Taratyp aıtar bolsaq, 2019 jyldyń naýryz aıynda engizilgen bolatyn. 2020 jylǵy shildede makýlatýra jınaýshylardyń shaǵymdaryna baılanysty regenerasııalanýǵa tıis qaǵazdy, karton, makýlatýra men qaldyqtardy Qazaqstannan tys jerlerge áketýge úsh aıǵa tyıym salynǵan. Osy aralyqta jınalǵan makýlatýra kólemi ony qaıta óńdeýshilerdiń múmkindikterinen asyp tústi de, qaıta óńdeýshiler men jınaýshylardyń qoımalarynda artyq makýlatýra úıilip qaldy.
"Qazaqstan oraýshylar qaýymdastyǵy" ZTB basqarma tóraǵasy Batyrbek Áýbákirov bızneske ókiletti organnyń naqty ustanymy qajet ekenin aıtyp otyr. Qazir eki tarapqa da tıimdi sheshim qabyldaý mańyzdy, óıtkeni ınvestorlar eń aldymen erejelerdiń turaqtylyǵy men naryqtyń tartymdylyǵyna nazar aýdarady.
Engizilgen tyıymdy birese alyp tastap, sosyn qaıta engizip, artynsha shekara shıkizatty respýblıka aýmaǵynan shyǵarý úshin tolyqtaı ashylyp jatatyn bolsa, bul jáıt ınvestısııalyq klımatqa teris áser etetin bolady.
–Sheshim oılastyrylyp, túpkilikti qabyldanýy shart. Ońtaıly sheshimderdiń biri- kvotalaý mehanızmi bolýy múmkin, bul mehanızm artyq shıkizattyń shyǵarylý kólemin retteýge múmkindik beredi, deıdi Batyrbek Áýbákirov.
Endi naryqtyń osy segmentiniń ókilderi Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi, saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi, "Atameken" UKP jáne salalyq qaýymdastyqtar ókilderinen vıse-premer R.V. Sklıardyń tóraǵalyǵymen jumys tobyn qurýdy jáne naryqqa qatysýshylarmen birge kvotalaý mehanızmin daıyndap shyǵýdy usynyp otyr.
Qazaqstannyń oraýshylar qaýymdastyǵynyń boljamy boıynsha, orama ónimderi óndirisiniń ósimi 2020 jyly 20% aspaq (80 mlrd teńgege deıin).
Qaıta óńdeýshi kásiporyndar óndiristik qýattylyqtaryn keńeıtýde, osy jyldyń 4-toqsanynda jáne 2021 jyldyń birinshi toqsanynda tórt jańa jelini iske qospaq.
– Mysaly, regenerasııalanýǵa jatatyn qaǵazdy, kartondy, makýlatýrany qaıta óńdeýdi "Kagazy Recycling" JShS aıyna 380 tonnaǵa deıin arttyrmaq, "Býmprom" JShS aıyna 1,2 myń tonnaǵa deıin, "Inter Mýltı Servıs" JShS aıyna 3 myń tonnaǵa deıin ulǵaıtýdy josparlap otyr.Al "Goldman Astana" JShS jáne "ECO Pack Astana" JShS bul kórsetkishti aıyna 668 tonnaǵa deıin jetkizbek. Kásiporyndardyń baǵalaýyna qaraǵanda, qýattylyqtardy kóbeıtý makýlatýraǵa degen suranysty aıyna qosymsha 6 myń tonnaǵa deıin arttyrmaq, deıdi B. Áýbákirov.
Sondaı-aq, makýlatýrany qaıta óńdeý óndirisi artsa, naryqta shıkizatty jınaýshy jańa uıymdar paıda bolady.
Aldyn ala derekterge qaraǵanda, 2020 jylǵy qańtar-qyrkúıekte qaǵaz jáne qaǵaz ónimderi óndirisiniń kólemi 2019 jylǵy qańtar-qyrkúıekpen salystyrǵanda 15,1% ulǵaıyp, bıylǵy jyly 59,9 mlrd teńgege jetken.
Bıylǵy jyly tipti pandemııa jaǵdaıynda da, qaǵaz jáne qaǵaz ónimderin óndirýshi salanyń ónimderine suranystyń bolýyna baılanysty zat túrindegi kórsetkishtiń artqandyǵy baıqalady. Mysaly, óndirisi artqan salalar:
- gofrlengen qaǵazdan nemese kartonnan jasalǵan qoraptar, jáshikter men sómkeler-19,2 %;
- dárethana qaǵazy-16,7%;
- qaǵaz massasynan qolǵa arnalǵan súlgi, qaǵaz 6,6%.
Ústimizdegi jyly qaǵaz jáne qaǵaz ónimderin óndirýge ınvestısııa jumsalmady,buryndary ınvestısııa quıylǵan jobalar júzege asyryldy. Sol sebepti 2020 jylǵy qańtar-qyrkúıektegi ınvestısııalar kólemi 2019 jylǵy qańtar-qyrkúıekpen salystyrǵanda 50,4% azaıǵan.
Qaǵaz jáne qaǵaz ónimderi eksportynyń kólemi 2020 jylǵy qańtar-tamyzda 29,4 mln AQSh dollaryn qurady nemese 2019 jylǵy qańtar-tamyz aılarymen salystyrǵanda 3,4% ósti.
Qaǵaz jáne qaǵaz ónimderin óndirý boıynsha 2020 jyldyń 8 aıyndaǵy salyq aýdarymdary ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 6,9% ósken.
Anyqtama úshin:
- Qazaqstan oraýshylar qaýymdastyǵyna kiretin kásiporyndar tyıym salynǵan kezeńde 130-dan astam jumys ornyn qurdy (bul kásiporyndardaǵy qyzmetkerlerdiń jalpy sany 1406 adamdy quraıdy);
- "BýmProm" JShS О́zbekstanǵa 1,6 mln AQSh dollary somasyna gofrataranyń turaqty eksportyn jolǵa qoıdy ;
- "BýmProm" jáne" InterMýltıServıs " kásiporyndary 2020 jyly qaǵaz shyǵaratyn mashınalardy (BDM) paıdalanýǵa engizip otyr);
- "Kagazy Recycling" JShS jumyrtqa lotoktaryn óndiretin jelini iske qosýdy josparlap otyr. Investısııa kólemi 200 mln teńge. О́ndiristiń qýattylyǵy aıyna 4 mln dana.
- Qazaqstanda jylyna shamamen 200 myń tonna makýlatýra qaıta óńdeledi. Bul salada tolyq sıkldi 10 kásiporyn jumys isteıdi.
