Bıyl naýryz aıynda Almatydaǵy №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń hırýrg-ortopedteri Jadyra Isaevanyń jambasyndaǵy týabitti kemistigin túzetý úshin endoprotezdeý otasyn ońdy ótkergen bolatyn. Sol alǵashqy otadan keıin qyrkúıek aıynda dárigerler sol jaq jambasyna da revızııa júrgizdi. Al bul kúndi 30 jyldaı kútken pasıent qazir 43 jasta, endi mine, el sııaqty ádemi aıaq kıim kıe alatyn boldy.
«Ortopedterge tekserilip qaralýǵa uzaq oılandym. О́ıtkeni dıagnozym aýyr boldy: jambas býynynyń týa bitken dıslokasııasy, eki jaqty koksartrozym bar edi. 1991 jylǵy otadan keıin sol aıaǵym 4,5 sm qysqa boldy, sodan keıin ortopedııalyq aıaq kıim kııýge májbúr boldym. Múmkindik bolǵan kezde ǵana satyp alyp júrdim, bolmaǵan kezde osylaı júre berdim. Bulaı júrý qıyn ári yńǵaısyz. О́zińiz bir aıaǵyńyzdyń 4,5 santımetrge qysqa ekenin elestetip kórińizshi. Bir kúni otbasylyq merekede bıik ókshemen jáne ádemi aıaq kıimmen bı bılep júrgen bir tanysymdy kezdestirdim. Buryn onyń da aıaǵynda menikindeı máselesi bar edi, áreń júretin. Bir tanysym oǵan «Tórtinshi aýrýhananyń» dárigerleri kómekteskenin aıtyp, sol kezde men de konsýltasııa alýǵa bel baıladym. Naýryzdaǵy alǵashqy otadan keıin ómirimde alǵash ret aıaǵymnyń aýyrǵany qoıyp, qalypty jaǵdaıda ıilip, otyra bastadym. Men úshin bul ómir boıy kútken ǵajaıyp jaǵdaı boldy. Ekinshi otadan keıin ózim júre bastaımyn. 29 jyldan keıin meniń dene aqaýlarym túzeldi. Endi eki aıaǵym da birdeı bolyp kórinedi. Shamamen jarty jyldan keıin bıik óksheli aıaq kıimmen júre alatyn shyǵarmyn», deıdi Jadyra Isaeva.
Mamandar jambas býyny adam qozǵalysynda negizgi júkti kóteretin aǵzadaǵy eń kúshti býyn desedi. Ol búkil dene salmaǵynyń qysymymen tepe-teńdikti saqtaı otyryp, qozǵalýǵa kómektesedi. Mundaı qysym artıkýlıarly shemirshek pen súıek artıkýlıasııasy úshin aýyr synaq sanalady. Jadyranyń jaǵdaıynda býynǵa túsken úlken kúsh týa bitken patologııamen qosylyp asqynǵan. Osylaısha koksartroz damydy. Bul eńbekke jaramsyzdyqqa jáne múgedektikke ákeletin, qatty asqynatyn degeneratıvti-dıstrofııalyq býyn aýrýy.
«Biz 4 sm rezeksııa jasadyq. Iаǵnı aıaqtyń uzyndyǵyn, sonymen qatar jambas býynynyń revızııalyq endoprotezin ornyn toltyrdyq – ýaqyt óte kele jambas anatomııalyq qalpyna keledi. Tolyǵymen emes, biraq shamamen 70%-ǵa. Mundaı aýyr, týa bitken patologııa óte sırek kezdesedi. Is júzinde bastapqy koksartroz, artroz, jambas moınynyń synýy, valgýs deformasııasy jıi kezdesedi. Jáne bul pasıentte analyq proksımaldy bóliktiń valgýs deformasııasy boldy – súıek syrtqa qaraı ıilgen. Uzaq ýaqyt boıy pasıent júrgen saıyn qınalyp, súıegi durys bolmady. Naýryz aıyndaǵy alǵashqy ota kezinde ony túzete aldyq. Oń jaq jambas býynynyń alǵashqy endoprotezin júrgizdik. Pasıenttiń kóńil-kúıi jaqsy, aldaǵy ýaqytta naýqas aqsańdamaı, birqalypty júretin bolady», deıdi №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń endoprotezdeý bólimshesiniń meńgerýshisi Manarbek Áýbákirov.
Manarbek Ǵazızuly – joǵary sanattaǵy travmatolog-ortoped, býyn patologııalary jóninen naýqastar arasynda keńinen tanymal. Endoprotezdeý salasyndaǵy bilikti maman retinde Polsha, Fransııa, Germanııa, Latvııa jáne Reseıde qosymsha biliktiligin arttyrǵan.
О́z kezeginde mamandar býyn damýynyń týabitken patologııasyn der kezinde anyqtaý úshin jańa týǵan nárestelerdiń taǵaıyndalǵan mindetti tekserilip qaraýyn elep, ortoped-dárigerge baryp qaralýǵa keńes beredi. Emdeý bala kezinen bastalýy kerek, al bala ortopedııalyq mamannyń qadaǵalaýymen ósip, damýy kerek. Erte balalyq shaqta aldyn ala operasııa jasalýy múmkin – túzetý, bul bala ómirin jeńildetedi jáne tirek-qımyl apparatyn sońǵy emdeýge daıyndaıdy. Sońǵy hırýrgııany 21 jastan keıin súıektiń ósýi toqtaǵan kezde jasaýǵa bolady.
Dárigerlerdiń jospary boıynsha Jadyra Isaeva 1,5 aıdan keıin №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhanada ońaltý kýrsynan ótýi tıis, sodan keıin ol júris arbasy men baldaqtar týraly máńgi umyta alady.
«Dárigerlik keńes alýǵa barǵan kezde mamandar maǵan Manarbek Ǵazızulyna qaralýdy usyndy. Úshinshi kúni alǵashqy otadan keıin-aq men aıaǵyma turyp, aýyrsynbaı júrdim. Munda medısına qyzmetkerleri jaqsy, barlyq jaǵdaıyńdy jasaıdy, biz ózimizdi jaıly sezindik, anestezıolog dárigerlerge jeke alǵysymdy bildiremin! О́ıtkeni bir sátte bizdiń ómirimiz solardyń qolynda, otadan keıin bir apta ótkende anestezıolog dáriger palataǵa kelip, meniń hal-jaǵdaıym týraly surady. Negizgi jumysty meıirbıkeler men sanıtarlar atqardy. Olardyń eńbekqorlyǵy men meıirimdiligine tańǵalamyn. Osyndaı otadan keıin adamnyń jaǵdaıyn túsinip, barynsha jaǵdaıymdy jasaýǵa tyrysty. Eki aıdan keıin ońaltýǵa kelemin», deıdi Jadyra.
Almaty qalasynyń №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhanasynyń endoprotezdeý bólimshesi 2012 jyldan bastap jumys isteıdi, munda tirek-qımyl júıesiniń patologııasy bar pasıentterge joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómek kórsetiledi. Tek 2019 jyly bólimshe hırýrgtary jambas, tize, ıyq jáne shyntaq býyndaryn endoprotezdeý boıynsha 1637 ota men 109 jedel revızııa júrgizgen.
ALMATY
