Ǵalymdar Iýnnan provınsııasynda jarqanattardyń sańǵyryǵynan shahtany tazartqan kenshilerdi emdegen dárigerdiń jazbasyn oqyǵannan keıin osyndaı tujyrym jasaǵan. О́ıtkeni kenshilerdegi aýrý belgileriniń qazirgi COVID-19-dan aıyrmasy bolmaǵan. Pnevmonııa bolyp, qurǵaq jótelge býlyǵyp, aıaq-qoldary syrqyrap, qyzýlary qatty kóterilgen. Shahterler ózdiginen dem ala almaı, ókpesi jasandy tynys aldyrý apparatyna qosylyp, alty pasıenttiń úsheýi kóz jumǵan kórinedi.
Kenshilerden alynǵan synamalardy Ýhandaǵy zerthanaǵa jibergende olardyń atıpti pnevmonııaǵa uqsas pnevmonııaǵa shaldyqqanyn anyqtaǵan. Osyǵan qarap zertteýshiler KVI sol kezdiń ózinde adamdar aǵzasyna beıimdelgen degen oı aıtty.
* * *
Aýstralııada bir táýlikte vırýstan 25 adam o dúnıelik bolǵan jáne buǵan deıin 24 saǵatta mundaı derek tirkelmegen.
17 tamyz kúni Aýstralııa densaýlyq saqtaý mınıstrligi 24 saǵat ishinde elde aýrý juqtyrǵandardyń sany 289-ǵa artqanyn, al barlyǵy 23 576 aýstralııalyqtan vırýs tabylyp, pandemııa jarııalanǵaly 14 080 pasıenttiń jazylyp shyqqanyn aıtty. Aýrýhanalarda 680 adam emdelip jatyr, onyń ishinde 47 pasıent qarqyndy em qabyldap, dárigerlerdiń jiti baqylaýynda.
COVID-19-dy anyqtaý úshin 5,3 mln test tapsyrylyp, kóz jumǵandardyń jalpy sany 421 adam bolǵan. Ásirese, Vıktorııa shtaty turǵyndary arasynda indet sharpýy ózge aımaqtarǵa qaraǵanda joǵary eken. Jalpy tizimdegi aýyrǵandardyń 17 047-si vıktorııalyqtar bolǵan soń mundaǵy karantın 13 qyrkúıekke deıin sozylǵan.
* * *
Kanadadaǵy Manıtoba ýnıversıtetiniń ǵalymdary taza maqta-matadan tigilgen kıimder men tumshaǵa túsken COVID-19 vırýsy bir táýlikke jetpeı belsendiligin joıatynyn anyqtaǵan.
Zertteýshiler túrli materıaldarda – nıtrılden jasalǵan qolǵapta, N-95 jáne N-100 maskada, óte jeńil, ári berik Tyvek atty toqylmaǵan materıalda, plastık jáne tat baspaıtyn bolatta vırýstyń qalaı tirshilik etetinin 3 apta boıy saralaǵan. Sonda maqtadan tigilgen buıymdarda vırýs táýlikke jetpeı quryp ketip otyrǵany belgili boldy.
Illınoıs ýnıversıtetiniń ǵalymdary da taza maqtadan toqylǵan jumsaq matanyń 3 qabaty hırýrgııalyq arnaıy qorǵanysh kıimdi almastyra alady degen tujyrymǵa kelip otyr. Al Reseıdiń zertteýshisi Stanıslav Otstavnov maqtadan tigilgen kıimdi úıge ákelip, ilip qoıyp, bir táýlikten soń esh qaýipsiz, kúmándanbastan kıip ketýge bolady deıdi.
* * *
AQSh vırýs shyrmaýyna ilikken elderdiń kóshin bastap keledi. Pandemııa jer jahandy jaýlaǵannan beri 170 myńnan asa amerıkalyq dúnıe saldy.
COVID-19 Batys jarty shardy tutastaı shyr aınaldyryp tur dese de artyq aıtqandyq emes. Eń aldyńǵy orynda AQSh, odan keıin Brazılııa álem boıynsha vırýs shyrmaýyna túsken memleketterdiń basynda tur. Bir elde 5,4 mln adamnyń vırýs juqtyrǵanyn kózge elestetý qıyn bolǵanymen, alpaýyt AQSh indetpen kúresin toqtatqan joq. Aýrýdan demi úzilgender Nıý-Iork (32 840 adam), Nıý-Djersı (15 912) jáne Kalıfornııa (11 234) shtattarynda kóp kezdesti.
Mamyr aıynda Vashıngton ýnıversıtetiniń Adam ómiriniń sapasy men uzaqtyǵyn zertteıtin ınstıtýtynyń dırektory, doktor Krıstofer Mıýrreı AQSh-ta vırýs qurbandary 147 myń adamdy quraıdy dep boljaǵan edi. Al bul dolbardyń dál kelmegenin búgingi jaǵdaı kórsetip berdi.
* * *
Álemdik órkenıet besiginiń biri kóne Úndistan vırýs qursaýynan bosaı alar emes. AQSh pen Brazılııadan keıingi úshinshi orynǵa shyqqan Úndistannyń turǵyndary kúnine myńdap aýrý juqtyryp jatyr.
17 tamyzda Úndistanda 2 648 353 adam KVI juqtyrǵan, 51 059 pasıent vırýs kesirinen kóz jumyp, 8944 adam aýyr hálde jatyr. COVID-19 juqtyrý kórsetkishi boıynsha eń aldyńǵy orynda – Maharashtra shtaty, odan keıin – Tamılnad, úshinshi – Delı shtaty.
Úndistannyń farmındýstrııasy jaqsy damyǵan elderdiń qatarynda ekeni belgili. Pandemııa jarııalanǵannan beri úndistandyq ǵalymdar indetke qarsy vaksına jasaý isine kirisip ketken-di. 15 tamyz – Úndistannyń táýelsizdigi merekesinde eski Delıdiń Qyzyl qamal minberinde dástúrli quttyqtaýyn aıtyp, sóz sóılegen eldiń premer-mınıstri Narendra Modı úsh túrli vaksınanyń klınıkalyq tájirıbeden ótip jatqanyn habarlady. Ekpe daıyn bolysymen qysqa merzimde óndiriske shyqpaq.
Daıyndaǵan
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
