Aqıqatty aıtý – ardyń isi (Túıtkildi máseleni memleket pen qoǵam ókilderi birlese talqylady)

Saıram aýdanynyń turǵyn­dary osyndaı qordalanǵan máse­lelerdi aýdan ákimdiginiń tabal­dyryǵyn tozdyrmaı-aq, ákimniń qabyldaýyna jazylyp, aılap nemese aptalap kútpeı-aq jetkize aldy. Aýdan ákimi Ulasbek Sádi­bekov: «Eger osy aýdannyń ty­nys-tirshiligine beıjaı qaraı almasańyz, eger siz Saıram aýda­ny­nyń janashyry bolsańyz, shyn­dyqty shyjǵyryp betke aıta­tyn bolsańyz, shyǵyńyz da oıyńyzdy ashyp aıtyńyz», dedi.

«Parasat» pikirtalas klýby­nyń alǵashqy otyrysynda. Ákim­niń ózi «aıtyńyzdar» dep otyr­ǵan soń, turǵyndar tartyn­ba­­dy. ­О́zek­ti degen máselelerdi or­taǵa sal­dy. Jergilikti bılik­tiń ju­mysyna oń baǵa berip, ózge­ris­terdi eske sal­ǵandary da joq emes. Iá, Mem­leket basshysy usyn­ǵan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy uly Abaıdyń ultty uıystyryp, ádiletti qoǵam qurýǵa úndeıtin ustanymymen sabaqtas. «Túıt­kildi máseleni memleket pen qoǵam ókilderiniń birlese talqylaýy – órkenıetti qoǵamnyń belgisi. Mundaı pikir almasý halyqtyń bılikke degen senimin arttyrady, turaqtylyqty nyǵaıtady. Bılik pen buqarany jaqyndastyra­tyn osy ıdeıanyń bastaýynda uly Abaı tur dep senimmen aıta ala­myz», dedi jýyr­da Qasym-Jomart Toqaev Se­meıge jasaǵan jumys sapary ba­rysynda.

Bú­ginde Prezıdenttiń «Halyq úni­ne qulaq asatyn mem­leket» tu­jyrymdamasyn iske asyrý, qordalanǵan ózekti má­se­lelerdi halyqpen birge talqylap, sheshý joldaryn qarastyrýda aza­mat­tyq qoǵamdy belsendi qa­tys­tyrý, pikirtalas mádenıetin qalyp­tas­tyrý maqsatynda Saı­ram aýdanynda aýqymdy is-sha­ralar iske asyrylýda.

«Parasat» pikirtalas klý­­­by­nyń qurylýy – sol ıgi isterdiń biri. Aýdan ákiminiń bastamasy­men jáne Nur Otan partııasy aýdan­dyq fılıalymen birlese qu­rylǵan klýb músheligine aýyl ok­rýg­terindegi el aǵalary, tur­ǵyn­­dar, qoǵam belsendileri, úki­­mettik emes uıym ókilderi men saıa­sı partııalar, depýtattar, jas­­tar, ult janashyrlary já­ne BAQ ókilderi kire alady. Ár toq­­san saıyn basqosýdy jos­par­laǵan klýbtyń alǵashqy oty­rysy bıyl 9 aıda aýdanda at­qarylǵan jumystarǵa arnaldy. «Barshańyz – aýdannyń belsendi, aıtar oıy bar, turǵyndardyń ja­ıyn, tynys-tirshiligin jaqsy biletin azamattarsyzdar. Tek óz ortańyzda ǵana emes, aýdannyń qoǵamdyq-saıası ómirine de ja­qyn aralassa, utymdy usynystary­men aýdannyń jan-jaqty damýy­na úles qossa degen maqsatymyz bar. Sebebi 216 myńnan astam hal­­qy ­bar Saıram aýdanynda she­shimin ta­býdy qajet etetin ózek­­ti másele­ler óte kóp. Biz aýdan­­­nyń áleýmet­tik ahýal karta­syn ázir­ledik. On­da 11 aýyldyq okrýg boıynsha 42 aýyldaǵy 122 má­­sele qamtyl­ǵan», dedi U.Sá­di­­bekov pikirtalas klý­bynyń otyrysynda.

Aýdandaǵy ózekti máseleler jergilikti bılikke jaqsy tanys. Sol máselelerdi kún tárti­bine qoıyp, oryndalý barysyn apta saıyn saralap, jumys júr­gizýde. Máselen, Mankent aýy­lynyń turǵyndary jıi qozǵaı­tyn aýyz sý máselesi bıyl oń she­shimin tapqan. Sondaı-aq aýdan ákimi 9 aıda atqarylǵan ju­mystarǵa qysqasha toqtalyp ót­ti. Koronavırýs pandemııasy­na baılanysty qoldanylǵan sha­­ra­lardy baıandady. Aýdanda COVID-19 sımptomsyz belgileri bar naýqastarǵa 41 dárigerlik mobıldik top uıymdastyrylyp, 10 myńnan asa azamattyń úıine baryp, tıisti medısınalyq qyz­metter kórsetilgen. Ortalyq aýrýhanalarda qyzmet etetin medısına salasynyń 54 qyzmetkeri pnevmonııamen aýyryp, onyń 16-synda PTR taldaýy oń nátıje bergen. Búginde ekinshi tolqynǵa daıyndyq jumystary talapqa saı júrgizilýde. Degenmen tó­tenshe jáne karantındik jaǵdaı­ǵa qaramastan, aýdannyń negizgi áleý­mettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri turaqty sıpat­qa ıe bolyp otyr. Mysaly, ekono­mıkalyq damýdy sıpattaıtyn basty kórsetkish – jalpy óńir­lik ónim kólemi bıyl 9 aıda 107,6 mlrd teńgege jetip, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda ósim 5% bolǵan. Jalpy, ónimniń ishinde basym úles (56%) aýylsharýashylyq sa­lasyna tıesili. Jyl qorytyn­dysy­men ósim qarqyny osy deń­geıde saq­talady dep josparlanýda. Al ónerkásip salasynda óndiril­gen ónim 21,4 mlrd teńge bolyp, ósim 15,3%-ǵa jetip otyr. Bıyl ın­­dýstrııalandyrý karta­sy aıasynda 1,4 mlrd teńgege 94 ju­mys orny­men 5 jobany is­­ke asyrý kózdelgen. Bul jo­ba­­lardy iske qosý jeltoq­san aıyna josparlanǵan. Aýyl sha­­­­rýa­­shylyǵy salasynda 61 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, bıyl­ǵy ósim 106%-dy qurady. Aýdan úlesi oblys kóleminde 14,1%, ekinshi orynda. Jańadan 154 gektar tamshylatyp sýarý júıesi engizilip, jalpy kóle­mi 500 gektarǵa jetti. Sondaı-aq tam­shylatyp sýarý ádisin engizý boıynsha 100 azamatqa 55,6 mln teńge memlekettik grant berildi. Jylyjaılar 3,4 gektar jerge salynyp, jalpy kólemi 42 gektar boldy. Búginde jylyjaılardyń birinshi aınalymynan jalpy 3,9 myń tonna ónim óndirilgen. Jylyna 2 ónim alý jobasy aıasynda birinshi aınalymda  101 sharýashylyqta jalpy kólemi 146 gektarǵa egistik egilse, ekinshi aınalymda 93 gektar jerge egistik egildi. Barlyq sharýashylyqtarda mal basy kóbeıýde. Nátıjesinde, et óndirisi 3,2%-ǵa, sút – 15,7%-ǵa, jumyrtqa 6,6%-ǵa artqan. Sondaı-aq 2,6 myń tonna iri qa­ra mal eti eksporttalǵan. Iri qa­ra mal etin eksporttaý boıyn­sha aýdan oblysta 1-orynǵa ıe. Bıyl 2 jańa mekteptiń jáne 5 mektepke qosymsha jańa oqý ǵımaratynyń qurylysy júrgi­zildi. Onyń 5-ýi jańa oqý jylyna paıdalanýǵa tapsyrylsa, 2 nysannyń qurylys jumysta­ry kelesi jylǵa qaldyryldy. Aýdanda memlekettik jáne sa­la­lyq baǵdarlama sheńberinde jyl basynan 1978 jańa ju­mys orny ashylǵan, onyń 1308-i turaqty. Nátıjesinde, jumys­syzdyq deńgeıi 5,1%, jastar ju­­myssyzdyǵy 4,0% bolyp otyr. «Eńbek» memlekettik baǵ­dar­lamasyn iske asyrýǵa 1,3 mlrd teńge qaralyp, 5 058 adam qa­tysty. Onyń ishinde 103 adam shaǵyn nesıe, 1 023 adam mem­le­kettik grant aldy, 2 214 adam bos jáne jańa jumys oryndaryna joldandy. Aýdan boıynsha 37 ınfraqurylymdyq jobany iske asyrýǵa 734 mln teńge bó­lin­gen. Búgingi tańda 37 joba bo­ıynsha jumys bastalyp, 285 jańa jumys orny ashylǵan. Onyń ishinde 173 adam halyqty ju­myspen qamtý ortalyqtary arqyly joldandy. Sondaı-aq aýdan ákimi turǵyndardy aýyz sýmen, gazben qamtý maqsatynda atqarylyp jatqan jumystarǵa keńinen toqtaldy. «Aýyl – el be­sigi» jobasy aıasynda Aqsýkent jáne Mankent aýyldaryn damytý maqsatynda 14 jobany iske asyrýǵa 805 mln teńge bólingenin atap ótti. «Ákimdiktiń basty maq­saty – halyq ókilderimen dıalog qurý, ortaq máseleler boıynsha pikir talastyrý mádenıetin qalyptastyrý, qordalanǵan máse­lelerdi túrli prızmalar men kó­zqarastardyń kóptúrliligi prın­­sıpteri súzgisinen ótkizý ar­­qyly tıisti saıası sheshimder qa­­byldaý. Osyǵan oraı, sizder­men áriptestik, syılastyq, qur­metteýshilik qaǵıdattaryn qa­lyp­tastyryp, pikirlerdiń ár­alýandyǵyn eskerip, ózekti má­se­lelerdi birlesip sheshýdi daǵ­dyǵa aınaldyrsaq. Ol úshin aıy­na bir ret jıyn ótkizip, máse­le­lerdi birge talqylap, onyń at­qa­rylýyna da atsalyssaq degen usy­nym bar», dedi U.Sádibekov.

О́z kezeginde klýb otyrysyna qatysýshylar biz joǵaryda aıtyp ótken máselelermen bir­ge birqatar talap-tilegin jet­kizdi. Mysaly, Rozaqul Hal­mýradov qys kelip kún sýytqan kezde aýyldarda elektr jaryǵy kóp sónetinin aıta kele, eldi mekenderdegi barlyq elektr je­li­lerin, transformatorlardy, elektr baǵanalaryn tekserý úshin revızııa júrgizýdi usyn­dy. «Pikirtalas klýbyna, osyn­daı jıyndarǵa jastardy kóp­tep tartaıyq, oıyn bileıik, máselelerin tyńdaıyq. О́ıt­ke­ni jumyssyzdyq, ertejúktilik pen óz-ózine qol jumsaý jas­tardyń arasynan shyǵýda. Klýb músheliginiń 20%-y jas­tar bolsyn, jumys isteıtin kúsh kerek. Taǵy bir aıtatynym, Aqsý ózenindegi 25 karerdi kór­gen­de ishim qan jylaıdy. Bárin qa­zyp jatyr, kóp aýyldarǵa sý jet­peıdi. Qarabulaq aýyly­na ǵana jaz boıy sý bardy, qalǵan aýyldardyń jemisiniń bári kú­ıip ketti. Aldaǵy ýaqytta osy má­se­leni qolǵa alsaq», dedi aýdan turǵyny Qanybek Tólemetov.

«Parasat» pikirtalas klý­by­nyń erejesi boıynsha ár toqsan­da kez­desý ótkizý josparlanǵan. Alaıda aýdan ákimi atalǵan bastama oń nátıjesin kórsetip jatsa, odan da jıi kezdesýge árqashan daıar ekenin bildirdi.

Túrkistan oblysy