Túıindemesin birshama mekemege bergen. Ázirge habar joq. Kezdesken jumysty istep júr. Páter ıesiniń toıhanasy bar eken. Soǵan «kýhrabochıı» bolyp jaldandy. Bir kún buryn baryp toı dastarqanyn qamdaıdy.Túnimen túrli taǵam ázirleıdi. Ertesi tústen bastap dastarqandy daıyndap, keshkisin toıdy ótkeredi. Sapyrylysqan qyz-kelinshek zyr júgirip nesheme taǵam túrin daıyndap, qonaqtarǵa tabaq-tabaq et tartylady. Taý bolyp úıilgen ydys-aıaqty jýyp, toıhanany tilmen jalaǵandaı tazalap tapsyrady. Tıesili aqysy men «hozıaıka táteı» qyldaı bólip bergen sarqytty alyp, úıge jetkende tań qylań berip qalady.
Osylaı júrip úsh aı óte shyqty. Aıqyz aqyry jumysqa turdy. Turaqty jalaqysy bar mekemege óz mamandyǵy boıynsha qyzmetke ornalasty. Alǵashqy jalaqysyn aldy. Kún juma edi. «Shúkir Allaǵa! Jalaqyǵa da jettim-aý. Baqılyq bolǵan áke-shesheme quran baǵyshtaıyn. Sadaqa bereıin» dedi. Jaldap turatyn páter mańynda meshit jaqyn. Jaǵalap keledi. Arbada otyrǵany bar, arnaıy taqtaıshaǵa esep-shotyn jazyp, alaqan jaıǵany, tizilip turǵany bar – qarasy az emes. Meshit ishine kirip, moldaǵa quran oqytpaq. Qaltasyna 2 myń teńgeni arnaıy salyp, jolaı kúlshe nan satyp aldy.
Kenet meshit qaqpasynyń dál aldynda ústine qońyr pálte kıgen keıýanaǵa kózi túsip ketti. Dál osyndaı pálte óz anasynda bolýshy edi. Ortalyqtaǵy dúkende «Norkovyı vorotnık, drapovyı palto, modno apashka!» dep, «podprılavka» satqan tatar kelinsheginiń sypyldap sóılegeni, apasynyń 25 somdyq kókqulaqtardyń bes-altaýyn berip alǵany bala bolsa da esinde. Esesine ádemi, «modnyı». Álgi pálteni toı-jıyn, qudalyqqa baratyn abysyndary, kórshi apalar surap kıetin.
Aıqyzdyń kózi keıýananyń aıaǵyna túsip ketti. «Mási-galoshy da apam kıetin «ámirken mási». Myna kisi bizdiń jaqtyń adamy ǵoı, dáý de bolsa». Aıqyz sonshalyq saǵynyshpen, ıakı meırimmen keıýananyń betine qarap edi, ol kózin taıdyryp, tómen qarady. Búkjıgen ıyǵy odan beter búkireıip, osy qatarda turǵanyna uıalǵandaı keıipte jer shuqyna berdi. Sómkesinen jolaı satyp alǵan tandyr nandardy shyǵaryp jatyp:
– Apa, meniń 7 shelpek pisirýge kóship-qonyp júrip, mursham bolmady. Mynaý qudaıy kúlsheler. Myna aqshany alyńyz, meniń ákem men anama quran baǵyshtarsyz, meshit te kisi kóp eken.
– Qabyl bolsyn, balam, oqımyn ǵoı, árıne. Alla razy bolsyn! Áke-shesheńniń esimi qalaı? Aıqyz marqum bolǵan ata-anasynyń esimin aıtyp, moldaǵa beremin degen aqshasyn keıýananyń qolyna ustatty. Mup-muzdaı bop tońyp qapty. «Taramys tartqan qoldary anamnyń qoldaryna uqsaıdy eken. Kóziniń aldy kógis tartqan kireýke (sheshek jazym etken sol kóziniń qabaǵy salbyrap, jartylaı jumýly turatyn), salbyrańqy qabaǵy, ájim torlaǵan júzi de anama uqsaıdy eken».
Aıqyzdyń tamaǵyna tas keptelip, kóńili bosaǵandaı. Ishinde alaı-dúleı bir daýyl soqqandaı az-kem turdy da, keıýanamen qoshtasyp júrip ketti. Jumysqa keshikpeýi kerek. Qımastyqpen artyna burylyp edi, keıýana dorbadaǵy kúlshelerdi kórshiles qamkóńilderge taratyp júr eken. «Alla qabyl etkeı» dedi ishteı kúbirlep.
...Sol jyly qys qatty boldy. Aıqyz juma saıyn meshitke soǵyp ketedi. Ǵylmanı meshiti mańynda turǵan qaıyrshylardyń arasynan keıýanany izdeıdi. Qamkóńil keıýananyń muzdaı alaqanynan jylý sezinetindeı, baqılyq bolǵan anasynyń alaqanynyń taby bardaı...
Juma saıyn osy jerge asyǵyp turatyn. Aıaǵyndaǵy mási-galoshy arqanyń saqyldaǵan sary aıazyna shydas bermedi me eken, álde drap pálte buıym bolmady ma, «Aıqyzdyń apasy» ol qatardan kórinbeı qaldy.
...Arada eki jyldaı ótken. Kóktemniń kúni edi. Ádettegideı juma kúni meshit jaqpen kele jatqan Aıqyzdyń kózine tanys beıne jyly ushyrady. Keıýana alaqan jaıyp otyrǵan joq. Adyraspan, kesek tas, ony-muny satyp tur eken.
Aıqyz qýandy. Ámııanyn alyp jatyp: «Allaǵa shúkir, apam aman eken» dedi ishteı. Birneshe býma adyraspandy satyp aldy. «Bunyń bárin qaıtemin, biraq. Bireýin ǵana úıge alyp keteıin». «Apa, qalǵandaryn da aldy dep esepteńiz. Minekıińiz» dep bes býmanyń aqshasyn berip jatyp qýanyshtan júzi bal-bul jandy.
«Qaraǵym, munyń ne, qaryz bolyp qalam ǵoı, yqtııaryńmen berip tursyń ba», dedi keıýana. «Joq, apa, qaryz emessiz! Árıne, yqtııarymmen». Az ǵana qolqaıyr etse de, úlken is tyndyrǵandaı Aıqyz qýanyshty. О́ıtkeni saýaptan azyqtanatyn onyń bolmysynda ıman nury shýaq shashyp turǵan edi.
Átirgúl TÁShIM,
jýrnalıst
