Úkimet basshysy Borıs Djonson aýrý etek jaımas úshin shekteýdiń ázir alynbaıtynyna qynjylys bildirgen-tin. Shynynda da COVID-19 alpaýyt eldiń ekonmıkasyna teris yqpalyn tıgizip turǵany anyq. Bul elde osy vırýs salqynynan turǵyn úı salý qarqyny baıaýlaǵan kórinedi. Sala mınıstri Robert Djenerık onyń tómendeýi 30-40 paıyzǵa deıin túsý múmkindigin boljaǵan. Alaıda barlyǵy ekonomıkanyń pandemııadan soń qalpyna kelý jyldamdyǵyna tikeleı táýeldi, el tezirek indetti eńserip ketse, oń ózgeris týady. Degenmen keler jyl da sala úshin kúrdeli boltyndaı degen oıyn jetkizdi ol.
* * *
Túrkııa densaýlyq saqtaý mınıstri Fahredtın Qoja Twitter áleýmettik jelisindegi paraqshasynda 6 tamyzda vırýs taralýy jóninde ınfografıkany jarııa etti.
Ondaǵy málimetke qaraǵanda, qazirgi ýaqytqa deıin el aýmaǵynda aýrý juqtyrǵandardyń jalpy sany 236 112 adamdy qurap, bir kúnde 1178 test tapsyrýshydan vırýs barlyǵy anyqtalǵan. 19 pasıent SARS-CoV-2-den qaıtys bolyp, olardy qosyp eseptegende barlyǵy 5784 túrkııalyq pandemııa kezinde baqıǵa attanǵan kórinedi. Infografıkada 219 506 adamnyń aýrýdan aıyǵyp, indet elge kelgennen beri 5 027 308 test tapsyrylǵany kórsetilgen. Al keshegi kúni 53 842 túrkııalyq testileýden ótipti.
* * *
AQSh-tyń «Novavax» kompanııasy jasap shyqqan vaksına tájirıbede jaqsy nátıje kórsetken.
Kompanııanyń habarlaýynsha, vaksınany tájirıbeden ótkizýge kelisken 56 eriktiniń boıynda antıdeneler túzilgen. Janama bolsa da eshqandaı aǵzaǵa keri áseri bolmaǵan kórinedi. Osy vaksınany ǵalymdar prımattarǵa da salyp kórip, olardy da vırýstyń juǵýynan saqtaıtynyn aıtyp otyr. Bıll Geıtstiń qarjylyq demeýimen izdeniske túsken kompanııa jańa vaksınany klınıkalyq tájirıbeden mamyr aıynda ótkize bastaǵan.
* * *
AQSh prezıdenti Donald Tramp COVID-19 shegingenin aıtsa, bir kún buryn Aq úıdegi KVI boıynsha úılestirýshi Debora Bırkstiń sózi basqasha bolǵan edi.
Prezıdent Tramp: «Elde aýrýdy jeńýde aıtarlyqtaı alǵa jyljý bar. Arızonada aýrý kórsetkishi 37 paıyzǵa, Tehasta 18,7, Florıdada 21,2 paıyzǵa azaıdy», degen. Alaıda AQSh boıynsha COVID-19-ben kúrestiń úılestirýshisi Debora Bırks bir kún buryn: «Biz KVI-men kúrestiń jańa kezeńine keldik. Vırýs iri qalalardy da, aýyldardy da aralap ketti. Eger otbasyńyzda egde adamdar bolsa tumshany úı ishinde tastamaýǵa keńes beremiz», degen bolatyn.
ABC News habaryna qaraǵanda 15 shtatta, máselen, Mıssýrı, Djordjııa, Tennessı, Mıssısıpı jáne Oklahoma syndy shtattarda áli de vırýs juqtyrý báseńdemegen.
* * *
Ońtústik Amerıkadaǵy elderdiń turǵyndary vırýstan qatty zardap shegýde.
Meksıka halqy COVID-19 salmaǵyn qatty sezingen eldiń qatarynda. KVI-dan ólim-jitim jóninen Brazılııa men AQSh-ty aldyna salǵan jurttyń vırýstyq ahýaly týrasynda Meksıka densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń derekterin REGNUM keltiredi. 49 698 adam Meksıkada SARS-CoV-2 kesirinen o dúnıelik bolǵan. О́tken táýlikte taǵy da 6139 adamnan vırýstyń tabylýy jaǵdaıdyń qanshalyqty kúrdeli ekeninen habar bergendeı. Elde indet bastalǵaly 456 100 meksıkalyq aýrýǵa shaldyqqan kórinedi.
* * *
Kolýmbııa densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Twitterdegi paraqshasyndaǵy 6 tamyz kúngi jazbada ótken táýlikte 10 myńnan astam adamnyń jańadan vırýs juqtyrǵany málim etilgen.
Eger dálirek san qajet bolsa, ol 10 735, tipti 11 myńnyń aınalasy eken. Sonymen 345 714 kolýmbııalyq COVID-19-ben aýyryp, jalpy sany 11 624 adam ómirmen qoshtasqan.
Bolıvııada pandemııa bastalǵannan beri 85 141 adam KVI-diń sharpýyna ilingen. Al keshe jańadan 1780 aýrý faktisi tirkelipti. 26 437 pasıent jazylyp shyqsa, 3385 bolıvııalyqtyń tirshiliktegi tatar dámi taýsylǵan. El bıligi aýrýdyń tynysyn taryltý maqsatynda tamyzdyń aıaǵyna deıin karantındi uzartqan.
* * *
Bul kúnderi qara qurlyq KVI qaýsyrǵan sheńgelden bosap shyǵa almaı, jantalas ústinde.
Lıvııada ótken táýlikte aýrý eń kóp tirkelgeni anyqtalǵan. Iаǵnı test tapsyrǵan 1618 adamnyń 251-inde vırýs bar bolyp shyqqan. Osylaısha, el kóleminde KVI aǵzasyna qonaqtaǵan jannyń sany 4475 quraǵan.
Ońtústik Afrıka Respýblıkasy densaýlyq saqtaý mınıstri Zvelı Mhıdze «Tamyzdyń aıaǵyna qaraı aýrýdyń beleń alýy basylady dep kútemiz. Alaıda pandemııanyń ekinshi tolqyny soǵý qaýipi barlyǵy da ras. Degenmen eldiń úsh aımaǵynda báseńdeý beligileri bar», dedi. Mınıstr sonymen qatar aýrýhanada oryn jetpeı jatqanyn, sońǵy kúnderi vırýs juqtyrǵandar sany jarty mıllıonnan asyp ketkenine toqtaldy.
Mozambık bıligi SARS-CoV-2 órship turýyna baılanysty jarııalanǵan tótenshe jaǵdaı rejimin bir aıǵa áli de uzartý kerek degen sheshim shyǵarǵan. Bul jaıynda Mozambık prezıdenti Fılıp Nıýsı málimdedi. «Bul shara eki qaǵıdatty negizge alýy tıis. Birinshisi – aýrýdy boldyrmaýda saqtyqty kúsheıtý men COVID-19-dy aýyzdyqtaýǵa, ekinshisi – ekonomıkanyń qalypty kúıine túsýine qoǵamǵa kepildik berý», dedi.
* * *
Mysyr densýalyq saqtaý mınıstrligi SARS-CoV-2-men aýyrǵan 23 pasıenttiń ajaly jetkenin habarlady.
Kóne Mysyr elinde vırýstyń qurbany bolǵandar 4888 adamǵa jetti. Indet álemdi jaılaǵannan beri 94 640 mysyrlyq KVI juqtyryp, onyń 44 066-y jazylyp shyqqan edi. Al keshe jańadan taǵy 157 adamnan vırýs tabylǵan.
* * *
Ázerbaıjan bıligi Bakýmen qosa eldegi 13 qala men aýdanda karantındi tamyzdyń aıaǵyna deıin sozýǵa sheshim shyǵardy.
Aǵaıynmen aralas-quralastyǵy úzilmeıtin ázerbaıjan baýyrlar endi tártipke baǵynyp, amalsyzdan týysyna barmaıtyn boldy. Aýrýhanada jatqan jaqynynyń kóńilin surap kirip shyǵýǵa, memlekettik oryndarǵa barýǵa bolmaıtynyn aıtqan tyıymda karantın engizilgen qalalar men aýdandarda júris-turystyń shekteletini habarlandy.
* * *
Wheretoeat júrgizgen zertteýge qaraǵanda Reseıdegi meıramhanalardyń 15 paıyzy shekteý alynǵan kúnde de jumysyn jalǵastyra almaı qalǵan.
Ásirese, bul Oral taýyn boılaı qonǵan óńirlerge tán. Naqtylaı aıtsaq, Tatarstandaǵy meıramhana, dámhanalardyń 16 paıyzy osyndaı kúı keship, adamdar tabysynan, jumysynan aırylǵan. Al Máskeýde meıramhana bıznesi onshalyqty kúıremegen eken. Astanadaǵy meıramhanalardyń 94 paıyzy jumysyn ári qaraı jalǵastyryp ketken kórinedi. «Jylannyń úsh kesse de kesirtkedeı kúshi bar», degendeı máskeýlikter tegeýrini vırýsty da elemegen syńaıly.
* * *
Izraıl densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń dereginshe, indet álemge taraǵannan beri Izraılde SARS-CoV-2-ni juqtyrǵan 74 903 adam anyqtalǵan. 3 tamyzda koronavırýs ınfeksııasynan 10 adam kóz jumsa, COVID-19-dyń jáne onyń saldarynan órshigen aýrýlardan 546 ızraıldiktiń demi toqtaǵan.
Tek ótken táýlikte jańadan 801 adam vırýs juqtyryp, dárigerlerdiń jiti qaraýyndaǵy 24 600 pasıenttiń 333-niń jaǵdaıy aýyr kúıde kórinedi.
Toptamany daıyndaǵan
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
