– Aınagúl Habdonǵalıqyzy, Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna memleket kimder úshin jarna tóleıdi?
– Memleket áleýmettik az qamtylǵan sanat retinde anyqtalǵan azamattardyń 15 jeńildik sanaty úshin medısınalyq saqtandyrý jarnasyn tóleıdi. Olar – balalar, jumyssyz retinde tirkelgen tulǵalar, jumys istemeıtin júkti áıelder, bala tárbıelep otyrǵan jáne bala 3 jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimimen aınalysyp otyrǵan jumys istemeıtin analar (keı jaǵdaıda ákeler/basqa tulǵalar), bala týýyna, jańa týǵan balany nemese balalardy asyrap alýǵa baılanysty, bala 3 jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimi boıynsha demalystaǵy adamdar, 18 jasqa tolǵanǵa deıin múgedek balaǵa kútim jasap otyrǵan jumys istemeıtin tulǵalar, bala kezinen I toptaǵy múgedekke kútim jasaıtyn jumys istemeıtin adamdar, zeınetaqy tólemderin alýshylar, onyń ishinde UOS qatysýshylary men múgedekteri, qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesi mekemelerinde (qaýipsizdigi barynsha tómen mekemelerdi qospaǵanda) sot úkimi boıynsha jazasyn ótep júrgen adamdar, tergeý ızolıatorlarynda otyrǵan adamdar, jumys istemeıtin oralmandar, «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan nemese buryn «Batyr ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen marapattalǵan kópbalaly analar, múgedekter, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary, sondaı-aq joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynda kúndizgi oqý nysany boıynsha oqıtyn tulǵalar, memlekettik ataýly áleýmettik kómek alýshy jumys istemeıtin tulǵalar.
– Bul azamattar áleýmettik az qamtylǵan sanatqa jatatyndyǵy týraly qujattardy qandaı da bir mekemege tapsyrýy qajet pe?
– Joq. Áleýmettik mártebe basqa memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerinen Qordyń aqparattyq júıesine beriledi. Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde «saqtandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.
– Eger azamat resmı túrde jumyssyz bolsa, keıin jumys tapty delik, memleket ol úshin aqy tóleýdi jalǵastyra bere me?
– Joq. Bul jaǵdaıda azamattyń áleýmettik mártebesi avtomatty túrde jaldamaly qyzmetkerge aýysady jáne memleket ol úshin aýdarymdar jasaýdy toqtatady. Sondaı-aq eger azamat jeke kásip ashsa nemese ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamat retinde biryńǵaı jıyntyq tólemdi (BJT) tóleı bastasa, memleket ol adam úshin de aqy tóleýdi toqtatady.
– Qandaı jaǵdaılarda stýdent saqtandyrylmaǵan bolýy múmkin?
– JOO stýdentter týraly derekterdi azamattardyń jeńildikti sanatyna engizý úshin Bilim jáne ǵylym mınıstrligine, sodan keıin aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaý arqyly ÁMSQ-na beredi. Eger stýdent tizimge engizilmese jáne MÁMS júıesindegi mártebesi «saqtandyrylmaǵan» bolsa, onyń sebebin anyqtaý úshin óz JOO-nyń dekanatyna júginýi qajet.
– Eger azamat áleýmettik az qamtylǵan sanatqa jatsa, biraq mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesindegi mártebesi «saqtandyrylmaǵan» bolsa, ne isteý kerek?
– Eger azamat 15 jeńildik sanatynyń birine jatsa, biraq MÁMS júıesinde «saqtandyrylmaǵan» bolyp shyqsa, sebebin anyqtaý úshin Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń 1406 biryńǵaı baılanys ortalyǵyna júginýi nemese ótinimdi Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasyna joldaýy kerek nemese qordyń Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalyna barýy qajet. Sebepteri ártúrli bolǵandyqtan, árbir jaǵdaı jeke-jeke qarastyrylady.
Eger saqtandyrylmaǵan bolsa da, ár azamat memleket kepildik bergen tegin medısınalyq kómek paketinde medısınalyq kómek alýǵa quqy bar ekenin este ustaǵan jón. Ýchaskelik dáriger, pedıatr, jalpy praktıka dáriger mamandarynyń qabyldaýy, dárigerdi úıge shaqyrý, jedel járdem, emhana men stasıonar deńgeıindegi shuǵyl kómek, áleýmettik mańyzy bar, juqpaly aýrýlardy, onkologııalyq aýrýlardy emdeý osy paketke kiredi jáne saqtandyrylǵan-saqtandyrylmaǵanyna qaramastan azamattardyń barlyǵyna tegin kórsetiledi.
Áńgimelesken
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
