Eýropalyq ataýlardan kóz súrinedi...

О́kinishke qaraı, azat eldiń basty ordasyna aınalǵan qalada keıingi kezde sheteldik ataýlar kóbeıip barady. Ásirese jańadan salynyp jatqan turǵyn úı keshenderi Máńgilik eldiń astanasynda emes, jat jerde júrgendeı áser qaldyrady. Máselen, áýejaıdan tússeńiz, aldyńyzdan Family Town turǵyn úı kesheni shyǵady. Aýdarmasy – «Otbasy shahary». Qazaqshasynan jylylyq sezile me, qalaı?!

Sodan Qabanbaı batyr dańǵylymen bu­rylyp, Máńgilik el kóshesine túsip Aqor­daǵa qaraı tarta berseńiz, oń jaǵyńyz­dan «Vena oramy» menmundalaıdy. Ideıanyń Gabsbýrg dınastııasynyń ordasy sanalatyn Vena shaharynan alynǵanyn ańǵarý qıyn emes. Biraq bul turǵyn úı kesheninen Aýstrııa astanasynda kezdesetin gotık ne barokko stılin baıqaý qıyn.

Aıtpaqshy, Nur-Sultanda sheteldik qalalarǵa eliktep salynǵan turǵyn úı keshenderi de jeterlik. «Barselona» TK, «Aǵylshyn oramy», «London» TK dep jalǵasa beredi. Turǵyn úı kesheni «Barselona» dep atalǵanymen, ol jaqtan katalonııalyq shahar­dyń elementterin baıqaý qıyn. Áıt­pese Barselona qalasy áıgili arhıtektor Antonıo Gaýdıdiń esimimen tyǵyz baılanys­ty ári álemniń túkpir-túkpirinen aǵylǵan týrıster Gaýdıdiń qoltańbasy – «Sagrada Famılııa» ǵıbadathanasyn, «Kasa Balo» jáne «Kasa Mıla» ǵımarattaryn kórýge baratyny belgili.

Qysqasy, elordadaǵy ǵımarattarǵa shet­el­dik ataý berilgenimen, ondaǵy arhıtek­tý­ra­lyq erekshelikter eskerilmeı qalǵany anyq ańǵarylady. Áıtpese Rım stıli, fahverk, gotık, barokko stılderiniń elementteri joqtyń qasy. Bul – birinshiden.

Ekinshiden, astanadaǵy keı turǵyn úı keshenderiniń ataýy qazaqy uǵymǵa múldem túsiniksiz. Sanamalap bereıik: Astoria, City Seoul, City Tokyo, Bright Star, Boston Comfort House, Castle House, Crocus City, Discovery, Dream City, Freedom, G-Park Premium, Highvill, Liberty, Millennium Park, Nova City, Panorama Park, Promenade Expo, Sunrize dep jalǵasa beredi.

Joǵaryda atalǵan turǵyn úı keshenderin salǵan kompanııalar sheteldik ataýǵa áýes­tenip ketkenin ańǵarý ońaı. Áıtpese álem­niń toǵyzynshy terrıtorııasy sanalatyn Qazaqstanda tartymdy jer-sý ataýlary da jet­kilikti. Oǵan qosa, qazaq tili álemdegi baı til­der­diń qatarynda. Iаǵnı, ataý tańdaýdan qınal­maısyń. Máselen, «Nurly uıa», «Nur­saıa», «Hanshaıym», «Aınalaıyn», «Atame­ken», «Qulager» degen sekildi ulttyq bolmysymyzdy aıshyqtaıtyn ataýlar keremet emes pe.

Bas qalanyń irgetasy qalanǵanda sáýlet­tik kelbeti san túrli ult ókilderi meken­deıtin qalanyń eýrazııalyq bolmysynan habar berýi josparlanǵan edi. Sondyqtan shyǵar, Aqorda kúmbezindegi altyn qyran, Qazaq eli monýmentiniń basyndaǵy kıeli Samuryq qus, dástúrli qazaq úıiniń sulbasyn eske túsiretin Táýelsizdik saraıy jáne kóne ańyzdarǵa arqaý bolǵan Báıterek – elordanyń osy jáne basqa da kóptegen kórikti jerleri ulttyq mıfologııamen, halyqtyń tarıhı jadymen tyǵyz baılanysty.

Astanany álemge áıgilegen ǵımarattar­dyń ataýynan da qazaqylyqtyń ıisi ańqyp turady. Brıtan sáýletshisi Norman Foster­diń jobasy boıynsha salynǵan, bıiktigi 62 metrge jetetin alyp ǵımarat – Beıbitshilik jáne kelisim saraıy elordanyń mádenı ómiriniń naǵyz ortalyǵyna aınaldy. Ashyl­ǵan alyp kúmbez beınesindegi «Han Shatyr» arhıtektýralyq ansambli búginde Gınnes­tiń rekordtar kitabyna engen. Ushar basy­na jeńimpaz Samuryq qus kelip qonǵan, kók­ke umtylǵan mańǵaz munara «Qazaq eli» moný­menti Qazaqstannyń búgingi kelbeti men erteńgi kúnin beıneleıdi.

Kezinde elordamyz Aqmolaǵa kóshiril­gende elimizdegi ár aımaq qala qurylysyna atsalysqany belgili. Sol úıler keıinirek halyq arasynda «Almatynyń úıi», «Qaraǵan­dynyń úıi», «Qostanaıdyń úıi» dep atalyp ketti. Osyndaıda talaı sáýletshiniń qoltańbasy qalǵan aıshyqty astanamyzdyń qazirgi kezdegi qurylysyna jaýaptylar ulttyq mıfologııany, halyqtyń tarıhı jadyn, Uly dalanyń tarıhı qaıratkerlerin eskerse deısiń...