Ulttyq ortalyqta qalaı em alýǵa bolady?

Pandemııa yrǵaqty ómir­­diń júrisin ózgertýge máj­búrledi. Álemge ámi­rin júr­gizgen indettiń qıyn­dyǵyna qaramastan karantın kezinde de, ortalyqta naýryz ben tamyz aılary aralyǵynda 1190 naý­­qasqa neırohırýrgııalyq kó­mek kórsetildi. Qıyn kún­­­der­de qanshama janǵa te­leme­dısınaǵa súıenip jár­dem be­rildi. Bir ǵana mysal. Túr­kis­tan oblystyq klı­nı­kalyq aýrýhanasyna bas súıegi men mıyna aýyr zaqym kelgen pasıent kelip túsedi. Kelesi kú­ni ob­lystaǵy áriptester Ult­­­tyq ortalyqqa habarla­s­ty.­ Jaǵdaıdy ejik­tep surap, tal­damalarmen tanys­­qan orta­lyq mamandary pasıentke qa­tysty ári qa­raıǵy emdeý taktıkasyn túzedi. Jedel MRT tú­sirilip, odan soń aýrýǵa ope­­ra­sııany qalaı júrgizý kerek­tigin anyqtaý qajettigi aıtyldy. Bul pan­demııanyń biz­diń elimiz­ge de tyrnaǵyn qat­ty batyryp turǵan kezi bolatyn.

Búginde stasıonardaǵy pasıentter emdi tolyq kólemde alyp jatyr, al ambýlatorlyq pasıentter úshin medısınalyq qyzmetter barlyq sanıtarlyq-epıdemııalyq normalardy saqtaı otyra, kezeń-kezeńimen jandaný ústinde. Neırohırýrg, nevrolog (eresekter jáne balalar) qabyl­daýlaryna qaralýshylar aldyn ala jazylý arqyly kelýi tıis, deıdi ortalyqtyń jaýapty qyzmetkerleri.

Indet qyspaǵy adamdardyń aıaqtaryn da tusap tastady. Jumysy toqtap, qarjydan qysylyp, Nur-Sultan qala­syna kelip qarala almaıtyn jandardyń da barlyǵy aıan. Sol jaǵdaıdy jáne ózge de qajettilikti eskergen ortalyq syrttaı̆ konsýltasııalardy onlaı̆n jáne elektrondy formatta júzege asyrady. Ol úshin pasıent shaǵymdaryn, aýyrý tarıhyn, pasıenttiń jaı̆-kúı̆in nemese medısınalyq kóshirmeni, sondaı̆-aq KT, MRT nátıjelerin kórsetken málimetterdi neuro_omo@mail.ru mekenjaı̆laryna qysqasha hat túrinde jiberý qajet. Al dıskidegi KT nemese MRT sýretteri kerek bolǵanda, barlyq faı̆ldardy dıskiden kompıýterge kóshi­rip, dısk faı̆ldaryn RAR ne­mese ZIP formatynda arhıvtep, hatqa faı̆ldy nemese faı̆ldy júkteý siltemesin qosa tirkep, joǵaryda kór­setilgen elektrondy poshta mekenjaı̆laryna jiberý kerek. Al plenkada KT nemese MRT sýretterin jiberý qajet bolǵan jaǵdaı̆da telefon kamerasyna nemese fotoapparatqa jaryq fonda túsirip (plenkany terezege salyp túsirýge bolady) barlyq faı̆ldardy múmkindiginshe jpeg formatynda saqtap, bir qaltaǵa jınap, faı̆ldardy nemese faı̆l siltemesin qosyp, elektrondy poshta meken­jaı̆laryna jiberý kerek.

Buǵan qosa Ulttyq neırohırýrgııa ortalyǵy emdeýge jatqyzý bıýrosy portaly arqyly neırohırýrgııalyq patologııasy bar eresek pasıentter men balalardy emdeıdi. Bul úshin pasıentte JRVI belgileriniń bolmaýy (murynnan sý ketý, jó­tel, dene qyzýynyń kóte­rilýi), konsýltasııalyq qory­tyndyda kórsetilgen tizbege sáıkes zerthanalyq jáne aspaptyq tekserý ádisteriniń nátıjeleri qajet. Sonymen qatar  COVID-19 testiniń PTR nátıjeleri mindettelgen. Al onyń merzimi taldaý júr­gizilgen sátten bastap 5 kún­nen aspaýy kerek. Budan bas­qa, konsýltasııalyq qo­­ry­­tyndyda kórsetilgen tiz­bege sáıkes zertteýlerdiń zerthanalyq jáne aspaptyq ádisteriniń (AITV-ǵa qan taldaýy, V jáne S gepatıtteri, flıýorografııa jáne t.b.) qorytyndylary qajet. Bir es­keretin dúnıe, olardyń tapsyrylý merzimderine na­­zar aýdarý kerek, deıdi neı­rohırýrgııa salasynda jo­ǵary bilikti kómek beretin ortalyq.

Indet medısınalyq kó­­mek berý salasyna ózi­niń buıryǵyn, ámirin júr­gizdi. Kóptegen medısı­na mekemeleri qaıta jab­dyq­talyp, KVI-men kúre­setin provızorlyq orta­lyqtarǵa aınaldy. Osyn­daı kúrdeli kezeńde orta­lyqtaǵy otandyq neırohırýrgtar aımaqtardaǵy áriptesterine qazirgi zamanǵy tehnologııalardyń kómegine júgine otyra bilgenimen bólisip, qolushyn sozýǵa ázir. Bul rette telemedısınanyń múmkindigin paıdalanyp, jer-jerdegi áriptesterge neırohırýrgııa boıynsha aýyr naýqastardy aıyqtyrý, qatarǵa qosý jaıynda keńester berýge ázirmiz, deıdi ortalyq qyzmetkerleri.