Qoǵam • 20 Qazan, 2020

Yqtımaldyny yqtyrýdyń joly bar

184 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Qazaqta «qaıta shapqan jaý jaman» degen sóz bar. Osy turǵydan kelgende, aty jaman tumaýdyń aınalyp kelip soqqanynan saqtanbasa bolmaıyn dep tur. Koronavırýstyń kúni keshegi salǵan lańyn umytýǵa áste bolmas.

Yqtımaldyny yqtyrýdyń joly bar

Máselen, pandemııa kúshine engen mezgilde Qaraǵandy oblysynda 10 376 adam indettiń ınfeksııasyn juq­tyrǵan eken. О́kinishke qaraı, osy ke­seldiń kesirinen 279 naýqas ómirden ótip ketti. Al karantındik shekteý sha­ralarynan ekonomıkamyzǵa kelgen shyǵyndy oılasań, tóbe quıqań shymyrlaıdy.

Koronavırýstyń bolý yqtımal­dyǵy tym joǵary ekinshi tolqynyna toıtarys berý úshin oblysta qazirgi ýaqytta qyzý daıarlyq júrip jatyr. Mysaly, 19 qazannan bastap Qaraǵandy oblysy boıynsha 8 sanı­tarlyq beket qoıylmaq. Bul týrasynda jergilikti Saryarqa telearnasynda ótken brıfıngte oblystyq Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Iýrıı Zalygın málimdedi.

Mundaı qadamǵa barýǵa kórshi ob­lystardaǵy jaman tumaý juq­tyr­­­ǵandar sanynyń ósip bara jat­­­qany túrtki bol­ǵan eken. Sol se­bep­ti, endi oblystyń Jez­­qazǵan, Prıo­zersk qalalary men Uly­taý, Nura, Osakarov, Buqar jyraý jáne Qarqaraly aýdandarynyń kire­berisine sanıtarlyq beket qoıý jónin­de sheshim qabyldanǵan. Bul jerlerde polısııa men medısınalyq qyzmetkerler júrgizýshiler men jo­laý­shylardyń densaýlyq jaǵ­daıyn tekserip, kúni-túni kezekshilik etetin bolady. Buǵan qosa, qalalarda kópqabatty turǵyn úılerdiń kire­beris­teri, lıftiler men parkıngter táýligine kem degende eki márte pro­­­fılaktıkalyq dezınfeksııalaýdan jáne ylǵaldy tazalaýdan ótkiziledi. Ba­lalar men aýla alańdary da kún sa­ıyn dezınfeksııalanady. Jasy 65-ten asqan egde adamdarǵa qozǵalysty shekteý usynylady. Shtatynda 30-dan astam ada­my bar memlekettik ká­siporyndar men uıymdarda qyz­metshilerdiń 50%-y qashyqtan jumys isteý formatyna kóshirilýi tıis. Shetelge shyǵatyn týrıstermen aqparattyq jumysty kúsheıtý talap etiledi. 50 adamnan astam otyratyn orny bar saýda-oıyn-saýyq or­talyqtarynda, saýda úılerinde, jelilik dúkenderde, qoǵamdyq tamaq­taný oryndarynda beınekameralar ornatý usynylǵan. Mundaı qa­dam ereje buzýshylyqtardy naqty ýaqyt rejiminde tirkeý úshin kerek. Sondaı-aq ónerkásiptik kásip­oryndarda, avtovokzaldar men avto­beketterde sta­sıonarlyq teplovızorlar men aqyldy beınebaqylaý júıelerin ornatý talap etiledi. Jo­laýshylar kóligine júktemeni tómendetý maqsatynda ká­siporyndar men uıymdardyń sa­ralanǵan jumys kestesi boıynsha má­sele sheshiletin bolady. Budan bólek, ónerkásiptik kásiporyndardyń basshylary óz qyzmetkerlerin jumysqa jáne úı­ge jetkizýdi uıymdastyrýy kerek. Karantın tártibi osylaısha qatań­da­ǵan kezde eriktiler zeınetkerler men múmkindigi shekteýli jandarǵa kómek kórsetý jumystaryn jandandyrady. Maskalyq rejimniń, sanı­tarlyq-dezınfeksııalyq talap­tardyń saqta­lýyn baqylaý kúsheıedi.

Brıfıng barysynda oblystaǵy bas sanıtarlyq dárigerdiń mindetin atqarýshy oıyn-saýyq, sporttyq, otbasylyq, eske alý, saltanatty jáne basqa da buqaralyq is-sharalardy ótkizýge tyıym salynǵanyn taǵy bir márte eskertti. Al karaoke, bılıard, kompıýterlik klýbtar, túngi klýbtar, boýlıng ortalyqtary sııaqty oıyn-saýyq mekemeleriniń, sonymen qatar jabyq úı-jaılardaǵy balalar oıyn alańdary men attraksıondarynyń, batýttardyń, jabyq ǵımarattaǵy kıno­teatrlardyń, býkmekerlik keń­se­lerdiń jumys isteýine áli de ruq­sat etilmegen. Iý.Zalygın óńir turǵyn­daryn sanıtarlyq talaptardy qatań saqtaýǵa shaqyrdy.

– Vırýs áli de qaýipti. Úıden qajet bolmaǵan jaǵdaıda shyqpańyzdar, kópshilik jınalatyn jerden aýlaq bolyńyzdar, áleýmettik qashyqtyq pen maska rejimin saqtańyzdar, – dedi ol.

Al Qaraǵandy oblystyq densaý­lyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Erjan Nurlybaev koronavırýstyń bolýy múmkin ekinshi tolqynyna degen óńirdegi daıarlyqtyń qalaı órbip jatqanynan tolyq málimet berdi.

– Oblysta koronavırýs ınfek­sııa­synyń jańa tolqynyna qarsy kúres daıarlyǵy keń aýqymda júr­gizi­lýde. Mysaly, Jezqazǵan qala­synda jańadan salynǵan 200 tósek­tik juqpaly aýrýlar aýrýhanasy naýqastardy qabyldaýǵa daıyndalýda. Ol modýldik tásilmen salynǵan jáne zamanaýı medısınalyq jabdyq­tarmen qamtamasyz etilgen. Qarasha aıyna qaraı Abaı, Balqash, Temirtaý jáne Shahtınsk qalalarynda juq­paly aýrýlar aýrýhanalaryn qaıta qurý jáne jóndeý aıaqtalady, – dedi oblystyń bas dárigeri.

Qazirgi ýaqytta oblys boıynsha 160 naýqas em-dom alyp jatyr. Kún saıyn 5-6 adamnan jaman tumaýdyń belgisi tabylady. COVID-19 naýqastaryna arnalǵan tósek­tik qor ázirge bar-joǵy 4%-ǵa ǵana tolyqqan kórinedi. Búginde óńirdegi aýrýhanalardy zamanaýı medısınalyq tehnıkamen jabdyqtaý jalǵasýda. Atap aıtqanda, 223 О́JJ, 2400 ottegi konsentratory, 2600 pýl­soksımetr, 40 sıfrlyq rentgen apparaty satyp alynǵan. Sondaı-aq medısınalyq gazdardy berýdiń ortalyqtandyrylǵan júıeleri ornatylady. Mobıldi brıgadalar qosymsha kóliktermen qamtamasyz etilgen. Kom­pıýterlik tomograftar parki kú­sheı­tilýde. PTR-zerthanalar jelisi keńeıýde, onyń qýaty táýligine 10 myń test­ke deıin ósetin kórinedi.

E.Nurlybaev egde adamdar to­by úshin vırýstyq ınfeksııanyń maý­sym­dyq kóterilýi kezeńinde emha­naǵa barýdyń qajeti bolmaıtyndaı jaǵdaı jasaýdyń amaldary qa­rastyrylatynyn aıtty.

– Qart adamdarǵa medısınalyq qyzmetter­diń kópshiligi úıde kórseti­le­tin bolady. Dıspanserlik esepte tur­ǵan barlyq pasıentter qańtardy qos­qandaǵy aldaǵy úsh aıǵa qajetti dári-dármek qoryn alady, – dedi ol.

Sonymen birge oblystyń bas dári­geri tumaý men pnevmokokk ınfeksııasyna qarsy vaksınalaý naýqany aıasynda 200 myńǵa jýyq adamnyń tegin ekpe alatynyn jetkizdi.

Budan sál buryn oblys ákimi Jeńis Qasymbek apparat jıyndarynyń birin­­de koronavırýstyń kelesi tol­qynyna qarsy daıarlyqtyń jaı-japsaryn tal­qylaı kelip: «Mere­keler, toılar, mereı­toı­lar tosa turady. Týystar men jaqyndary­myzdyń ómiri men den­saý­lyǵy álde­qaıda mańyzdyraq», degen bolatyn.

Resmı derekterge sensek, ob­lys­ta koronavırýstyń ýytyn toı­tarýǵa qajetti dári-dármektiń jet­kilikti qory jasalǵan syńaıly. Medısınalyq mekemeler men shıpagerler qaýymy tóngen qaýipti bes qarýy túgel saı qarsy alýǵa daıyn degendi de jıi estımiz. Olaı bolsa, endigi jerde jaman tumaýdyń bolý yqtımaldyǵy tym joǵary dep júr­gen ekinshi tolqynyn yqtyrýdyń bir joly kóp jaǵdaıda turǵyndardyń «Saqtansań – saqtaımyn» degen qaǵı­datty tereń uǵynǵan sanasy men túsini­gine baılanysty bolmaq.

 

Qaraǵandy oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar