Marsqa qashan kóshemiz?

Eýropanyń ǵarysh agenttik­teri ǵalamsharǵa ázirge esh quryl­ǵysyn qondyrǵan joq. Sebebi osydan tórt jyl buryn olardyń alǵashqy tájirıbesi sátsizdikke ushyraǵan edi. Degenmen aldaǵy is-tájirıbelerge AQSh pen Reseı kómekke kelmek.

Osy oraıda Ilon Mask ExploreMars.org Twitch-te sóı­legen sózinde 2024 jyly adam­dardy qyzyl ǵalamsharǵa attan­dyrýǵa nıetti ekenin aıtty. I.Mask Marsqa ushatyn SpaceX ǵa­rysh kemeleriniń bıletteriniń baǵasyn jarııalady. Onyń aıtýynsha, bılet baǵasy ǵarysh kemesiniń kólemine baılanysty bolmaq. I.Mask óziniń Twitter paraqshasynda «Bılet quny 500 myń dollarǵa jetýi múmkin, bálkim 100 myń dollarǵa teńesýi ǵajap emes. Joldama quny eko­nomıkasy damyǵan elder tur­ǵyn­darynyń Jerdegi úıin satyp, bılet alýyna jetkilikti», dep jazdy.

SpaceX kompanııasy Marsqa 2020 jyldyń ortasynda Starship pen Super Heavy ǵarysh kemelerin jiberýdi josparlap otyr. I.Mask Marsta 2025 jylǵa qaraı ózin ózi qamtamasyz ete alatyn qala­shyqtyń paıda bolatynyna senimi mol. Bul prosestiń júzege asýy qıynǵa soǵatynyn, alaıda jos­parly túrde áreketter iske asatynyn málimdedi.

I.Mask toǵyz jyl ishinde adamdardy Marsqa aparatyn myńǵa jýyq juldyzdyq kemeni daıyndap shyǵarýdy qolǵa aldy. Árıne, mundaı merzimde oryndala ma, joq pa belgisiz. Alaıda jahandyq problemalardyń óris­teýi kún saıyn artyp jat­qandyqtan, asy­ǵý kerek ekenin alǵa tartty.

Sonymen qatar Birikken Arab Ámirlikteri ǵarysh zondyn Mars­qa jibergen alǵashqy arab mem­leketi boldy. «Ál-amal» ap­pa­ratyn 20 shildede Tanegasıma ara­lyndaǵy ǵarysh aılaǵynan ja­pondyq zymyran-tasyǵyshy aspanǵa ushyrǵan bolatyn.

Bastapqyda ushyrý 14 shildege belgilendi, biraq aýa raıynyń qo­laısyzdyǵyna baılanysty ushý barysyn eki ret aýystyrdy. Dý­baı­daǵy Mýhammed bın Rashıd ǵarysh ortalyǵynda Kolorado ýnı­versıtetiniń atmosferalyq jáne ǵaryshtyq fızıka zerthanasymen birge ázirlengen ǵaryshtyq zond jeti aıdan keıin qyzyl planetaǵa jetedi dep boljanýda.

BAÁ-niń Mars mıssııasynyń maqsaty − atmosferany, klımat­tyq jaǵdaılardy jáne jyl mez­gilderiniń aýysýyn zertteý. Apparat orbıtada búkil Mar­sıandyq jyl boıy qalýy kerek. Iаǵnı, onyń uzaqtyǵy jerdegi jyl­men salystyrǵanda eki ese kóp.

Budan bólek ǵaryshtyq zond alǵash ret atmosferanyń tómengi qabattaryn jáne mars­tyq aýa raıyn, sonyń ishin­de shańdy daýyldardyń qalyp­tasýyn zertteıdi. Kemeniń ar­naıy ınfraqyzyl jáne ýltra­kúlgin dıapazondarynda Mars atmosferasyn baqylaýǵa múm­kin­dik beretin úsh kameramen jab­dyqtalǵan.