Dárigerlerdi demeý: Ýádeli ótemaqy nege ýaqtyly tólenbeı jatyr?

О́mirin qaterge tigip, qalt­qysyz qyzmet etip júrgen medı­sına qyzmetkerlerin qoldaý úshin aılyǵyna qosymsha úste­meaqy, buǵan qosa indet juq­ty­ryp alǵandarǵa ótemaqy qaras­ty­ryldy. Alaıda keıingi kezderi osy ýádeli tólemderdiń ýaqtyly úlestirilmeı jatqany jıi aıtylýda. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev indetpen arpalys bastalǵan alǵashqy aılardan bas­tap medısına qyzmetkerleriniń eńbegin erekshe baǵalap, olardyń aılyǵyna ústemeaqy tólenetinin aıtty. Osynaý kúrdeli kezeńde dárigerlerge únemi qoldaý kór­setip otyrǵan Prezıdent jaqyn­da halyqqa Joldaýynda medısına qyzmetkerlerin yntalandyratyn qosymsha tólem úshin 150 mlrd teńge bólýdi tapsyrdy.

Al bizdiń maqalamyzǵa arqaý bolyp otyrǵan másele – alǵy shepte júrip indetke boı aldyryp alǵan medısına qyzmetkerlerine jáne vırýstyń bálesinen baqılyq bolyp ketken mamandardyń otbasyna tó­lenýi tıis ótemaqynyń jaıy. Eńbek jəne halyqty əleýmet­tik qorǵaý mınıstri men Densaý­lyq saqtaý mınıstriniń 9 səýir­degi «Densaýlyq saqtaý uıymda­rynyń COVID-19 koronavırýs ınfeksııasyna qarsy kúres jónindegi is-sharalarǵa tartylǵan qyzmetkerleri atalǵan ınfeksııa­ny juqtyrǵan nemese odan qaı­tys bolǵan jaǵdaıda olarǵa birjolǵy əleýmettik tólemdi jú­zege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» birlesken buıryǵy shyqqan bolatyn.

Osy buıryqqa bıyl 22 shildede engizilgen ózgeristerge səıkes, koronavırýs ınfeksııasyn nemese vı­rýsty pnevmonııa juqtyrǵan me­dı­sına qyzmetkerlerine 2 mln teńge jəne osy dertten qaı­tys bol­ǵan­dardyń otbasyna 10 mln teńge kóleminde ótemaqy tóle­nedi. Alaı­da jamanat dertti jama­ǵan jurt­qa qyzmet ete júrip óz­deri de aýrý juqtyryp alǵan dári­ger­lerdiń basym bóligi áli kúnge deıin bul ótemaqyǵa qol jetkiz­begen. Bul jaǵ­daıdy medısına qyzmet­ker­­leri­­niń ózi ashyq aıtpaǵanmen, talaı min­berde másele bolyp kóterildi.

Jaqynda Parlament Məjili­siniń depýtaty Záýresh Amanjolova medısına qyzmetkerlerine atalǵan ótemaqynyń ýaqtyly tólenbeýine qatysty sóz qozǵap, Úkimet basshysyna arnaıy depýtattyq saýalyn joldady. Ol bes aıǵa sozylǵan nátıjesiz jumysqa shúıligip, jaýap­­ty mınıstrlikterdegi qyz­met­­kerlerdiń baıaýlyǵynan Prezı­denttiń tapsyrmasy der kezinde oryndalmaı jatqanyn atap ótti.

«22 qyrkúıektegi jaǵdaı bo­ıynsha 12 830 medısına qyzmet­keri koronavırýs juqtyrǵan. Al Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń kúndelikti monıtorıngine sáıkes, dál osy kúni Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen barlyǵy 2 475 ótinim kelip túsken. Bul indet juqtyrǵandardyń – 19 paıyzy ǵana. Memleketten tólemdi tek 1 830 adam alǵan, ıaǵnı naýqas­tardyń jalpy sanynyń 14,3 paıyzy. Qaıtys bolǵan medısına qyzmetkerleriniń otbasylaryna tıesili tólemder tolyqtaı berilmegen. Máselen, 197 medısına qyzmetkeri qaıtys bolǵan, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen tó­lemge tek 38 ótinim kelip tús­ken. Bul – barlyq zardap shekken qyzmetkerlerdiń tek 19,2 pa­ıy­zy. Solardyń ishinde 25 qyzmet­kerdiń otbasyna, ıaǵnı 12,7 paıyzyna ǵana ótemaqy berilgen», dedi Z.Amanjolova.

Depýtat bul máselelerdiń Den­saýlyq saqtaý men Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıstr­likteriniń áreket etý jáne óz­ara is-qımyl algorıtmderin ýaq­tyly pysyqtamaýynan týynda­dy dep sanaıdy. Sondyqtan Z.Aman­jolova Úkimet basshysyna isti je­ke baqylaýyna alyp, vı­rýs juq­tyrǵan jáne indetten qaı­tys bol­ǵandardyń otbasyna áleý­met­tik tólemderdi júıeli úlestirýdi qam­tamasyz etý kerek ekenin aıtty.

Bul máselege Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın de nazar aýdaryp, Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soıdyń qatysýymen Májiliste arnaıy qaralatynyn málimdedi.

«Medısına qyzmetkerleri óte qıyn jaǵdaıda jumys istedi. Qaýiptiń aldyńǵy shebinde turdy. Keıbireýiniń densaýlyǵy nasharlap, keıbir dárigerler qaıtys boldy. Osy baǵytta dárigerlerdi qoldaý sharalary tıisti deńgeıde oryndalmaǵan. Mınıstrdi shaqyr­typ, Nur Otan fraksııasy osy máselelerdi qarastyratyn bolady», dedi Májilis Spıkeri.

Indet órship turǵan shaqta basyn qaterge tigip, naǵyz «maıdan dalasynda» qyzmet etip júr­gen mamandarǵa ýáde etilgen ótemaqy tóleýdi sozbalańǵa salyp júrip alǵan­darǵa qatysty bel­gili pýl­monolog, Ulttyq ǵyly­mı medı­sı­nalyq ortalyqtyń bas­qarma tór­aǵasy Abaı Baıgenjın de qyn­jylysyn bildirdi. Ol UǴMO eki aı boıy ınfeksııalyq klınıka retinde jumys istegenin, táýlik boıy naýqastar túskenin, al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen qo­symsha jumys úshin aqy tús­pegenin aıtty.

«Bizdiń tájirıbemizdi eskere otyryp, bizge jaǵdaıy eń aýyr naý­qastar ákelindi. Bizdiń dári­ger­ler, medbıkeler táýlik boıy ju­­mys istedi, óıtkeni naýqastardy em­deý kerek. Biz eńbekaqyny oı­la­ǵan joqpyz. Al barlyq shy­ǵyn ortalyq esebinen jabyldy. О́ńir­­­lerdegi áriptesterimdi túsi­ne­­­min, olarǵa bul aýyrtpalyq bir­neshe ese qıynǵa soqty», dedi A.Baıgenjın.

Aldyna dertti bolyp kelgen jurtqa qamqor, qyzmetine adal medısına qyzmetkerleriniń bul máselege qatysty óz aıtary bar ekeni anyq. Alaıda olar osyndaı qysyltaıań kezde qyzmetin buldap, daý qýalaýdyń ornyna derttiń daýasyn izdeýdi maqul kóredi. Onyń ústine «múıiz suraımyn dep qulaǵynan aıyrylypty» degen­deı, qysyltaıań kezeńde nanyn jep júrgen jumysynan da aıy­rylyp qalǵysy kelmeıdi. Biz Qara­ǵandydaǵy aýrýhananyń bir dári­gerin áńgimege tartyp kórgen edik. Atyn atamaýdy ótingen ol biraz málimetti alǵa tartty.

«О́zim biletin aınalamdaǵy indet juq­tyryp alǵan medısına qyz­metkerleriniń eshqaısy­sy ótem­aqy almady, aldym degen­derdi estigen de joqpyn. Árip­tes­­terimniń ishinde provızorlyq sta­sıonarlarda jumys istegender bar­shylyq. Bilýimshe, olarǵa ótem­aqy birinshi kezekte tólenedi. Biraq olar da alǵan joq. Bir jaǵynan bul ótemaqyny alýǵa ótinim berýdiń ózi ájeptáýir áýre-sarsańǵa salady. О́zim de vırýs juqtyrdym. Eki apta oqshaýlanyp, táýir bolǵan soń, test tapsyryp qaıtadan ju­mysqa kirisip kettim», deıdi ol.

Rasynda, ótemaqy alý ońaıǵa túspeıtin sııaqty. Qoǵam belsen­dileri bul máseleni kótergende bıýrokratııalyq kedergilerden barynsha arylý kerek ekenin alǵa tartady. Negizinen óńirlerdiń jəne respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń densaýlyq saqtaý basqarmalary janyndaǵy arnaıy komıssııalardyń tekserýi nətıjesinde birjolǵy tólem beriletin medısına qyzmetkerleri anyqtalady. О́tinimderdi Densaý­lyq saqtaý mınıstrligi jınaıdy. Odan soń ótinim elektrondy is maketterin qalyptastyrý úshin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasyna beriledi, keıin tólem taǵaıyndaý úshin Memlekettik áleýmettik saq­tandyrý qoryna jiberiledi.

Osydan birshama ýaqyt bu­ryn Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý vıse-mınıstri Erbol Ospanov «Antikor.Live» baǵ­­­­dar­lamasynda koronavı­rýs­­­pen aýyrǵan medısına qyz­met­­ker­leriniń bári birdeı nege ótemaqy almaı jatqanyn túsin­dirgen edi. Onyń aıtýynsha, ótem­aqy alý týraly ótinishter óte kóp túsedi. Basty másele – den­saý­­lyq saqtaý basqarmasy deń­geıin­­degi komıssııa elektrondy jú­ıege ótinish bergen kezde banktik de­rek­­temelerdi qate kórsetedi. Eń­bek mınıstrliginiń júıesi derek­temeniń durys-burystyǵyn, bank­tik esepshotty tekserip, bir san jet­peı tursa nemese derekteme durys bolmaǵan jaǵdaıda ótinishti keri qaıtarady.

«Bul ótemaqynyń ýaqtyly berilmeýiniń taǵy bir sebebi – dıa­gnozdyń qate qoıylýy. Mysa­ly, maman óziniń COVID-19-ben aýyrǵanyn kórsetse, al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń júıesinde onyń koronavırýspen aýyrmaǵany kórsetiledi. Tekserý kezinde anyq­talyp, ótinish qaıta qaraý úshin qaıtarylady. Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlese otyryp bul jumysty bastaǵan alǵashqy kúnderi kóptegen másele týyndady. Olar muny qalaı tekserý keregin bilmeı, trenıngter ótki­zilip, túsindirý jumystary júr­gizildi. Qazirgi ýaqytta bul ju­mys áldeqaıda sapaly jasalý­da, ótinish berýshiler sany da artyp keledi. Bul jaǵdaıdy kúndelikti baqylap otyrmyz», deıdi E.Ospanov.

Al Densaýlyq saqtaý mınıstr­liginiń resmı ókili Baǵdat Qojah­metov ótken aptanyń sońynda koronavırýs juqtyrǵan medısına qyzmetkerleriniń 70 paıyzy ótemaqy alǵanyn málimdedi.

«Kelesi aptada Densaýlyq saqtaý mınıstri osy másele boıyn­sha Májilis depýtattarymen kezdesedi. Osy ýaqytqa deıin 12 800 medısına qyzmetkeri koronavırýs juqtyrǵan. Onyń tek bir bóligin komıssııa alǵy shepte kásibı mindetin atqaryp júrip, koronavırýs juqtyryp aldy dep tanyǵan bolatyn. Bul rette arnaıy talaptar baryn eskerý kerek. Búginge deıin koronavırýs juqtyrǵan medısına qyzmetkerleriniń 70, tipti 71 paıyzy ótemaqy alyp úlgerdi», dedi B.Qojahmetov.

Sońǵy derek boıynsha indetpen kúreske tartylyp, koronavırýs ınfeksııasyn nemese vırýsty pnevmonııany juqtyrǵan 2 955 medısına qyzmetkeri MÁSQ-dan birjolǵy áleýmettik tólem aldy. Sondaı-aq indettiń saldarynan qaıtys bolǵan 29 medısına qyzmetkeriniń týystaryna ótemaqy aýdaryldy. О́ńirler boıynsha COVID-19 nemese vırýsty pnevmonııany juqtyrǵan dárigerlerge tólemderdiń eń kóp sany Nur-Sultan (638) jáne Almaty (373), Shymkent (140) qalalarynda, Qaraǵandy (368), Batys Qazaqstan (250), Atyraý (180) jáne Aqmola (180) oblystarynda júrgizildi.

Búgingi tańda Memlekettik áleý­­mettik saqtandyrý qory epı­­­demııaǵa qarsy is-sharalar­ǵa tar­tylǵan medısına qyzmet­kerleri men mamandarǵa ústemeaqy tóleýdi jalǵastyryp jatyr. Naýryz-tamyz aılarynda 73,7 mlrd teńge ústemeaqy tólendi. Sonyń ishinde tamyz aıynyń qorytyndysy boıynsha qor 66 myń medısına qyzmetkerine 17 mlrd teńgege jýyq ústemeaqy tólem júrgizip jatyr.

Sonymen qatar Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń jańa buıry­ǵyna sáıkes medısına qyz­met­ker­leriniń tizimi keńeıtildi. Oǵan mobıl­di brıgadalardyń ju­mysy­na jumyldyrylǵan dári­gerler men medbıkeler, BMSK ja­nyn­daǵy jedel járdem qyz­met­kerleri, sondaı-aq áskerı-medı­­sınalyq, ortalyq atqarýshy or­gan­dardyń sot-medısınalyq bólimsheleriniń jáne ózge de ortalyq memlekettik organdar men olardyń vedomstvo­larynyń, Prezıdent Is basqarmasy Medısınalyq ortalyǵynyń vedomstvolyq baǵynysty uıym­darynyń qyzmetkerleri kirdi.