Memleket tarıhy ınstıtýtynda «Tuńǵysh Prezıdent jáne onyń Qazaqstan memlekettiligin qalyptastyrýdaǵy róli» degen taqyrypta ashyq suhbat alańy bolyp, onda osy mekemeniń qyzmetkerlerimen qatar, belgili saıasattanýshy, tarıhshy ǵalymdar men dıplomattar ózderiniń oılaryn ortaǵa saldy. Bul shara II halyqaralyq tarıhshylar kongresi qarsańynda bolǵandyqtan, oǵan shaqyrylǵan birqatar sheteldik ǵalymdar da suhbatqa qatysty. Mamandar Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqy men eline sińirgen eńbegi jáne memlekettilikti qalyptastyrýda jasaǵan ulan-ǵaıyr jumysyna sholý jasap, oǵan tarıhı turǵydan baǵa berýge umtyldy.
Ásirese, Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń maqsattary men mindetteriniń mańyzdylyǵy týraly keńinen áńgime qozǵaldy. Álemdegi barynsha damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylý keshe ǵana totalıtarlyq saıası júıemen qursaýlanǵan, bárin de jergilikti jaǵdaılarmen eseptespeı ózine laıyqtysyn ǵana atqarýǵa ruqsat berip, kesip-piship otyratyn bıleýshi ortalyqtyń basqarýynda bolǵan, óz erki ózine tımeı kelgen qoǵam úshin múlde ońaı sharýa emes.
Memleket tarıhy ınstıtýtynda «Tuńǵysh Prezıdent jáne onyń Qazaqstan memlekettiligin qalyptastyrýdaǵy róli» degen taqyrypta ashyq suhbat alańy bolyp, onda osy mekemeniń qyzmetkerlerimen qatar, belgili saıasattanýshy, tarıhshy ǵalymdar men dıplomattar ózderiniń oılaryn ortaǵa saldy. Bul shara II halyqaralyq tarıhshylar kongresi qarsańynda bolǵandyqtan, oǵan shaqyrylǵan birqatar sheteldik ǵalymdar da suhbatqa qatysty. Mamandar Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan halqy men eline sińirgen eńbegi jáne memlekettilikti qalyptastyrýda jasaǵan ulan-ǵaıyr jumysyna sholý jasap, oǵan tarıhı turǵydan baǵa berýge umtyldy.
Ásirese, Elbasynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń maqsattary men mindetteriniń mańyzdylyǵy týraly keńinen áńgime qozǵaldy. Álemdegi barynsha damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylý keshe ǵana totalıtarlyq saıası júıemen qursaýlanǵan, bárin de jergilikti jaǵdaılarmen eseptespeı ózine laıyqtysyn ǵana atqarýǵa ruqsat berip, kesip-piship otyratyn bıleýshi ortalyqtyń basqarýynda bolǵan, óz erki ózine tımeı kelgen qoǵam úshin múlde ońaı sharýa emes. Tipti mundaı bıikke qol jetkizýdiń múmkindigine shúbá keltirýshiler de kóp. Alaıda, Elbasy 2030 jylǵa deıin básekege barynsha qabiletti 50 eldiń qataryna ený mejesin alǵa qoıǵanda da senetin jandar az bolǵan. Biraq bul meje merziminen buryn oryndalyp, Qazaqstan qazirdiń ózinde barynsha damyǵan 50 memlekettiń qataryna kirip otyr. Osy isterdi bastap qana qoımaı, aıaǵyna deıin jetkizip kele jatqan Tuńǵysh Prezıdentimiz N.Nazarbaevtyń orasan zor eńbegi jáne onyń memlekettik-saıası qyzmetin tarıhı turǵydan zerdeleý ózekti másele bolyp tabylady. «Ashyq suhbat alańynda» aıtylýǵa tıisti oılar men pikirler osy máseleniń tóńireginde bolmaǵyn jıynǵa tóraǵalyq etýshi Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Búrkitbaı Aıaǵan belgilep berdi.
Suhbatqa Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń professory, saıası ǵylymdar doktory Tóleýtaı Súleımenov, reseılik professor, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Nasıphan Sýıýnova, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq muraǵaty bas dırektorynyń orynbasary Tursynkúl Qusaıynova, Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Nurlan Mýhlısov jáne t.b. qatysty. О́ziniń alǵysózinde Búrkitbaı Ǵelmanuly ǵasyrlar boıy azattyq qozǵalysynyń qazaq dalasynda óshpegenin, osy jolda tógilgen qan men terdiń tipti esepsiz bolǵanyn aıtyp ótti. Alaıda, qazaq dalasy shynaıy azattyqqa qol jetkize almady, sol sebepti bireýdiń syrttan tańǵan shekti mejesinen de shyǵa almady. Tipti osy shekke syımaǵan óziniń arys uldary men qyzdarynyń atyn ataýdan da tyıylyp, olardyń esimderi men isterinen teris aınalýǵa deıin bardy. Tek eki ǵasyr aýysarda, myńjyldyq aınalyp, tarıh enshisine keter tusta ǵana qazaq halqy óziniń ańsaǵan armanyna qol jetkizdi. Erkindiksúıgish egemen eldiń baǵyna Memleket basshysy bolyp Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtaı dara tulǵa keldi. Ol Qazaqstandy beıbitsúıgish, ózara tózimdi, demokratııalyq úderisterdi jaqtaıtyn birtutas halqy bar, turaqty, boljaldy memleketke aınaldyra aldy. Otanymyz búginde óz qatarlastarynan oza shaýyp, Eýrazııa barysyna aınalýdyń nyshandaryn tanytyp jatqanyn maqtan etemiz. Araıly Astana erke Esildiń jaǵasyna boı kótergende shartarap Qazaqstan degen eldiń, qazaq degen ulttyń barlyǵyna kózderin jetkizip, onymen teń dárejede sanasatyn boldy. Álemdegi barlyq órkenıetti elderdiń qataryna teń dárejede ene bilgen elimiz, álemdik alpaýyttar da moıyndaýǵa májbúr bolǵandaı, halyqaralyq ıgilikti is-sharalar jasap júr. Sol qatarda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵa bolyp, onyń 11 jyldan beri ótpegen Sammıtin abyroımen ótkizgenimiz talaı márte maqtanyshpen aýyzǵa alynatyny daýsyz.
Osydan ári tóraǵa suhbat alańynda Elbasynyń osyndaı óreli isteri týraly pikirler aıtylyp, ony halyqaralyq basqa da tulǵalarmen salystyrý jáne halyqqa onyń óshpes isterin odan ári jetkizý jolynda qandaı usynystar men pikirler bolmaǵyn estigisi keletinin jetkizdi. Sonymen qatar, Tuńǵysh Prezıdent jáne Qazaqstannyń jańa memlekettik qurylymy, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jańǵyrý máselesi, Qazaqstannyń demokratııalyq damý evolıýsııasy, beıbitshilik pen kelisim, Qazaqstan mádenıeti men óneri týraly da pikirler aıtylǵanyn qalaıtynyn bildirdi.
Alǵashqy sóz kezegin alǵan belgili dıplomat, táýelsiz Qazaqstannyń alǵashqy Syrtqy ister mınıstri, professor Tóleýtaı Súleımenov bizdiń Ortalyq Azııa elderi ishinde mártebesi asqaqtaǵan, ekonomıkalyq jaǵynan ozyq, qoǵamy turaqty, qaýipsizdik turǵysynan alǵanda berik el bola alýymyzdyń ózi Elbasy N.Nazarbaevtyń kóptegen saıası nusqalardyń ishinen eń durys damý jolyn tańdaı bilýiniń arqasynda ekenin eshqashan da esten shyǵarmaýymyz kerek, dedi. Sonymen birge, Elbasynyń janynda kóp júrgen qaıratker Nursultan Nazarbaevtyń jeke tulǵalyq qyrlarynan da ózine málim jaıttardy aıtyp berdi.
Máselen, 1992 jyly Amerıka Qurama Shtattaryna alǵash ret barǵan saparynda Elbasyna keshki qabyldaý jasaǵan AQSh Prezıdenti Dj.Býsh qolqa salyp, «sizdi ónerge jaqyn jan dep estidik, bir óleń aıtyp berýińizdi ótinemin», dep suraǵan eken. N.Nazarbaev aldymen ózi, sosyn birge barǵan jubaıy Sara Alpysqyzy jáne qyzy Darıǵa Nursultanqyzymen birge qazaqtyń eki tamasha ánin oryndap beripti. Amerıkanyń tórinde shyrqalǵan qazaqtyń sazdy ánine jınalǵan jurtshylyq qyzý qol soqsa, qazaqstandyq delegasııanyń músheleri qýanyshtan kózderine jas alypty. Bul sát Amerıka basshylyǵy hattamasynyń tarıhyna tirkelgen edi. Sol dastarqan basynda amerıkalyq suńǵyla saıasatkerler bizge: «Sizder baqytty halyqsyzdar, sizder áli alysqa barasyzdar», degen turǵyda pikirler aıtsa kerek. Mine, sol sózderdiń oryndalǵanyna qazir kózimiz jetip otyr, dedi professor.
Reseılik qonaq Nasıphan Sýıýnovanyń da pikirleri mazmundy, oılary oramdy boldy. Ol qazaqstandyqtarǵa óziniń qyzyǵýshylyqpen qaraıtynyn jasyrmady. Táýelsiz elderińiz bar, Astanadaı álem qyzyǵatyn tamasha qalalaryńyz bar sizder qandaı baqytty jansyzdar, dedi ol. Sóıtse, bul kisiniń ózi Reseıde turatyn noǵaılardyń ókili bolyp shyqty. Bir kezdegi ordaly el bolǵan halyqtyń qazir juqanasy ǵana qalǵan. Barlyq sany 103 myńnan sál ǵana artyq kórinedi. Onyń da jartysy ımperııanyń usaq halyqtardy ózderine sińirý saıasatynyń qurbany bolyp, óz tilderin bilmeıdi, dilinen de aıyrylǵan. Bizder – túbimiz de, tilimiz de, dilimiz de, dinimiz de bir halyqpyz. Bizdiń aramyzda da naıman, qańly, tama, qońyrat degen rýlar kóp kezdesedi. Átteń, taǵdyrdyń jazýymen biz óz týystarymyzdan aıyrylyp qalǵanbyz. Sol ókinishti. Alaıda, qazaqtardyń jetistigine, onyń Prezıdentiniń álem moıyndaǵan tulǵa bolǵanyna biz de qýanamyz, dedi ol.
Bulardan basqa sóılegen adamdar da Qazaqstannyń barlyq jetistigin Elbasy N.Nazarbaevtyń esimimen tikeleı baılanystyrdy. Jınalys sońynan jınalǵandar qarar qabyldady. Onda memlekettilikti qalyptastyrýdaǵy Elbasynyń qyzmetin zerdeleý aýqymyn keńeıtý, Prezıdenttiń ulttyq tarıhty zertteýge qatysty bergen tapsyrmalaryn oryndaý, Tuńǵysh Prezıdent jáne onyń Qazaqstan memlekettiligin qalyptastyrýdaǵy róli men qyzmetin zertteýdiń ǵylymı tujyrymdamasyn jasaý sekildi qadaý-qadaý máseleler qamtylǵan.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan».
