Sapasyz úı, kóńilsiz kúı
19-shaǵyn aýdan. Qabyrǵasy qopsyǵan qyzyldy-jasyldy úıler. Mańaıynda satyr-gútir qurylys. Ersili-qarsyly aǵylǵan aýyr tehnıka. Kúzdiń tolassyz jańbyrynda tolarsaqtan batpaq keship, mektepti betke alǵan oqýshylar, tóbesinen sý tamshylap, jaryǵy jalp-jalp óship qalatyn úılerdiń narazy turǵyndary. Bolashaǵy jarqyn degen aýdannyń búgingi jaı-japsary osy. Erteńi qalaı bolmaq? Ony ýaqyt kórseter...
«Esenberlınniń úıleri» dese, óskemendikter tumsyqtaryn tyjyraıta salady qazir. Ras, Esenberlın dańǵylyndaǵy úılerdiń sapasy syn kótermeıdi. Jańbyrly kúnderi tóbelerin qoıyp, qabyrǵalarynan sorǵalaǵan tamshy jertóleniń ishin kól-jaısań etedi.
Mysaly, syrtqy qabyrǵasy qotyr taıdyń jonyndaı ala-qula I.Esenberlın dańǵylyndaǵy №2/2 úıdiń qoldanysqa berilgenine úsh jyldan asty. Jańbyrly kúnderi qabyrǵasynan ishke sý kiredi, sý kirgen jerden jel ótpeı qoısyn ba?! Kireberisine tóselgen jyltyr kafelderi qopsyp túsip jatyr. Múmkindigi shekteýli jandar úshin salynýy tıis pandýs qaıda? Bul úıdiń máselesin sheshemiz dep kelmegen basshy joq, jazbaǵan jýrnalıst qalmady. Alǵashynda qala ákimi de bas kórsetken. Nátıje shamaly. Qur ýádege ábden zárezap bolǵan turǵyndar da jergilikti bılikten kúder úzgenge uqsaıdy. Keıbireýi «máseleni aıtsam, basshylar artyma sham alyp túsedi» dep bar problemany aıtýdan da bas tartty. Alaıda úıdi jamap-jasqaýǵa ózderi kirisken.
– Bálenbaı jylǵa nesıege kirip alǵan úıimizdiń túri osy. Qolda aqsha bolmaǵan soń shertip júrip ala almadyq. Sóıtsek bul úıler «qudaǵı ketkenshe» ádisimen salynǵan eken ǵoı. Terezelerine deıin sapasyz. Úıdiń ishinen ańyrap jel soǵyp turǵan soń turǵyndar ózderi jóndep júr. Jóndep júrip qabyrǵalardyń arasy múldem jylylanbaǵanyn kórdik. Úıdiń sapasyna kóńilimiz tolmaıdy, – deıdi Esenberlın dańǵyly №2/2 úıdiń turǵyny Qarlyǵa Safına.
Bul úıdiń aýlasyndaǵy balalardyń oıyn alańy da aıaqsyz qalǵan. Bólingen qarjynyń qaıda ketkeni belgisiz. Temir-tersekteri shodyraıyp-shodyraıyp jatyr. Jeri qıyrshyq tas. I.Esenberlın kóshesindegi №6/2 úıdiń oıyn alańy da dál osyndaı kúıde.
– Turǵyndardyń deni jastar. Balalary kishkentaı. Oınaıtyn oryn tappaǵan soń mańaıdaǵy qazylǵan shuńqyrlardy qyzyqtap, úıindi topyraqqa shyǵyp ketedi. Kórshi aýlada fýtbol alańy bar. Biraq aıaǵyn apyl-tapyl basyp júrgen balalarǵa qaýipsiz oıyn alańy bolsa, – deıdi atalǵan úıdiń turǵyny Aınur Muqusheva.
Turǵyndardyń aryz-tilegin alǵa tartyp, úıdi salǵan «VK Tehnogrýpp» JShS-ne habarlasqanymyzda ketken kemshiliktiń orny tolatynyn aıtty.
– Úıdiń syrty qaptalady. Biraq qashan ekenin aıta almaımyz. Joba daıyn. Qazir ekspertızada jatyr. Tekserýden ótken soń ýaqyty belgili bolady. Al podezdiń kireberisindegi kafelderdi alyp, trotýar plıtkasyn tóseımiz. Bul jumys qazan aıynyń sońyna deıin aıaqtalady, – dedi joba menedjeri Dáýren Dıýsýpov.
Alańsyz aýla – alańsyz bala
Tize bersek, 19-shaǵyn aýdanǵa qatysty másele kóp. Kókjal Baraq 4, Ál-Farabı 38/2, Qazybek bı 46, Ýálıev 9/3 mekenjaılaryndaǵy kópqabatty úılerdiń turǵyndary da jańa baspanalarynyń sapasyzdyǵyna shaǵymdanyp, barmaǵan jerleri, ashpaǵan esikteri qalmaǵan. Olardyń da páterleriniń tóbesinen sý aǵyp, qabyrǵalary dymqyldanyp ketken. Sonyń kesirinen sylaqtary qoparylyp jatyr. Merdiger mekemeler bolsa, bul olqylyqtardy jóndeýge qulyqsyz. О́ıtkeni keıbir úıdiń kepildik merzimi aıaqtalǵan, endi biriniń qurylysyn júrgizgen merdiger mekeme tarap ketken. Amalsyz turǵyndar óz qarajattaryn jumsap júr endi. Biraq bul áreketpen shala istelgen jumystardy aıaqtap shyǵa almasy anyq.
Kókjal baraq kóshesi 4 jáne 4/2 mekenjaılaryndaǵy bes qabatty jasyl úılerdiń jaıyna toqtalar bolsaq, bul eki úıdi «Qazaqstannyń ıpotekalyq kompanııasy» IU» AQ salǵan eken.
– 2017 jyldyń qarasha aıynda 50 de 50 shartymen 20 jylǵa nesıege aldyq. Bizdiń eń úlken problemamyz – avtobýs aıaldamasy. Kókjal Baraq kóshesindegi jáne Esenberlın dańǵylyndaǵy aıaldamalar tym alys. Úıimizdiń artynan Kókjal Baraq pen Esenberlındi qosatyn jol túsedi degen, biraq salynbady. Aıaldamaǵa batpaq keship baryp júrmiz, – deıdi turǵyn Gúljan Sátkenqyzy.
Aıtsa aıtqandaı. «Qoıshynyń qyzy qoı kelgende is tigedi» demekshi, ábden kúzde jańbyrdyń sýy ketetin kárizder men drenajdy sýaǵarlar jasaýdy bastaǵan. Sodan 19-shaǵyn aýdannyń oırany shyqty. Jazdyń qurǵaq kúninde nege tyndyrmady eken bul sharýany?
Turǵyndardyń aıtýynsha, bul shaǵyn aýdanda aldymen asfalt tóseledi, sodan soń asfaltty qazyp, astynan sý qubyrlaryn júrgizetin kórinedi. Onyń ústine qazylǵan shuńqyrlardyń jan-jaǵyna qaýipti eskertip turatyndaı lentalar da tartylmaıdy. Qudaı saqtasyn, erteń bireý qulap mertikse, basshylar bir-birine silteıtin shyǵar. Ádette solaı emes pe?!
– Aınalamyz astań-kesteń. Balalar oınaıtyn alań da kóńilden shyqpaıdy. Talaıy qulap, bet-aýyzdaryn jaralady. Aqsha jınap, balalar alańyndaǵy shuńqyrǵa topyraq tókkizip, ózimiz tegistedik. Tórtinshi úıdegi páterler negizinen áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylarǵa berilgen. Bir úıde bes-alty baladan bar, múgedekter de joq emes. Olardyń da oınaıtyn jerleri joq. Árıne balalar alań joq dep alańdamaıdy, basqa aýlalarǵa ketip qalady, – degen Gúljan Sátkenqyzy qolaısyz qalada turyp jatqandaryn aıtty.
Jertólesi sýǵa toly turǵyn úı
Jalpy, 19-shaǵyn aýdannyń turǵan jeri ylǵal, sazdaýyt. Sonyń ózinde qamysty kúrep tastap qurylys júrgizilip jatyr. Sondyqtan da shyǵar keıbir úılerdiń astynan sý shyǵyp ketedi. Kókjal Baraq 4/2 mekenjaıyndaǵy bes qabatty úıdiń jertólesindegi sý qyzylasyqtan keledi. Turǵyndar ony sorǵymen syrtqa shyǵartqanymen, nátıjesiz. Sodan úıleri dymdanyp ketken. Jer astymen kelip jatqan elektr jelilerine sý tıip, jaryq sóne bergen soń páter ıeleri ózderi amaldap, kórshi aýladan tikeleı tartyp qoıǵan. Budan basqa jol máselesi de turǵyndarǵa qolaısyzdyq týyndatyp tur.
– Aıaldama bizge de alys. Tórt jyl buryn Kókjal Baraq kóshesine deıin qurylysshylar qıyrshyq tas tógip bergen. Endi janymyzdan jańa qurylys bastalyp, aýyr júk kólikteri joldy ezip tastady. Júrýimiz muń. Qystaı joldy qar basyp qalady. Osynyń bári o basta nege eskerilmegen? – deıdi Evgenııa Prokopeva.
19-shaǵyn aýdandaǵy qurylys aıaqtalmaı jatyp, aldyńǵy salynǵan úılerdiń qabyrǵasy qaqyrap ketken. Joldyń jaıy ol, jedel járdem men taksı júrgizýshileri qatynaýǵa qınalady. Aıtylǵan máseleniń barlyǵyn jergilikti bılik ókilderi ret-retimen sheshemiz dep sendirdi.
– Barlyq másele qala basshylyǵynyń nazarynda. Búgin-erteń bolmasa da, másele týyndap otyrǵan turǵyn úıdiń qasbeti qaptalady. Al drenaj salý jumystary qarashaǵa deıin aıaqtalady. Qazylǵan jerlerdi qaıta qalpyna keltiredi. Aıaldamaǵa deıingi jolǵa da tas tóselip, aldaǵy ýaqytta asfalttalady, – dedi qala ákiminiń keńesshisi Álibek Tursymbetov.
Kókjal Baraq Baraq 4/2 mekenjaıyndaǵy úıdiń jertólesine tolyp ketken sýdy da nazarlaryna alatynyn jetkizdi. Ákim keńesshisiniń aıtýynsha, ketken kemshilikter qaıtalanbaýy úshin keıingi salynǵan úılerdiń syrtyn arnaıy materıaldarmen qaptap jatqan kórinedi. Durys-aq, sanmen qatar sapany da esten shyǵarmaǵandary jón. Sonda ǵana 19-shaǵyn aýdandaǵy oıran jerler ońalatyn bolady.
Osy bettiń ospaǵy
Kópqabatty turǵyn úı qulap, komıssııa músheleri kinálini izdegen eken. Sodan kirpishke baryp:
– Úıdiń qulaýyna sen sebep boldyń, – dese,
– Men emes, oǵan kináli sement, – depti.
Buryshta súıeýli turǵan sement muny estip;
– Qurylysqa meniń múldem qatysym joq, – degen eken.
О́skemen
