymyn keńeıtý, eli­mizdiń memlekettik organdary­nyń ákimshilik ǵımarattarynyń jaǵdaıyn jaqsartý máselelerin sheshsek, Baıqońyr qalasyndaǵy álige deıin qordalanyp kelgen problemalar joıylyp, sondaǵy Qazaqstan azamattarynyń kons­tı­týsııalyq quqyqtary tolyǵy­men qamtamasyz etilgen bolar edi. Baqbergen DOSMANBETOV, Senat depýtaty.