Jańa oqý jylynyń jańalyǵy jaqsylyqqa bastaıdy

Búginde bilim berý men densaýlyq saqtaý salasyn jemqorlyq jaılamaǵan memleketterdiń damýy qarqyndy ekenin kóz kórip, qulaq estip júr. Endigide álemniń ozyq elderiniń jaqsy úrdisterin janymyzǵa jaqyn tutsaq, Ortalyq Azııada ǵylym men ilim jarystyrǵan naǵyz kóshbasshy elge aınalarymyz sózsiz. Bul úshin kez kelgen salada shyn mánindegi tazalyq kerek. Biz sóz etkeli otyrǵan bilim berý salasynaǵy sıfrly júıe – sol jarqyn bolashaqqa bastaıtyn dańǵyl joldyń bir tarmaǵy ǵana.

«HR-Process» – pedagogıkalyq meke­melerdegi bos jumys ornyna ornalasýǵa ótinish berý jáne ony óńdeý barysyn avtomattandyrýǵa, úmitkerler men bos oryndardyń derekter qoryn qurýǵa, sonymen qatar zamanaýı aqparattyq teh­nologııalardy qoldaný negizinde pe­da­gogıkalyq quramdy irikteýdiń tıim­diligin arttyrýǵa arnalǵan sıfrly júıe.

Oqýshylar saraıynda ótken is-sha­rada Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áıtenov jańa júıeni tanystyrdy.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, Shym­kentte barlyq salany avtomattandyrý jáne sıfrlandyrý boıynsha bir­qatar jumys júrgizip jatyrmyz. Osy saıt arqyly oqytýshy laýazymyna úmitkerler onlaın rejimde jumys taba alady. Pedagogıkalyq quramdy irik­teýdi avtomattandyrýdyń maqsaty men artyqshylyǵy – úmitkerdi tańdaýda merıtokratııa, jarııalylyq jáne aıqyndyq qaǵıdalaryn saqtaý. Júıe konkýrstyq ádiske negizdeledi, pedagogıkalyq qyz­metke úzdik kadrlardy iriktep alýǵa múm­­kindik beredi, jemqorlyqtyń aldyn alady. Muǵalim bolyp jumysqa or­­na­­lasqysy keletin maman portalǵa óti­nish qaldyrady. Ol adamnyń talapqa sáı­kestigi baldyq shkala boıynsha anyq­ta­lady. Sıfrly júıe muǵalimniń bilik­ti­ligi qandaı ekenin 75 paıyzǵa anyq­tap be­redi. Al mektepte qurylatyn mem­lekettik komıssııa túpkilikti sheshimge 25 paıyzdaı ǵana áser etedi», deıdi qala ákimi.

Arnaıy komıssııa quramyna bilim berý uıymynyń dırektory, tájirıbeli pán muǵalimderi, psıhologtar kiredi. Áleýmettik jelilerde konkýrstyq komıssııa otyrysynyń onlaın translıasııasy júrgiziledi. Konkýrstyń barlyq nátıjeleri saıtta ashyq jarııalanady.

Qazir www.hr-process.kz saıtynda pedagogter men qyzmetkerlerdi jumys­qa qabyldaý boıynsha 137 bilim berý uıy­my tirkelgen. Onda 78 bos jumys orny bar ekeni kórsetilgen.

Atalǵan jobadan tys bilim salasyn­daǵy jemqorlyq is-áreketterin joıý úshin qala ákimdigi bilek sybana kirisip otyr. О́zi sheteldiń irgeli joǵary oqý ornyn támamdaǵan Shymkent qalasy ákiminiń birinshi orynbasary Shyńǵys Muqan qala mektepterindegi jemqorlyqty bir­jola boldyrmaýdy kózdeıtinin jet­kizdi. Qala ákiminiń birinshi orynbasary Shymkent­te mektepke jumysqa kirý úshin aqsha su­ra­ǵandardy áshkereleý kerek dep sa­naı­dy. Osy maqsatta óz telefonyn qaldyryp, keleńsiz jaıtty habarlaǵan turǵyndardyń talabyna qulaq aspaq.

«Bir ózgeris bolýy kerek. Mektepke aqsha bermeseń, jumysqa tura almaısyń. Muǵalim bolyp pa, joq tazalyq saqtaýshy bolyp pa? Mańyzdy emes. Osylaı bolyp keldi, osylaı kete beredi dep oılaıtyndarymyz da bar. О́mirińizde tym bolmasa bir ret belsendi bolyńyzshy. Shymkent qalasynda mektepke jumysqa kirý úshin aqsha surasa, tómendegi telefonǵa habarlasyńyz. Telefon: 8(700)7007091. Qysylmaı kórgenińizdi baıandaı berińiz. Siz «satqyn» emessiz, zańdy syılap tursyz! Myń asqanǵa bir tosqan min­detti túrde bolady. Aınalańyzdyń ózger­genin kútpeńiz. Bul bekershilik. О́zińiz ózgerińiz», dedi áleýmettik jelidegi tikeleı efırde Shyńǵys Muqan.

Mektepter oqý jylyna daıyn

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, Shym­kentte bilim uıymdarynda jańa oqý jy­­­lyna daıyndyq jumystary qar­qyn­­­­dy júrgizilip jatyr. Osy rette Shym­­­kent qalasynyń ákimi Murat Áı­te­­nov S.Erýbaev atyndaǵy №24 mektep-
lı­­­­se­­ıine baryp, 2020-2021 oqý jylyna da­­­ıyndyq jumystarynyń barysyn py­syq­tady.

Qalada jańa oqý jyly 742 bilim be­rý mekemesi jáne 320 myńǵa jýyq bi­lim alýshymen bastalǵaly otyr. Qala áki­­miniń aıtýynsha, bıyl 13 mektep (6 jańa, 7 qosymsha) jáne 2 óner mektebiniń qury­lysy júrýde. Jyl sońyna deıin 5 100 oryndyq 8 mekteptiń (4 jańa, 4 qosymsha) jáne 300 oryndyq 2 óner mektebiniń qurylysy aıaqtalady. Al 5 mekteptiń qu­rylysy (2 jańa, 3 qosymsha) 2021 jyly aıaqtalady. Nátıjesinde apat­­­ty mektepter sany 2-den 1-ge, úsh aýy­­­­symdy mektepter sany 19-dan 14-ke azaıady.

«Bıyl 1-synypqa 24 myńnan asa bala keledi dep josparlanýda. Bilim meke­meleriniń jylytý júıelerin jóndeý ju­mystary tolyq aıaqtaldy. Jeke qazan­dyqpen jylytylatyn 25 mekemege 4 793 tonna qatty jáne 190 tonna suıyq otyn jetkizilip jatyr. Qazir aǵym­daǵy jóndeý jumystary aıaqtalyp, 15 me­kemege kúrdeli jóndeý júrgizilýde. 17 mektepke sport alańdary, 36 mektepke ishki ájethanalar ornatylýda. Sondaı-aq sońǵy úlgidegi beınebaqylaý kameralary men 30 mektepke týrnıketter ornatý úshin memlekettik satyp alý jumystary júrgizilip jatyr», dedi Mu­rat Dúısenbekuly.

Sonymen qatar jańa oqý jylynda satyp alynatyn 11-synyp oqýlyqtary men qalǵan synyptar úshin qosymsha oqýlyqtardyń 60 paıyzy tasymaldan­dy. Bul týraly bilim basqar­masynyń basshysy Janat Tajıeva má­limdedi. Bas­qarma basshysynyń aıtýynsha, 1-sy­nypqa 24 myńnan asa oqýshyny qabyldaý josparlanǵan. Bú­ginge deıin 17 401 ótinish berilgen. Qujat­tar elektrondy úkimet Egov.kz portaly jáne mektep.shymkent.edu.kz saıty arqyly qabyldanyp jatyr.

«Shymkent qalasy jańa oqý jylyn 745 bilim berý mekemesimen bastaǵaly otyr. Olardyń qatarynda mektep, ba­labaqsha, kolledj ben qosymsha bilim berý mekemeleri bar. Qaladaǵy 172 mektepke 18 myń jańa parta, sońǵy úlgidegi beınebaqylaý kameralaryn ornatý jos­parlanýda. Al bilim mekemeleriniń jy­lytý júıelerin jóndeý jumystary to­lyq aıaqtaldy», dedi basqarma basshysy.

Bıyl álemdi jaılaǵan indet saldarynan qaýipsizdik sharalaryn eskerip, bilim berý uıymdary jumystaryn onlaın oqý formatynda júrgizetini barshaǵa belgili. Endigi basty másele – tehnıka tapshylyǵy men ınternet muqtajdyǵyn joıý. Bul maqsatta jergilikti ákimdik, qalalyq bilim basqarmasy tarapynan birqatar naqty jumystar qolǵa alyndy.

Basqarma basshysynyń aıtýynsha, A.Qunanbaev atyndaǵy daryndy ba­la­larǵa arnalǵan mamandandyrylǵan gım­nazııa mektebi men «Sıfrly Qazaq­stan» baǵdarlamasy aıasynda daryndy balalarǵa arnalǵan mamandandyrylǵan IT lıseı-ınternaty jáne klaster sana­tyndaǵy 5 «IT mektep-lıseıi» qaıta qurý negizinde ashylmaq. Qalalyq bi­lim basqarmasyna qarasty bilim uıym­daryndaǵy jalpy kompıýter sany 20 405 ekeni belgili boldy. О́tken shilde aıynda 10 975 dana kompıýter satyp alynsa, qosymsha qajettilikke baılanysty jergilikti bıýdjet esebinen qyrkúıektiń birine deıin taǵy 5 myńǵa jýyq danasyn jetkizý josparlanǵan.

Bilim salasy tolyq sıfrly júıege kóshti

Shymkent qalasy bilim basqarmasy­nyń baspasóz qyzmetiniń deregine sáı­kes jergilikti ákimdiktiń qoldaýymen ja­handyq jeliniń jyldamdyǵyn ul­ǵaıtý jumystary júıeli júrgizilýde. Qa­shyqtan oqyǵan jaǵdaıda ınternet­ke muqtaj oqýshylarǵa memleket bıýd­jeti esebinen «Qazaqtelekom» aqsıo­nerlik qoǵamynyń qalalyq fılıaly arqyly arnaıy tarıftegi ámbebap-nó­mirlerdi úlestirýdiń múmkindikteri de qa­rastyryldy. Sondaı-aq toptyq konferensııa translıasııasyn arnaıy server ornatý arqyly uıymdastyrý kózdelgen.

«Osy oqý jylynda balalardyń onlaın rejimde sabaq alýyn qamtamasyz etý úshin qaladaǵy barlyq bilim berý uıymy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtylyp jatyr. Osy baǵyttaǵy jumystardy kúsheıtý maqsatynda qala aýmaǵy boıynsha 11 bazalyq stansa ornatý oryndary aıqyndalyp, qazir tıisti jer telimderiniń koordınattary belgilendi jáne memlekettik aktileri rásimdeldi. Sonymen qatar ózge de qu­jat­tary zańdastyrylyp, osy aptanyń aıaǵyna deıin elektr energııasymen qam­tamasyz etý máselesi naqtylanady. Ke­lesi aptanyń sońyna deıin baılanys operatorlary tarapynan tıisti baza­lyq stansalardy ornatý jumystary júrgizilip, nysan tolyq iske qosylady. Qala aýmaǵynan anyqtalǵan 11 jer telimi Google maps kartasynda belgilengen. Olar jospar boıynsha N.Nazarbaev dańǵyly, Arǵynbekov pen Aısha bıbi kóshesinde, Qaıtpas, Shymsıtı-Asar qıylysy, Qaınarbulaq shaǵyn aýdany, Asar shaǵyn aýdanyndaǵy ishki aınalma joly, Shymkent – Almaty tas joly­nan Dostyq shaǵyn aýdany baǵytyna qa­raı, Tólemetov – О́tegenov kósheleriniń qıy­­lysyna qoıylady», deıdi qalalyq sıfr­landyrý basqarmasy basshysy­nyń mindetin atqarýshy Dosan Álibekov.

Búginde Shymkent qalasyna qarasty mektepter «Bilim Iand – Onlinemektep.orq» ınternet platformasynda qa­shyq­tan oqytýǵa tolyǵymen daıyn. Bi­lim mekemeleri tolyǵymen ınternet je­lisine qosylǵan. Qala syrtyndaǵy eldi mekenderde jáne bilim uıymdarynda ınternet jyldamdyǵyn 8 Mb/s-tan 12 Mb/s-qa deıin ulǵaıtý jóninde arnaıy tapsyrma berilip, tıisti jumystar júrgizilýde.

Sonymen qatar muǵalimder men oqý­shylarǵa zańnamalarda belgilengen tár­tiptegi ǵalamtor qyzmetine qaralǵan qar­­­­­jy esebinen «Qazaqtelekom» AQ ar­qy­­ly ınternet jelisine qosylǵan arnaıy «ámbebap-nómirler» jáne qajetti roýterler beriledi. Qaladaǵy jalpy 30 kolledjde qashyqtan oqytý «Smart Nation College» ınternet platfor­ma­syn­da bastalady. Bilim berý pro­sesi ke­zinde pedagogıkalyq, IT, áleý­met­tik-gý­manıtarlyq baǵyttardaǵy ma­man­dyq­tar qashyqtan oqytylady.

Osy oraıda salalyq basqarma ókilderi jeke sektorlarǵa ınternet jelisin ornatarda ata-analarǵa birqatar baılanys operatorynyń qyzmetin usynyp otyr. Shymkent qalasynda kabel arqyly ın­ternet ornatýmen Qazaqtelekom, Trans­telekom jáne Kartel kompanııalary aınalysady. Úsh operatordyń da qyzmet kórsetý sapasy jaqsy.

«Shalǵaı eldi mekenderde oqıtyn oqý­shy­larǵa ınternet qanshalyqty qol­­je­timdi bolmaq?» degen suraq jańa oqý jyly qarsańynda barshamyzdy alań­datary anyq. Túıtkildi saýalǵa atalǵan basqarmanyń ókili jaýap berdi.

«Bul másele – qala ákiminiń qatań baqylaýynda. Shahardaǵy shalǵaı tur­ǵyn alaptardy qysqa merzimde symsyz ınter­netpen qamtamasyz etý shara­la­ry qabyldanýda. Iаǵnı jeke ınves­tor­lardy tartý esebinen antenna-match­ta­lyq qurylystar salynady jáne ol jerge bazalyq stansalar ornatylady. Bazalyq stansa ornatý múmkindigi bol­maǵan jaǵdaıda qamtý aımaǵyn ul­ǵaı­tý jumystary júrgiziledi. Qala aýma­ǵyn­daǵy 105 shaǵyn aýdan men turǵyn alaptar ınternet jelisimen qamtamasyz etilgen. Onyń ishinde mobıldi ınternetke – 74, symdy ınternetke – 79, tal­shyqty-optıkalyq baılanys arnasyna 49 shaǵyn aýdan qol jetkizgen. Búginde ınternet jelisine qatynaý múmkindigi bar úı sharýashylyqtarynyń úlesi 90,7 paıyzdy quraıdy. Onyń ishinde 98,5 pa­ıyzy mobıldi keń jolaqty baılanys­qa, al 21,8 paıyzy symdy keń jolaqty baı­lanysqa qosylǵan. Al ınternet jelisin paıdalanýshylar úlesi 80 paıyzdy, tir­kelgen ınternet abonentteriniń sany 75,5 paıyzdy quraıdy. Buǵan qosa 20 shaǵyn aýdanda ınternet jelisi, al 16 turǵyn alapta mobıldi ınternet sapasy nashar ekenin de atap ótýge tıispiz», deıdi Dosan Álibekov.

Jýyrda shahar basshylyǵy karantın­dik sharalardyń uzartylýyna baılanysty jergilikti bıýdjetti ońtaılandyrý nátı­jesinde 11,2 mlrd teńge únemdelgenin jarııalaǵan. Osy qazyna qarjysynyń biraz bóligi, naqtyraq aıtqanda 989,8 mln teńgeni mektepter men mektep-ınternattardy materıaldyq-tehnıkalyq jańǵyrtýǵa jumsaý jóninde sheshim qabyldanyp, muny qalalyq máslıhat depýtattary biraýyzdan maquldaǵan.

Jańa tehnologııa – zaman talaby

Jyl saıyn kúz mezgilinde elimizdegi bilim berý mekemelerinde mektep formasy men oqýlyq máselesi týyndaıtyny jasyryn emes. Bıyl ǵalamdyq indet saldarynan oqýshylar jańa oqý jylynda mektepke bara almaıtyn boldy. Sondyqtan qazir mektep formasyna degen qajettilik joq. Al Shymkent qalalyq bilim basqarmasy oqýshylar mektep oqýlyqtarynan tarshylyq kórmeıdi dep sendirýde. Degenmen jańa maýsymda onlaın oqýdyń qajetti quraldaryna degen suranys arta túspek. Sebebi balalarda ınternet jelisine qosylatyn smartfondar bolmasa, onlaın oqýǵa qosyla almaıdy.

Kórshi eldermen shekara tars jabyl­ǵasyn eldegi tehnıka baǵasynyń quny da aspandap ketti. Ony satyp alýǵa kez kelgen ata-ananyń qaltasy kótere bermeıtini taǵy bar. Osyny eskergen qalalyq bilim basqarmasy áleýmettik az qamtylǵan ot­basylardyń balalaryna tehnıka jaǵy­nan bir rettik kómek kórsetýdi bastap ketti.

Úshinshi megapolıste áleýmettik osal toptaǵy otbasy balalarynyń sany 35 798-di quraıdy. Onyń ishinde az qam­tylǵan otbasy balalary – 28 445, jetim balalar – 685, erekshe bilim berýdi qajet etetin balalar – 6 668. Janat Arysbekqyzy atalǵan qajettilikti qamtý maqsatynda 35 798 kompıýterlik tehnıka (onyń ishinde, kompıýter – 3 470, noýtbýk – 31 556, planshet – 772) jáne 35 798 mobıldi baılanys modem alý úshin respýblıkalyq bıýdjetke suranys berilgenin málimdedi.

Qalanyń bas ustazynyń aıtýynsha, qashyqtan bilim alýǵa qajetti tehnıkalyq quraly joq 40 myńǵa jýyq oqýshy anyqtalǵan. Olardyń basym kópshiliginiń ata-analary jańa oqý jyly bastalǵanǵa deıin planshet nemese ınternet jelisine qosylatyn qalta telefon alyp berýge keliskenin aıtady.

«Úkimettiń №64 qaýlysyna sáıkes, áleýmettik kómekti qajet etetin 42 368 balaǵa 1 271 040 teńge qarjy qaralyp, jańa oqý jylynda «Mektepke jol» aksııasy aıasynda ár balaǵa 30 myń teńge kóleminde bir rettik kómek beriledi. Bıyl mektep formasyn kımeýge ruqsat etildi. Jańa oqý jylyna daıyndyqty bastaǵan ata-analarǵa aıtatynym, osy qarajatty alǵan soń, eger balańyzdyń qashyqtan oqýǵa smartfon nemese noýtbýk syndy tehnıkalyq múmkindikteri bolmasa, aldymen balańyzǵa qajetti quraldardy alyp berýge asyqsańyzdar», deıdi Janat Arysbekqyzy.