Qoǵam • 21 Tamyz, 2020

Konstıtýsııanyń 25 jyldyǵy sheńberinde qandaı is-sharalar ótkizilip jatyr?

2045 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Búgin QR Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz-konferensııada Respýblıka Konstıtýsııalyq Keńesiniń ókilderi Keńestiń qyzmeti men Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń 25 jyldyǵy sheńberinde ótkizilip jatqan is-sharalar týraly aıtyp berdi. Aqparatty Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi Ýnzıla Shapak jáne Keńes apparatynyń basshysy Baqyt Nurmuhanov usyndy, - dep habarlaıdy Egemen.kz.

Konstıtýsııanyń 25 jyldyǵy sheńberinde qandaı is-sharalar ótkizilip jatyr?

"Konstıtýsııa – memlekettiń eń joǵary zań kúshi bar Negizgi Zańy. Aǵymdaǵy jyldyń 30 tamyzynda respýblıkalyq referendýmda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń qabyldanǵanyna 25 jyl tolady. Negizgi Zańnyń mereıtoıy qazaqstandyq memlekettilikti damytýdaǵy aıtýly oqıǵa bolyp tabylady", - dep atap ótti Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi Ýnzıla Shapak.

Konstıtýsııalyq Keńestiń qyzmeti eldiń Negizgi Zańynyń myzǵymastyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. 1996 jyldan bastap qazirgi ýaqytqa deıingi kezeń ishinde Konstıtýsııalyq Keńeske 200-den astam ótinish kelip tústi.

29 ótinishtiń máni Parlament qabyldaǵan jáne Memleket basshysyna qol qoıýǵa usynylǵan zańdardyń Konstıtýsııaǵa sáıkestigin tekserý bolǵan. 15 ótinish boıynsha jalpy alǵanda 17 zań Konstıtýsııaǵa sáıkes emes dep tanyldy.

Konstıtýsııalyq Keńes Konstıtýsııanyń normalaryn resmı túsindirý týraly 100-den astam ótinishti qarady, olar boıynsha 80-nen astam normatıvtik qaýly qabyldandy. Osy qaýlylarda azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn iske asyrý jáne qorǵaý, saılaý júıesi, memlekettik organdardyń mártebesi men ókilettikteri, zań shyǵarý prosesi máseleleri jáne basqa da máseleler qaraldy.

Parlament Palatalarynyń birlesken otyrystarynda Konstıtýsııalyq Keńestiń Respýblıkadaǵy konstıtýsııalyq zańdylyqtyń jaı-kúıi týraly 24 joldaýy jarııa etildi. Olarda Konstıtýsııalyq Keńes eldegi zańdylyqtyń jaı-kúıine taldaý jasaıdy jáne adam quqyqtary men bostandyqtarynyń kepildikterin nyǵaıtý jóninde naqty usynystar beredi. 

Respýblıkanyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń Konstıtýsııalyq Keńestiń quramyna onyń ǵumyr boıy múshesi retinde kirýi konstıtýsııalyq zańdylyq rejımin kúsheıtýge yqpal etti.

Spıkerdiń aqparaty boıynsha, Konstıtýsııalyq Keńes konstıtýsııalyq qundylyqtardy túsindirý men nasıhattaý jáne qoǵamnyń konstıtýsııalyq mádenıetin arttyrý jóninde júıeli sharalar qabyldaýda. Azamattardyń quqyqtyq mádenıetin tárbıeleý jóninde maqsatty jumystar júrgizilýde.

Konstıtýsııalyq Keńes Negizgi Zańnyń 25 jyldyǵynyń biryńǵaı logotıpin ázirledi.

Respýblıka Konstıtýsııasynyń 25 jyldyǵyn ótkizý jónindegi ulttyq is-sharalar josparyna sáıkes aǵymdaǵy jyldyń basynan beri josparly jumys atqarylyp jatyr. 

Konstıtýsııanyń tarıhyna, 25 jyl ishindegi adamnyń konstıtýsııalyq quqyqtarynyń damýyna arnalǵan derekti fılmder daıyndaldy. 

Barlyq óńirlerde konferensııalar, dóńgelek ústelder, dárister, ashyq sabaqtar jáne basqa da is-sharalar ótýde. Olarǵa eńbek ujymdary, JOO, kolledj jáne mektep oqýshylary tartyldy.

Konstıtýsııalyq Keńes BǴM-men birlese otyryp, joǵary oqý oryndarynyń zań fakýltetteriniń stýdentteri arasynda konstıtýsııalyq damý máselelerine arnalǵan úzdik jumysqa konkýrs ótkizdi. 

QR BǴM Respýblıkalyq qosymsha bilim berý oqý-ádistemelik ortalyǵy 5-7 synyp oqýshylary arasynda «Konstıtýsııa – elimizdiń Negizgi Zańy» taqyrybynda sýret salýdan respýblıkalyq ınternet-konkýrsty ótkizdi.

Konstıtýsııalyq Keńes birqatar kitap pen jınaqty basyp shyǵardy.

1 shildede tanystyrylymy ótken kitapta Respýblıkanyń Tuńǵysh Prezıdentiniń táýelsiz Qazaqstannyń konstıtýsııalyq qurylysyndaǵy róli ashylady. Ekinshi kitap Qazaqstan Respýblıkasynyń quqyqtyq memleket qaǵıdattaryn bekitý jolyndaǵy jetistikterine arnalǵan. Onyń avtorlary – sheteldik sarapshylar. Olar bizdiń Konstıtýsııamyzǵa joǵary baǵa berip, quqyqtyq saıasattyń tıimdiligin arttyrý jóninde naqty usynystar engizdi.

Jeke monografııada Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń qyzmeti qorytyndylandy. «Jyr arqaýy – Ata Zań» basylymynda qazaqstandyq aqyndardyń Konstıtýsııa men onda bekitilgen qundylyqtar týraly shyǵarmalary jınaqtalǵan. «Bala órgen Ata Zań» atty balalar sýretteriniń jınaǵyna Respýblıka Konstıtýsııasyna arnalǵan esseler men sýretter konkýrstaryna qatysqan oqýshylardyń jeke qoljazbalary men sýretteri engizilgen. Alǵash ret qazaq tilinde «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń ensıklopedııalyq anyqtamalyǵy» jaryq kórdi.

Konstıtýsııalyq Keńes a.j. 24 tamyzdan bastap «Negizgi Zań aptasy» jobasyn ótkizedi.

Jobanyń maqsaty – qoǵam men memleketti jańǵyrtýdaǵy Konstıtýsııanyń rólin tereń uǵyný, halyqtyń konstıtýsııalyq mádenıetin arttyrý.

Osy joba sheńberinde búkil el boıynsha onlaın konferensııalar, tegin zań konsýltasııalary, vebınarlar, BAQ-ta sóz sóıleý, qaıyrymdylyq aksııalary, jańa obektilerdi paıdalanýǵa berý, páterlerdiń kiltterin, jeke kýálikterdi tabys etý, demeýshilik kómek kórsetý jáne basqa da is-sharalar uıymdastyrylatyn bolady.

Eldegi epıdemıologııalyq jaǵdaıǵa oraı barlyq is-sharalar onlaın rejımde ótedi.

Baǵdarlamada Negizgi Zańnyń mereıtoıyna arnap shyǵarylǵan kitaptardyń tanystyrylymy kózdelgen.

Ulttyq Bank 25 tamyzdan bastap nomınaldyq quny 100 jáne 200 teńge bolatyn jańa mereıtoılyq monetalardy aınalysqa shyǵarýdy josparlap otyr.

«Qazposhta» AQ «Estelik jáne mereıtoılyq datalar» serııasy boıynsha poshta markasyn aınalymǵa engizedi.

Nur-Sultan qalasynda a.j. 27 tamyzynda Konstıtýsııa Kúnine arnalǵan negizgi is-shara retinde «HHI ǵasyrdyń Konstıtýsııasy – quqyq ústemdigi, adam qundylyǵy jáne memleket tıimdiligi» taqyrybynda halyqaralyq konferensııa ótkizý kózdelgen.

Konferensııa sheńberinde Azııalyq konstıtýsııalyq sottar qaýymdastyǵynyń (18 el) 4-shi Kongresi ótedi. Konferensııa jumysyna Konstıtýsııalyq baqylaý organdary Eýrazııalyq qaýymdastyǵynyń (9 el) músheleri de qatysady dep kútilýde. Qazirgi ýaqytta Konstıtýsııalyq Keńes 2 mlrd-tan astam halqy bar, 20-dan astam eldi qamtıtyn osy qaýymdastyqtarǵa tóraǵalyq etedi.

Negizinen konstıtýsııalyq ádilet organdary ókilderi bolyp tabylatyn álemniń barlyq kontınentterinen jetekshi zańgerler odan ári konstıtýsııalyq-quqyqtyq damýdyń ózekti máselelerin, onyń ishinde koronavırýs pandemııasyna baılanysty máselelerdi, talqylaıtyn bolady.

QR Prezıdentiniń Arhıvi «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy – memlekettiń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty tarıhı-qujattyq kórmeni uıymdastyrady.

Onda biregeı arhıvtik qujattar usynylatyn bolady. Otandyq jáne álemdik jurtshylyq arasynda Konstıtýsııa jobasyn talqylaý jónindegi qujattar alǵash ret kórsetiletin bolady.

Mádenıet jáne sport mınıstrligi Respýblıka Konstıtýsııasynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan onlaın konsert daıyndaýda. Ol memlekettik mereke qarsańynda telearnalar arqyly kórsetiletin bolady.

Osy is-sharalardyń barlyǵy Konstıtýsııanyń áleýetin uǵyný men ashýǵa baǵyttalǵan. Olar BAQ-ta, onyń ishinde Konstıtýsııalyq Keńestiń saıtynda keńinen jarııa etiletin bolady.