21 Qarasha, 2013

Áıel – álemniń jaryǵy

1362 ret
kórsetildi
21 mın
oqý úshin

Búgin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen jáne «Qazaqstan kásipker áıelderiniń odaǵy» qoǵamdyq birlestigimen birge «Áıelderdi saıası jáne ekonomıkalyq ilgeriletý – básekege qabiletti álemge jol!» degen taqyrypta respýblıkalyq konferensııa ótkizedi.

Atal­ǵan jıyn «Genderlik dúnıetanym jáne genderlik mádenıetti qalyptastyrý boıynsha is-sharalar keshenin ótkizý» jobasy aıasynda uıymdastyrylǵan.

Biz búgin osyǵan oraı ulttyq komıssııanyń músheleri men onyń jumysyn ilgeriletýge belsene qatysyp júrgen jandarǵa sóz berip otyrmyz.

KUZ 15

 

Búgin Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen jáne «Qazaqstan kásipker áıelderiniń odaǵy» qoǵamdyq birlestigimen birge «Áıelderdi saıası jáne ekonomıkalyq ilgeriletý – básekege qabiletti álemge jol!» degen taqyrypta respýblıkalyq konferensııa ótkizedi.

Atal­ǵan jıyn «Genderlik dúnıetanym jáne genderlik mádenıetti qalyptastyrý boıynsha is-sharalar keshenin ótkizý» jobasy aıasynda uıymdastyrylǵan.

Biz búgin osyǵan oraı ulttyq komıssııanyń músheleri men onyń jumysyn ilgeriletýge belsene qatysyp júrgen jandarǵa sóz berip otyrmyz.

KUZ 15

IMG 0239

 

EL BOLAShAǴY ÚShIN JAÝAPKERShILIK

03kazbekova 1Qazaqstan Respýb­­­lı­kasynyń Konstıtýsııasy jáne tutastaı al­ǵanda ulttyq zańnama qoǵam ómi­­­riniń barlyq salalarynda genderlik teńgerimniń bolýyn kózdeıdi. «Erler men áıelderdiń teń quqyqtary men teń múmkindikteriniń memlekettik kepildikteri týraly», «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» zańdar qabyldandy. Negizgi halyqaralyq sharttar ratıfıkasııalanyp, Memleket basshysynyń janynan Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa sııaqty ınstıtýsıonaldyq mehanızm quryldy. 2016 jylǵa deıingi Genderlik teńdik strategııasy ázirlenip, iske asyrylýda.

Qoǵam men memlekettiń saıasat­taǵy da, ekonomıkadaǵy da barlyq sektorlarynyń kúsh qosýynyń nátıjesinde áıelderdiń óz pozı­sııalaryn nyǵaıtyp, ózderine tán artyqshylyqtaryn kórsetýine múmkindik týdy. Mysaly, Parla­ment­te áıel depýtattardyń sany 25 paıyzǵa, al jergilikti ókildi organdarda 19 paıyzǵa ósti. Alaıda, áıelder qaýymdastyǵy olardyń bılikke qatysý úlesi óskenmen, áli de tıisti deńgeıge jetken joq dep sanaıdy. Muny shynaıy ómir­de máselege formaldi túrde qa­raý elementteri men mentaldyq sı­pattaǵy stereotıpterdiń bar ekendigimen túsindirýge bolady. Sondyqtan da búkil álemdegi sııaqty, Qazaqstannyń áıelderi de memlekettik saıasattyń aýyr júgin arqalap júrgenimen ony qalyptastyrýǵa tıisinshe yqpal ete almaı otyrǵany anyq.

Osyǵan baılanysty áıelderdi ilgeriletýde, ásirese, aýyldy jer­ler­de qyzmetterin ósirýde jańa sa­palyq tásilder kerek. Jáne bul úderiste barlyq deńgeıdegi depý­tattardyń róli mańyzdy. Qazaq­stan Respýblıkasy Parlamenti Má­ji­lisiniń depýtaty, palatadaǵy úsh partııanyń bireýiniń ókili re­tinde men áıelderdiń saıası da, eko­­nomıkalyq ta quqyqtary men múm­kindikterin keńeıtýge yqpal ete­tin zańnamalyq aktilerge basta­ma­shylyq jasaýǵa tikeleı atsalysamyn.

Bul rette depýtattardy aýyl áıelderiniń jaǵdaıy erekshe alań­datatynyn atap ketkim keledi. Olar­dy ulttyq komıssııanyń qol­daýymen ózim basqaratyn «Qa­zaqstan kásipker áıelderi» qoǵamdyq birlestigi arqyly qoǵamdyq-saıası ómirdiń bıik laýazymdaryna ilge­riletýge kómektesý úshin Áıelder kóshbasshylyǵy respýblıkalyq mektebi qurylǵan. Olar kásibı jáne kóshbasshylyq daǵdylarǵa úırenýi úshin biz jelilik qurylym arqyly jumys istep, basshylyq jasaýǵa beıim jandardy anyqtaımyz.

Sońǵy 3 jyl ishinde memleket pen halyqaralyq uıymdardyń kómegimen mektep barlyq óńirler úshin jattyqtyrýshylar daıyndap shyǵardy. Bul áıelderdiń sheshim qabyldaý deńgeıinde 30 paıyzdyq ókildigin qamtamasyz etýde memlekettiń, úkimettik emes uıymdar men partııalardyń árip­testiginiń jaqsy mysaly.

Qazaqstan áıelderi bıznes salasynda aıtarlyqtaı bıik tabystarǵa qol jetkizdi. Qysqa merzim ishinde isker áıelder óz kásiporyndaryn damytyp, ári iskerlikterin kórsetti, ári isker áıel týraly jalpy uǵymdy ózgertti.

Biz, ásirese, aýyldyq jerler­de uıymdastyrylǵan bızneske basa nazar aýdaramyz. Qazirgi kezde selolyq jerlerde shaǵyn jáne usaq bıznes tıimdi jumys isteıtin bolǵandyqtan, Parlament «Mıkrokredıttik uıymdar týraly» zań qabyldady. Onyń maqsaty – shaǵyn qarjylyq qyzmetter kór­setýdi jetildirý bolyp tabylady.

Merýert QAZBEKOVA,

Parlament Májilisiniń depýtaty.

 

ZAMANǴA LAIYQTY BOLÝ

03kazbekova 3Medısına salasynda, bedeýlikti zertteý jáne emdeý ǵylymynda jumys istegenime, mine, shırek ǵa­­syr bolypty. Sonyń sońǵy 18 jylyn urpaqsyzdyqty jańa zamanaýı – ekstrakorporaldi uryqtandyrý (EKO) ádisimen emdeý isine arnappyn. Osy ádispen týǵan elimizdegi eń alǵashqy sábı bıyl boıjetip 17 jastan asty. Izdenistiń, bilimniń arqasynda jańa baǵyttyń bastamashysy bolǵanym úshin jaratqanǵa rızamyn.

Bir kezde 2 maman bolyp jumys bastaǵan kishkentaı ǵana zerthanamyz búginde 120-dan astam maman jumys isteıtin, zaman talabyna saı jabdyqtalǵan ǵylymı medısınalyq ortalyqqa aınaldy. Mamandardy iriktep, daıyndaýǵa uzaq ýaqyt ketip, qyrýar ter tógildi.

Tájirıbe kórsetip otyr­­­ǵa­nyn­daı, áıeldiń bala kóterý qabileti dúnıedegi basqa tirshilik ıelerimen salystyrǵanda anaǵurlym tómen. Jıyrma jastaǵy áıeldiń óziniń júkti bolý múmkindigi bir aıda shamamen bar bolǵany 15-20 pa­ıyz ǵana. EKO ádisiniń arqasynda bul kórsetkishti 1,5-2 esege deıin kóterýge bolady. Sol sebepten dú­nıejúzi mamandary únemi ǵy­lymı izdeniste, biz de mamandarymyzdy oqytýdamyz.

Elbasymyz Qazaqstan halqyna Joldaýynda ult densaýlyǵy – bizdiń tabysty bolashaǵymyzdyń negizi ekendigine, densaýlyq saq­taýdyń ulttyq júıesin jań­ǵyr­tý aıasynda biz eldiń barlyq aýma­ǵynda medısınalyq qyzmetter sapasynyń biryńǵaı standart­­taryn engizýge, medısına mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq jab­dyq­talýyna basa nazar aýdardy.

Sońǵy jyldary bizdiń eli­mizde balasyz juptarǵa tegin kvota berý qolǵa alynýda. 2010 jyly alǵash 100 kvota berilip, olardyń sany jyldan-jylǵa óse túsýde. Bedeýlikti joǵary tehnologııalardyń kómegimen tegin emdeýge halyqtyń qoljetimdiligi máselesin biz, Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıa­­sat jónindegi ulttyq komıssııamen bir­lesip she­shýge umtylýdamyz. Byltyr ha­lyq­aralyq konferensııa ótkizip, bıyl ko­mıssııanyń otyrysynda qaradyq. О́t­kizilgen sharalardyń nátıjesinde Den­saýlyq saqtaý mınıstrligi jaqynda sala mamandarymen dóńgelek ústel ótki­zip, birqatar mehanızmderdi qaras­tyratynyn aıtty.

Ulttyq komıssııanyń múshesi retinde kóptegen medısına, áleýmet salasyna baılanysty is-sharalarǵa qatysyp, usynystar aıtyp, biraz máselege qozǵaý salǵanym bar. Ur­­paqsyzdyqty zertteý jáne emdeý­­­diń jańa joǵary tehnologııa­la­ryn bizdiń elge ákelý, elimizdiń jal­py gınekolog dárigerleriniń jańa zamanaýı kózqarastaryn qalyp­tastyrý úshin ult­­­tyq komıssııamen birge sońǵy 5 jyl boıy ortalyq qalalarda da, óńirlerde de birtalaı ǵylymı-tájirıbelik konferensııa­lar ótkizip, mamandar daıyndap, osy problemany ǵylymı joldar­­­men tómendetýge atsalysyp kelemiz.

Osy komıssııanyń kelesi 2014 jyl­ǵy ­jos­paryna aýyl mek­tep­teriniń muǵa­­lim­deriniń jáne medısına qyzmet­ker­le­ri­niń áleý­mettik turmystyq jaǵdaılary jó­nindegi máselelerdi qarastyrýǵa usynys jasadym. Jaqynda týyp-ósken aýylyma barǵanymda ustaz­dardyń tapshylyǵyn, olar­dyń jalaqysynyń azdyǵyn, turmystyq jaǵdaılarynyń áli sheshilmegen másele­leri bar eken. Osy jaı maǵan kóp oı saldy. Jańa záýlim mektepter salynyp jat­qanmen, ondaǵy ustazdardyń jaǵdaıyn oılamasaq, bolashaqta saýatty, bilimdi ba­lalardy ósirý múmkin emes. Aýyldaǵy ba­lalardyń bolashaǵyn búgin oılamasaq, ne­gizin qalamasaq, erteńgi zamannyń talabyna saı mamandardy qalaı daıyndamaqpyz?

Aýyl medısınasynyń jaǵdaıy da barlyq jerde birdeı jaqsy dep aıtýǵa bolmaıdy. Dárigerlerdiń aýylǵa barǵysy kelmeıtindiginiń sebepterin zerttep shara qoldan­­basaq, olarǵa áleýmettik jaǵdaı ja­samasaq aýyldyń erteńi ne bolmaq? El­basymyz aıtqandaı, damyǵan memleketter qataryna kirý úshin bizge óte saýatty, kózi ashyq, ózine-ózi senimdi maman jastar kerek. Bul máseleler ár jerlerde aıtylyp júr, biraq ulttyq komıssııa turǵysynan qaral­sa, tıimdi sharalar qoldanylady dep oılaımyn.

Saltanat BAIQOShQAROVA,

bıologııa ǵylymdarynyń doktory, Prezıdent janyndaǵy

Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq caıasat

jónindegi ulttyq komıssııanyń múshesi.

 

KО́Sh BASTAǴAN ARÝLAR KО́P

03kazbekova 4Búginde Qostanaı óńiri Elbasynyń basqarýshy deńgeıdegi áıelder sany 30 paıyzdan kem bolmaýy týraly tapsyrmasyn oryndaýda kóshbasshy bolyp tanylyp otyr. Búkil eldegi sııaqty, bizdiń Qostanaı óńirinde de áıelder sany basym, olar oblys turǵyndarynyń 52,3 paıyzyn quraıdy. Soǵan sáıkes, oblys ómi­­­ri­ne áıelderdiń aralasý bel­sendiligi de jaqsy. О́ńir­de­gi memlekettik qyz­met­shi­lerdiń 70 pa­­­­­ıyzǵa jýyǵy, densaýlyq saqtaýda jumys isteı­­­tin­derdiń jalpy sanynyń 85 paıyzy, bilim berý salasynda 75 paıyzdan astamy áıelder.

Bizdiń áıelderdiń qolynan bári keledi: bala-shaǵasyn tárbıeleıdi, bıznespen shuǵyldanady, saıasatpen aınalysady jáne de aqylyna kórki saı jan bolyp qala beredi.

Bizdiń oblysymyzda munyń dáleli kóp: oblystyq basqarmalardyń 21-iniń 9-yn áıelder basqarady, 7 áıel qalalar men aýdandar ákimderiniń orynbasary bolyp jumys isteıdi, 37 áıel – aýyldyq okrýg ákimi.

Oblysymyzda tórt jáne odan da kóp balasy bar analar sany – 34 384. Olar otbasynda da, qoǵamda da erekshe qurmetke ıe jandar. О́ıtkeni, Qazaqstannyń qazynaly oblystarynyń biri – Qostanaıdyń eńbekqor, isker ul-qyzdaryn solar tárbıe­lep ósirip otyr ǵoı.

Sondaı-aq, otbasyn qamtamasyz etip, bızneste tabysqa jetken, belsendi ómirlik ustanymǵa ıe kásipker áıelderdiń ózindik oryndary erekshe. Búgingi kúni shaǵyn jáne orta bıznestiń jumys isteıtin árbir besinshi kásiporyndy áıel basqarady. Ásirese, áıelder arasyndaǵy iskerlik belsendilik Qostanaı, Lısakov qalalarynda, Qostanaı jáne Sarykól aýdandarynda baıqalady, munda kásipker áıelder basqaratyn sharýashylyq júrgizý sýbektileriniń úles salmaǵy 50 paıyzdan joǵary.

Kásipker áıelderdiń kúsh-jigeri arqa­­­synda oblysta jeńil ónerkásip salasynyń tigin jáne toqyma óndirisi, aıaq kıim tigý sııaqty kásiporyndaryn saqtap qalý, qolda baryn jetildirý múmkin boldy. Ashylǵan jańa jumys oryndarynyń sany ótken jyly 18 459, sonyń ishinde áıelder úshin 5 112 (38%) boldy. 2013 jylǵy 1 aqpanǵa – 715 jumys orny ashyldy.

Oblysymyzdyń oqý oryndarynda qyz­met isteıtin ǵylym doktor­la­rynyń 19%-y, ǵylym kan­dıdattarynyń 44,1%-y – ­áıelder.    

Erler men áıelderdiń quqyqtary men múmkin­dikteriniń naqty teńdigin qamtamasyz etý úshin:

– Memlekettik organdar týraly erejelerde genderlik jáne otbasylyq-demografııalyq saıasatty iske asyrý máseleleri qarastyrylǵan jáne olardy iske asyrýǵa jaýaptylar belgilengen;

– 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan Qos­tanaı oblysy aýmaǵyn damytý baǵ­darlamasyna óńirde genderlik teńdikti nyǵaıtý máseleleri engizilgen.

Atqarýshy jáne ókildi bılik organdarynda sheshim qabyldaý deńgeıindegi basqarý úderisterinde genderlik teńdikke qol jetkizý boıynsha:

– oblystyq komıssııa «Qostanaı oblysynyń isker áıelder qaýymdastyǵy» qoǵamdyq birlestigimen, «Nur Otan» par­tııasy Qostanaı oblystyq fılıalymen, Qostanaı oblystyq máslıhatymen birlesip júıeli túrde áıelderdi saıası kó­termeleý mektebiniń jumysyn júr­gizedi. 2013 jyldyń 9 aıy ishinde 58 áıel oqytyldy, olardyń ishinde 30-y – jańa­dan taǵaıyndalǵan aýyldyq okrýg ákimderi.

Otbasy ınstıtýtyn damytý, ákeniń otbasyndaǵy bedelin arttyrý sheńberinde oblystyq komıssııa ÚEU-men birlesip, «Meniń ákem – eń jaqsy áke!», «Otbasy, súıispenshilik pen adaldyq» qalalyq baıqaýyn; «Móldir bulaqtan» otbasy shyǵarmashylyǵynyń oblystyq festıvalin; múgedek adamdarǵa arnalǵan «Eki juldyz» baıqaýyn; «Jumys isteıtin analar men ákeler úshin úzdik kásiporyn» sııaqty is-sharalardy udaıy ótkizip turady.

Oblystyń buqaralyq aqparat qural­­­­dary arqyly áıelder memlekettiń saıası, ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq ómirine qatysýy belsendi túrde nasıhattalady.

Serik BEKTURǴANOV,

Qostanaı oblysy ákiminiń orynbasary.

 

OTBASYLYQ QUNDYLYQ JASTAR SAIаSATYNDAǴY BASTY FAKTORLARDYŃ BIRI SANALADY

S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agro­tehnıkalyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demo­grafııalyq saıasat jónindegi ulttyq ko­mıssııanyń 15 jyldyǵyna oraı ulttyq komıssııanyń tóraıymy G.Ábdi­qa­ly­q­ova­men kezdesý ótti.

Kezdesý barysynda «Otbasylyq qundylyq jáne jastar saıasaty» taqyrybynda dáris oqylyp, stýdentter pikir-usynystaryn ortaǵa saldy. Kezdesýge ulttyq komıssııanyń músheleri, tanymal qoǵam qaıratkerleri qatysty.

Sharaǵa S.Seıfýllın atyndaǵy QazATÝ-dyń basqarma tóraǵasy, professor A.Kúrishbaev, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıa­sat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy G.Ábdiqalyqova, ulttyq komıssııanyń múshesi, halyqaralyq «Alash» syılyǵynyń laýreaty, jazýshy-dramatýrg Jumagúl Solty, «Delovoı mır Astana» JShS-iniń dırektory, «Otbasym» jýrnalynyń bas redaktory Sholpan Syzdyqova, Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, ulttyq ınjenerlik akademııasynyń akademıgi, «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasy prezıdentiniń keńesshisi Aızada Aqqazıeva qatysty.

Jıyn barysynda sóz alǵan S.Seı­fýl­lın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy Aqylbek Kúrishbaev: «Ulttyq komıssııa eldegi demografııalyq saıasatty qalyptastyrýda jáne damytýda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý» atty Joldaýyndaǵy mindetterge saı tyndyrymdy jumys atqaryp keledi» deı kelip, bul baǵytta, ásirese, jastarǵa qoıylar talaptyń aıryqsha mánge ıe ekenin atap ótti.

Ulttyq komıssııanyń tóraıymy Gúl­shara Ábdiqalyqova respýblıka boıyn­sha «A» korpýsyna ótýde áıelder qaýy­mynyń belsendilik tanytqanyn, baıqaý­ǵa qatysqandardyń 14 paıyzy qyz-kelin­shek­terdi quraǵanyn tilge tıek etti. Al, «A» korpýsyna ótkenderdiń 18-19 paıy­zyn názik jandylardyń quraýy olar­dyń qoǵamdaǵy orny men róliniń barynsha arta túsýiniń taǵy bir aıǵaǵy bolyp tabylady.

Sonymen qatar, stýdentter tarapynan qoıylǵan suraqtardyń deni eldegi zeınetaqy reformasy men demografııalyq damý úderisi týraly máselelerge arnaldy. Jastar kópbalaly analardyń búgingi járdemaqysynyń kólemin synǵa alyp ótti.

Kezdesý barysynda QazATÝ-dyń jas oqytýshysy, Qazaqstan Sýretshiler oda­ǵy­nyń múshesi Baqytjan Áripov ult­­­tyq komıssııa múshelerine óziniń «Áldı bópem» atty avtorlyq jumysyn ta­bystady.

Jetiqara QOŃYR.

ASTANA.

 

TABYSTY ÁIEL – ULT MEREII

03kazbekova 2Qaı qoǵam bolmasyn aqyldy ári parasatty azamattaryn, sonyń ishin­­­de áıelderdi de, eliniń shyn mánisindegi altyn qoryna balaıdy. Meni neǵurlym belsendi, qoǵam­da bolyp jatqan ózge­risterge nemquraıly qara­­­maıtyn, jol bastap, jańa­­­lyqtyń bastamashysy bolyp júretin áıelder qa­ýymynyń ókilderi jyl saıyn kóbeıip kele jat­qany qýantady.

Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń júrgizip otyrǵan saıasatynyń arqasynda búginde qazaq­standyq kóshbasshy áıelderdiń qabyl­danatyn sheshimderge yqpal etýi arta túsýde. Bul eń aldymen elimizdegi Gender­lik teńdik strategııasynyń, áıelder bas­­tamalarynyń qoldaý tabýynyń, áıel­der qatarynan kadrlar daıyndaý máselesiniń nazarda ustalýynyń nátıjesi.

Qazirgi zamanǵy damý áıelderden otbasynda da, jumysta da, qoǵamda da belsendi bolýdy talap etedi. Elbasymyz «Áıel – otbasynyń tiregi, ıaǵnı, memlekettiń de tiregi» dep Joldaýynda atap ótkendeı, memleketimizdiń qalyptasýynda eńbekqor áıelderdiń róli erekshe. Búginde Qazaq­stannyń ishki jalpy óniminiń 40 paıyzǵa jýyǵyn áıelder qalyptastyrady jáne bul kórsetkish jyldan-jylǵa óse túsýde.

Qazaqstan óz táýelsiz­diginiń 20 jyldyq bele­sinen endi ǵana ótti. Ta­rıhı turǵydan alǵanda bul qysqa ǵana ýaqyt. Biraq osy jyldar ishinde orasan zor jumys júrgi­zilip, elimiz ekonomıkasy serpindi damyǵan 50 eldiń ishinen berik oryn tepti. Endigi mejemiz odan da bıik – 30 eldiń qatarynda bolý.

О́tken ýaqytqa kóz júgirtsek, eli­mizdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik qıyndyqtardy jeńýine munaı-gaz sala­synyń damýy, sonyń ishinde «Qaz­Munaı­Gaz» ulttyq kompanııasynyń qury­lýy eleýli ról atqardy. Qazirgi kezde ol – maq­sattary men mindetterin Elbasy qoıǵan jahandyq mindetterge sáıkes iske asyryp otyrǵan kóshbastaýshy kompanııa.

Kadrlyq áleýeti myqty kompanııanyń kóshbasshylyq laýazymynda áıelder de az emes. Kompanııada 34 964 áıel jumys isteıdi, bul qyzmetkerlerdiń jalpy sanynyń 32 paıyzy. Sonyń ishinde kompanııa top-menedjmentiniń 3 paıyzyn áıelder qurasa, taǵy 9 paıyzy ortasha býyndaǵy basshy qyzmetker bolyp tabylady.

Munaı salasyn «erler» salasy degen pikir qalyptasqanmen, bul salanyń qalyptasyp, órleýine erlermen qatar áıelder de kóp eńbek sińirdi desem artyq aıtqandyq emes. Áıel kóshbasshy – qashanda ornyqtylyqtyń, turaqtylyqtyń negizindeı qabyldanady. Ol korporatıvtik jáne ulttyq dás­túrlerdi saqtaýda, jas maman tulǵasyn qalyptastyrýda mańyzdy ról atqarady.

Sońǵy jyldarda Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demo­grafııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa qyzmetiniń aıasynda munaı-gaz salasy áıelderiniń eldiń qoǵamdyq-saıası ómirindegi belsendiligi arta tústi. Sáýir aıynda ulttyq komıssııa tóraıymy G.Áb­diqalyqovanyń qatysýymen Aty­raý oblysy munaı-gaz kompanııalary ókil­derimen dóńgelek ústel ótkizilse, maýsym aıynda mundaı kezdesý Pavlodar oblysynda uıymdastyryldy.

Al qyrkúıek aıynda biz «Qazenerdjı» qaýymdastyǵyna qaraıtyn barsha ener­getıkalyq sektordyń kóshbasshy áıelde­rimen májilis ótkizdik. Nátıjesinde TMD elderinde birinshi bolyp áıelder ener­getıkalyq klýby quryldy. Bizdiń klýbtyń qyzmeti energetıkalyq kompa­nııalardaǵy, memlekettik organdardaǵy, halyqaralyq uıymdardaǵy jáne qoǵamdaǵy kóshbasshy áıelderdi biriktirip, áleýmettik-ekonomıkalyq, quqyqtyq, genderlik jáne basqa da máselelerdi sheshý joldaryn izdestirý.

Menińshe, tabysty áıelderdiń basty mindeti – ázirshe mundaı bıiktikterge jete qoımaǵandarǵa óziniń ósý jolyn aıtyp berý, olardyń óz kúshterine degen senimin qalyptastyrý. Mundaı qııaly ushqyr, eńbekqor, isker áıelderdiń bılikke kelýi qoǵamǵa zor paıda ákeleri sózsiz.

Ulttyq komıssııanyń 15 jyl boıǵy júıeli jumysynyń arqasynda bizdiń qoǵamda áıeldi kóshbasshy retinde, qoǵam­­­­­dyq-saıası jáne ekonomıkalyq damýǵa úles qosýshy áleýetti kúsh retinde qabyldaıtyn jańa mádenıet qalyptasqany anyq.

Aızada AQQAISIEVA,

«QazMunaıGaz» UK prezıdentiniń keńesshisi,

ekonomıka ǵylymdarynyń doktory.