Áýelde bul boks keshi shilde aıynda ótýi kerek edi, alaıda elde karantın shekteýleri engizilgen soń uıymdastyrýshylar jekpe-jek ýaqytyn 23 tamyzǵa shegerdi. «MTK Global Kazakhstan» menedjerlik kompanııasynyń sol shilde aıynda sharshy alańǵa uıymnyń qazaqstandyq boksshylary óz otandastarymen jekpe-jek ótkizetinin jarııalaǵanda, boks jankúıerleri áleýmettik jelilerde «qalaısha qazaq pen qazaqty rıngke shyǵaryp otyrsyńdar?», «jaqyn sheteldiń boksshylaryn nege ákelmedińder, basqa qarsylas quryp qaldy ma?», dep biraz syn tezine alǵan edi. Biraq uıymdastyrýshylar tarapynan keri jaýap bolmady. Dese de, buǵan alystan jaýap izdeýdiń de qajeti joq. О́ıtkeni qazirgi pandemııa jaǵdaıynda shetelden boksshy shaqyrtý óte qıyn. Ekinshi jaǵynan, jol shyǵyny, jekpe-jek gonorary bar. Odan da sheteldik boksshyǵa ketetin azyn-aýlaq qarjyny qazaq boksshylaryna bereıik degen oı bolǵan shyǵar. Sondyqtan boks keshinde tek qazaq boksshylary judyryqtasty.
Jalpy, boks mamandary bundaı jaǵdaıdan tragedııa jasaýdyń qajeti joq dep esepteıdi. Álemdik dodalar bylaı tursyn, ishki birinshilikterde de bir ulttyń ókilderi bir-birimen aıqasyp júr. Tipti AQSh-ta ótetin kásipqoı boks keshiniń basty jekpe-jekterinde de amerıkalyq, meksıkalyq, kanadalyq jáne taǵy basqa elderdiń boksshylary bir-birimen judyryqtasyp júrgeni barshaǵa málim. Qazaqtar da bul jaǵdaıǵa kózqarasyn ózgertip, qalypty jaǵdaı ekenine kóz úıretý kerek dep esepteıdi.
Al jýyrda osy boks keshi týraly qazirgi tańda AQSh-ta óner kórsetip júrgen kásipqoı boksshy Madııar Áshkeev óz oıyn ortaǵa salyp, qazaq boksshylarynyń bir rıngte qarsylas bolyp, judyryqtasqanyna qarsy ekenin aıtty. «Pandemııa jaǵdaıynda Qazaqstanda kásipqoı boks keshi ótetinine qýanyshtymyn, alaıda uıymdastyrýshylar nege qazaq boksshylaryn bir-birine qarsy qoıǵanyn túsine almadym. Sharshy alaǵa shyǵatyn jigitterdiń barlyǵy derlik karerasynda jeńilmegen. Biraq osy boks keshinde olardyń biri jeńiletini anyq. Al karerańda jeńilis bolsa, beldikke shyǵý múmkindigiń tómendeıdi jáne tabatyn tabysyń da azaıady. Boks keshin uıymdastyrar aldynda osy jaǵyn eskerýi kerek edi», deıdi M.Áshkeev.
Aýyr salmaqta álemniń eks-absolıýtti chempıony ýkraınalyq Aleksandr Ýsık sharshy alańǵa shyqqanda boksshy qarsylasynyń ultyna, dinine mán bermeý kerek ekenin aıtady. «Sebebi Qudaı bul sport túrin jaratqanda qarsylasyńdy óltirý úshin jaratqan joq. Tek bir-birimen qarsylasý úshin ǵana jaratty. Sondyqtan men qarsylasymnyń kim ekenine mán bermeımin», degen bolatyn.
Sonymen, Almatydaǵy aıqasqa toqtalsaq. Kásipqoı boks keshiniń shymyldyǵyn jartylaı orta salmaqtaǵy Raı Seıitjanov pen Talǵat Bertileýov ashyp berdi. Alty raýndqa sozylǵan jekpe-jekte Seıitjanov tóreshilerdiń biraýyz sheshimimen jeńiske jetti. Sondaı-aq osy salmaqta óner kórsetken Nurdos Tólebaı da qarsylasy Nurjan Maqashbaevtan upaı sany boıynsha basym tústi.
Úshinshi bolyp sharshy alańǵa kóterilgen otandasymyz Álı Baloev Belarýs boksshysy Iýrıı Byhovsevpen segiz raýnd boıy judyryqtasyp, kásipqoı bokstaǵy 10-shy jeńisin toılady. Tóreshilerdiń sheshimi boıynsha Baloev 80-72 esebimen jeńiske jetti. Bir qyzyǵy Byhovsev 2019 jyly da Qazaqstanǵa kelip, Rýslan Myrsataevtan jeńilip qalǵan edi.
Jýyrda ǵana kásipqoı boksqa aýysqan 2018 jylǵy jasóspirimder arasyndaǵy jazǵy Olımpııa oıyndarynyń kúmis júldegeri Talǵat Sháıken debıýttik jekpe-jegin 2016 jyldan beri kásibı sharshy alańda óner kórsetip júrgen tájirıbeli boksshy Berikbaı Nurymbetovke qarsy ótkizdi. Alty raýndqa sozylǵan aıqasta Sháıken tóreshilerdiń sheshimi boıynsha jeńiske jetip, Nurymbetov alǵash ret jeńiliske ushyrady.
Boks keshiniń besinshi jubynda jeńilistiń kermek dámin tatpaǵan eki boksshymyz – Saparbaı Aıdarov pen Abaı Tólesh judyryqtasty. Ekeýi de 75 kılo salmaqta Qazaqstan chempıony atanǵan jáne kásipqoı boksta birshama tájirıbe jınap úlgergen. Tartysty ótken kezdesýde Aıdarov ekinshi raýndta qarsylasyn bir ret nokaýtqa jiberdi. Tez arada esin jıyp úlgergen Tólesh jekpe-jek sońyna deıin judyryqtasqanymen, upaı sany boıynsha Saparbaıǵa ese jiberdi.
Taǵy bir debıýtant, 2019 jylǵy Azııa chempıony jáne álem chempıonatynyń qola júldegeri Tursynbaı Qulahmet kásipqoı bokstaǵy tusaýkeser kezdesýin sátti bastady. Ol buǵan deıin áıgili Top Rank promoýterlik kompanııasynyń boksshysy bolǵan otandasymyz Saǵadat Rahmanqulmen kezdesip, tehnıkalyq nokaýtpen jeńiske jetti. Saǵadat tórtinshi raýndtan kózinen alǵan jaraqatqa baılanysty jekpe-jekti jalǵastyra almady. Áıtpese S.Rahmanqul Tursynbaıǵa biraz qarsylyq kórsetip edi. Sondaı-aq jeńil salmaqtaǵy jerlesimiz Vıktor Kotochıgov Belarýs ókili Andreı Isaevpen judyryqtasyp, esh qıyndyqsyz úshinshi raýndta-aq tehnıkalyq nokaýtpen jeńis toıyn toılady. Bul 27 jastaǵy Kotochıgovtyń 11 jekpe-jektegi 11-shi jeńisi.
Al boks keshiniń basty jekpe-jegi bokstan ulttyq quramanyń kapıtany, aýyr salmaqtaǵy sańlaǵymyz Qamshybek Qońqabaev pen kásipqoı boksta 20-dan joǵary dárejeli jekpe-jek ótkizip úlgergen Isa Aqberbaev arasynda órbidi. Qońqabaev debıýttik jekpe-jegin ótkizip tursa da tájirıbeli qarsylasynan esh qaımyqqan joq. Birinshi nómirmen judyryqtasqan ol sát saıyn qarsylasyn soqqynyń astyna alýmen boldy. Birinshi raýnd Qamshybektiń paıdasyna jazyldy. Ekinshi raýndty eki boksshy da shıraq bastap, soqqylarmen almasyp jatty. Raýndtyń orta tusyna kelgende Qońqabaev sol qolymen Aqberbaevtyń búıirinen soǵyp, nokdaýnǵa jiberdi. Tóreshi segizge deıin sanaǵanymen, Isanyń jekpe-jekti jalǵastyra almaıtyny belgili boldy. Osylaısha Qamshybek kásipqoıdaǵy debıýtti jekpe-jegin sátti bastady. Dese de ol aldaǵy ýaqytta Ulttyq qurama sapynda qalyp, áýesqoı boksta da óner kórsete beredi. Bálkim, kelesi jylǵy Tokıo Olımpıadasynan keıin tolyqqandy kásipqoı boksqa aýysýy da ǵajap emes.
