Pikir • 04 Qyrkúıek, 2020

Jaýapty kezeńdegi jaýapty mindetter

34 ret kórsetildi

Dúnıege ózgeris kerek edi. Adam balasy sol ózgeris qajettiligin aıtyp júrse de, sol dúnıe ózgerisine óziniń onsha yntaly bolmaǵany da anyq. Sol ózgeristi jasaýǵa koronavırýs pandemııasy eriksiz májbúrlegendeı boldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda aıtylǵan tyń oılar men naqtyly sheshimder osyndaı tujyrym jasaýǵa áser etti.

Indettiń qanshalyqty zardapty bol­ǵandyǵy aıtpasa da túsinikti. Al eń bas­tysy – elimiz azamattardan eshnárseni ja­syrmaı, indetten qaıtys bolǵandar týraly aqparattyń barlyǵyn ashyq jarııalady. Qanshalyqty ashy bolsa da, shyndyq kóldeneń tartyldy. Bul – keıbir memleketterge qaraǵanda Qazaqstannyń utymdy tusy bolǵany anyq. Taǵy bir anyǵy, osy indet kezinde memleket tarapynan halyqqa naqtyly qoldaý kórsetilgenin aıtqan lázim. Azamattardyń ómirin jáne densaýlyǵyn qorǵaý úshin bar kúsh-jigerimizdi biriktirdik.Osyndaı syn saǵatta yntymaǵy jarasqan halqymyz judyryqtaı jumyldy. Daǵdarysqa qarsy jedel sharalardyń eki toptamasy qabyldanyp, ýaqytsha tabyssyz qalǵan 4,5 mıllıonnan astam azamatqa 42 myń 500 teńge mólsherinde kómek berilse, buǵan 450 mıllıard teńgeden astam qarajat jumsaldy. Jáne de Prezıdenttiń aıtýynsha, «osyndaı járdem kórshiles elderde, tipti, basqa iri memleketterde berilgen joq». Bul Qazaqstannyń óz halqy aldyndaǵy áleýmettik jaýapkershilikti árdaıym joǵary qoıyp kele jatqandyǵynyń jarqyn bir kórinisi deýimiz kerek.

Bir atap óterligi, bul Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan ekinshi Joldaýy bolsa, osy jolǵy qujatta elimizdiń álemdik daǵdarys jaǵdaıyndaǵy mindetteri naqtyly atap kórsetilýi Qazaqstannyń bolashaǵyna degen senimdi nyǵaıta tústi. Indettiń etek alýy bar, odan qaldy shaǵyn jáne orta bıznes salasynyń shekteýli jumystary halyqtyń tabysyn azaıtty. Jumystary toqtaǵan kóptegen sala kúrdeli jaǵdaılarmen betpe-bet qaldy. Mine, osy tyǵyryqtan elimiz qalaı shyǵar eken degen oı árqaısymyzdy mazalaıtyn. Joldaýdan soń sol oı túkpirinde jatqan beımaza jaılarǵa jaryq bir sáýle túskendeı boldy da, el bola­shaǵynyń kemel ekendigine senim nyǵaıa tústi. Sol senimdi Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jeri­miz sheteldikterge satylmaıdy!» degen málimdemesi túpkilikti bekitti desek jaras­qandaı.

Jer máselesi biraz jyldan beri túrli saıası oıyndardyń oshaǵyna aınalǵany da jasyryn emes. Endi, mine, halqymyzǵa jer ózimdiki dep sol jerge barynsha janashyrlyqpen jáne meılinshe jaýapkershilikpen qaraıtyn kez keldi. Aýyl sharýashylyǵyn damytpaı, básekege qabiletti ekonomıka qurý múmkin emes. Bul salada sheshimin tappaı kele jatqan ózekti máseleler bar. Atap aıtqanda, jurttyń jerge qol jetkize almaýy, uzaq merzimge beriletin «arzan nesıeniń» bolmaýy, kásibı mamandardyń tapshylyǵy jaǵdaıdy kúrdelendire tústi. «О́nimdilikti arttyryp, shıkizat óndirýmen ǵana shektelmeý úshin, sondaı-aq qoıma jáne kólik ınfraqurylymyn damytý maqsatynda shuǵyl sharalar qabyldaý kerek», dedi osyǵan baılanysty aıtqan sózinde Qasym-Jomart Toqaev. Rasynda da, Qazaqstannyń jer jaǵdaıynda kóptegen ónimge degen ishki suranysty tolyq qamtamasyz etip qana qoımaı, sheteldik rynokqa da batyl qadam jasaýǵa bolar edi. Endigi másele – osy isti uıymdastyrýda.

Áli de bolsa, aýyl eńbekkerleriniń aýyr da beınetti jumystary tym arzan baǵalanyp júrgendigi jáne osy saladaǵy tabystyń basym bóligine alypsatarlar kenelip jatatyndyǵy elimizde naryqtyq ekonomıka bastalǵaly beri aıtylyp kele jatyr. Joldaýda bul másele de aıtylmaı qalǵan joq. Prezıdenttiń sózinen uqqanymyz, sýbsıdııa jáne salyq jeńildikterin berý baǵdarlamalary aıasynda aýyldyq jerlerdegi kooperasııany yntalandyrý úshin tıisti sharalar toptamasyn ázirleý qajet eken. Osy oraıda agroónerkásip keshenin damytýdyń 5 jyldyq jobasyn ázirleý jónindegi tapsyrmanyń mańyzy asa joǵary. Bolashaqta agroónerkásip keshenine qatysty naqty bir jospar jasalatyn bolsa, isimizdiń ilgeri basatyny esh daý týǵyzbaıdy.

Jalǵyz qazaq halqynyń ǵana emes, jalpy adamzattyń taǵdyry tarıh tarazysynda turǵan osy bir óliara tusta Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası qurylymyna keıbir ózgerister engizý jónindegi naqtyly usynystary kóńil­den shyqty. Ásirese, memlekettik apparatty yqshamdaý qajettiligi burynnan týyn­daǵan másele bolatyn. Bul oraıda Prezı­dent mınıstrlikterdegi jaýapty hatshy­lar ınstıtýtyna arnaıy toqtalyp ótti. Jaýapty hatshylyq ınstıtýtyn engiz­gen kezde mınıstrlerdi ákimshilik-kadrlyq jumystan bosatady, apparattyń turaq­ty­lyǵyn qamtamasyz etedi degen oı is júzin­de ózin aqtamady. Prezıdenttiń mınıstrlik­terdegi jaýapty hatshylardy, memle­kettik qyzmetkerlerdiń sanyn qysqartý jó­nindegi usynysy der kezinde jasaldy deýimiz kerek. Endi buǵan qosa, kvazımem­leket­tik sektorda ákimshilik-basqarý jumysy­men aınalysatyn qyzmetkerlerdiń sanyn, paıdasyz shyǵyndardy jáne basy artyq enshiles kompanııalardy qysqartý ju­mystary jalǵasatyn bolady. Bul negizsiz ulǵaıtylǵan shyǵyndardy qysqartýǵa jańa múmkindikter beredi. Osylaısha biz az kúshpen, shyǵyndy az jumsaı otyryp, mol qaıtarym beretindeı jumys tártibin berik ornyqtyrýǵa mindettimiz.

Qazaqstan qoǵamyn taǵy bir alańdatyp júr­gen másele sybaılas jemqorlyq bolsa, Qasym-Jomart Toqaev oǵan qatysty óz usta­nymyn naqtylaı tústi. Joldaýda sybaılas jem­qorlyqpen kúres barynsha júıeli sıpat alyp otyrǵandyǵy jáne jemqorlyqtyń paı­da bolý sebepterine kóbirek nazar aýdary­lyp, aldyn alý jumystary júrgizilip jat­qan­dyǵyn atap kórsetildi. Bul oraıda Prezıdent sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń jańa tásilderin engizgen jón dep sanaıdy.

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev óz Joldaýynda ulttyń jańa bolmysy jaıly oryndy sóz qozǵap otyr. «Jańarǵan ult qana jańǵyrǵan eldiń jetistigin jahan jurtyna tanyta alady. Men halqymyzdyń álem úlgi tutarlyq jaqsy qasıetteriniń kóbirek bolǵanyn qalaımyn», degen Prezıdent ultymyzdy jańa sapaǵa kóterý úshin bizdiń kúndelikti ómirlik ustanymdarymyz da ózgerýi kerek degen oı tastaıdy. Osy oraıda Qasym-Jomart Toqaevtyń ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń «Bilimdi bolýǵa oqý kerek. Baı bolýǵa kásip kerek. Kúshti bolýǵa birlik kerek. Osy kerekterdiń jolynda jumys isteý kerek», degen ólmes qaǵıdasyn alǵa tartýy da utymdy shyqty. О́ıtkeni osy kúni barshamyzǵa el taǵdyry qymbat!

 

Jabal ERǴALIEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri

 

KО́KShETAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Aısberg aqıqaty

Ádebıet • Keshe

Joq kitapty izdeý

Ádebıet • Keshe

Krest-kedergi...

Ádebıet • Keshe

Zaısanda mal qyrylyp jatyr

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar