23 Qarasha, 2013

Bir elbasy – bir halyq – bir strategııa

450 ret
kórsetildi
18 mın
oqý úshin

01-bars strategııa 2050 colBizdiń basty maqsatymyz –2050 jylǵa qaraı damyǵan ekonomıkasy men jalpyǵa ortaq eńbekke múmkindigi bar myqty memleket negizinde ıgilikti qoǵam qurý.

Nursultan NAZARBAEV,

Qazaqstan Prezıdenti.

 

 

О́ZARA TÚSINISTIKTI QADIR TUTQAN UJYMNANMYN

Barlyǵymyz bizdiń tabystarymyz úshin maqtanysh sezimine bólenemiz. Jáne bul týraly «Qazaqstan-2050» Strategııasynda Memleket basshysy taǵy bir márte eske salyp ótti: «Álemdik daǵ­­darys bizdiń memleket jáne qoǵam retinde qalyp­tas­­qanymyzdy qýattap berdi. Bizdiń shekaralarymyz, saıa­sı júıemiz, ekonomıkalyq mode­limiz elimizdiń ishinde de, syrtynda da endi aıtarlyqtaı pikir alshaqtyǵy men pikir­talastardyń taqyryby bolyp tabylmaıdy».

 

Bizdiń basty maqsatymyz –2050 jylǵa qaraı damyǵan ekonomıkasy men jalpyǵa ortaq eńbekke múmkindigi bar myqty memleket negizinde ıgilikti qoǵam qurý.

Nursultan NAZARBAEV,

Qazaqstan Prezıdenti.

01-bars strategııa 2050 col

 

О́ZARA TÚSINISTIKTI QADIR TUTQAN UJYMNANMYN

03 7Barlyǵymyz bizdiń tabystarymyz úshin maqtanysh sezimine bólenemiz. Jáne bul týraly «Qazaqstan-2050» Strategııasynda Memleket basshysy taǵy bir márte eske salyp ótti: «Álemdik daǵ­­darys bizdiń memleket jáne qoǵam retinde qalyp­tas­­qanymyzdy qýattap berdi. Bizdiń shekaralarymyz, saıa­sı júıemiz, ekonomıkalyq mode­limiz elimizdiń ishinde de, syrtynda da endi aıtarlyqtaı pikir alshaqtyǵy men pikir­talastardyń taqyryby bolyp tabylmaıdy».

Jeke óz basym úshin ta­bys­tarymyzdyń arıfmetı­kasy qarapaıym – jaqsy eń­bek et, kásibı deńgeıińdi jo­­­ǵarylat, sonda ár kún sen úshin ilgerileý bolady. Bi­raq bizdiń isimizde seh­ta­ǵy jol­dastarymyzdyń qol­daýy, óz­ara kómek qolyn so­zý­la­ry asa mańyzdy. Me­tal­lýrg­terdiń tabysy – ortaq ju­mystyń nátıjesi. Munda ár­kimniń jeke-dara qasıeti, dos­tyqty qurmetteı bilýi ta­­­bysqa jetýdiń ózindik bir ka­­ta­lızatory bolyp tabyla­dy.

Kezinde osyndaı qaǵı­dat­­­­­­­tardy qashanda túrli ult­tar­dyń ókilderi jumys iste­gen Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynda Nursultan Nazarbaev barynsha ustanýǵa tyrysty. Jas metallýrg, bo­lashaq memleket basshysy ózi ǵana dostyq qarym-qa­tynas qalyptastyryp qana qoımaı, sondaı-aq, jalpy ujymda kez kelgen qıyndyqtardy jeńýge kómektesetin birtutastyq pen ózara túsinistik aýanyn qurýǵa umtyldy. Bul ustanym bizdiń Prezıdentimiz ótken jyldyń 14 jeltoq­sa­nynda ja­rııalaǵan «Qa­zaq­stan-2050» Strategııasynda kórinis taýyp, Elbasy saıasatynda qısyndy jalǵasyp keledi.

Asqar AHMETOV,

«Arselor Mıttal Temirtaý» AQ domnashysy.

 

KIIMIMIZGE QARAP, О́ZIMIZDI TANIDY

03 5Bizdiń otbasylyq kásibimiz bar. О́zim maman­­­dyǵym boıynsha tiginshimin. Shaǵyn sheberhanany 1991 jyly ashqan edim. Biz táýelsizdiktiń qurdastary ekenimizdi maqtan tutamyz. Eli­miz­ben birge ósip, birge damydyq. Isimizdi ult­tyq sana-sezimimiz ben ulttyq kıimge degen qyzy­ǵýshylyqtyń qaıta oıanýynyń arqasynda keńeıte aldyq. Tapsyrystar teatrlardan, mádenıet úılerinen, konsert ujymdarynan túsedi. Qyzym Galına mamandyǵy boıynsha sýretshi-modeler. Kelinim Juldyzdyń modeldik agenttigi bar. Úılesimdi jumysymyz bizge ózimizdiń stılimizdi qalyptastyrýǵa múmkindik berdi.

«Marııa» salony kórshi Reseı oblystarynda ótken kórmelerde jeńisterge jetti. Biz úshin Máskeýdegi joǵary sán konkýrsynda «Ulttyq kıim» nomınasııasy boıynsha laýreat ataǵynyń berilýi mańyzdy qadam boldy. Jaqynda biz «Qazaqstannyń úzdik taýarlary» óńirlik konkýrsynda birinshi oryndy jeńip aldyq. Qazir «Marııa hanym» sán úıi respýblıkalyq «Altyn sapa» konkýrsyna jańa kolleksııasyn daıyndap jatyr.

Árıne, bizdiń barlyq tabystarymyz memle­kettiń úlken kómeginsiz múmkin bolmas edi. Búginde kásipkerlikti damy­­­­­týǵa jaqsy jaǵdaılar jasalyp keledi. Osynyń arqa­synda jańa tehnıkalarǵa qol jetkizip, eńbek jaǵdaıyn jaq­sar­týdamyz. «Qazaqstan-2050» Strategııasy Aqtaý jáne Aty­raý qalalarynda fılıaldarymyzdy damytamyz degen nıetimizge serpin qosyp, Astanada ókildigimizdi ashýǵa jaǵ­daı týǵyzdy.

Marııa QUSPANOVA,

kásipker.

ORAL.

 

TABYSTYLYQ NEGIZI – ULTTYŃ DENSAÝLYǴY

03 9«Qazaq­stan-­2050» Stra­­­te­gııa­syn bola­shaq damýdyń baǵ­darlamasy re­tinde qabyldaýǵa árkez daıynmyn. Men medısına ǵy­­­ly­mynan ókildik etetin ǵa­lym retinde stra­tegııada áleý­met­tik salaǵa, atap aıtqanda, den­saý­lyq saqtaý men bi­lim berý salalary­­­na úlken nazar aýda­­rylǵanyn zor qanaǵat sezimmen atap ótemin. О́zin ózi jetkilikti qamtamasyz ete alatyn ǵylymnyń jahandyq báse­kege qabilettiliktiń basty elementteriniń biri bolyp tabylatynyn naqty túsingen jón. Jáne ǵalymdardyń mindeti tek irgeli ǵana emes, sondaı-aq, qoldanbaly ǵylymdy damytý bolyp tabylady. Munda adam kapıtalyna eresen ekpin túsirilgeniniń mańyzy aıtarlyqtaı.

Eshqandaı da baǵdarlamany adamnyń qaty­sýynsyz júzege asyrý múmkin emes bolsa, onyń tabysty­­­­lyǵy­­nyń basty negizi – densaýlyq. Sondyqtan, bizdiń Akade­­mııamyzda klınıkalyq jáne fýndamentaldi medısına qurý birinshi kezekte árbir qazaqstandyqqa degen qam­qor­lyqtyń nátıjesi bolsa kerek. Ol teoretıkter men praktıkterdiń basyn biriktirýdi maqsat tutsa, jan-jaqty zertteý jumystary fýndamentaldi ǵylymdy ǵana damytyp qoımaı, praktıkany da damytýǵa múmkindik beredi. Osy baǵdarlamadaǵy ózimniń jeke úlesimdi men Otanymyzdyń ıgiligi jolyndaǵy belsendi pedagogıkalyq, ǵylymı jáne praktıkalyq qyzme­timnen kóremin.

Talǵat MOMYNOV,

Qazaqstan Respýblıkasy UǴA akademıgi.

 

BILIMDI DE BILIKTI MAMAN – EL DAMÝYNYŃ KEPI LI

03 6Meni strategııadaǵy bilim be­rý salasyn odan ári da­my­tý qajettigine ekpin túsi­ri­lýi erekshe rýhtandyrdy. Mem­leket basshysynyń oqý­shy­lar­dyń fýnksıonaldy da­ıy­n­dyǵyna jáne oqytýdyń ja­ńa tehnologııa­laryn engi­zý­­ge bergen tapsyrmasy kim-kim­di de jigerlendiretini anyq. Búginde halyqaralyq deńgeıdegi mamandar daıyndaý mindeti qoǵam úshin asa mańyzdy ekenimen kim talasa alady? Bul oraıda jan-jaqty damyǵan, eki nemese odan da kóp tilderdi biletin saýatty mamandar qajet ekeni aıtpasa da túsinikti.

Jumys babymen maǵan Oń­tústik Qazaqstannyń túrli shet­keri aýdandarynda bolýyma týra keledi. О́z basym aýyl mek­­­­tepterinde túrli tilder bel­sen­­di oqytyla bastaǵany úshin qat­ty qýanamyn. Balalar qa­zaq, orys jáne aǵylshyn til­­de­­rin­de erkin sóıleıdi. Jáne munyń Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń maq­­sat­kerlikpen júrgizip kele jat­qan jumysynyń nátıjesi ekeni taǵy anyq. Al Elbasy úshin ultaralyq kelisim men ha­lyqtyń birtutastyǵynan artyq mańyzdy eshteńe joq. Birlik bar jerde, tirlik bar deıtin bolsaq, bilim­di jáne tolerantty qoǵam tár­bıeleý búgingi kúnniń basty ba­sym­­­­dyqtarynyń biri bolyp qala bermek.

Lıýdmıla KOVALEVA,

oblystyq «Iýjnyı Kazahstan» qoǵamdyq-saıası gazetiniń jýrnalısi.

ShYMKENT.

 

JARQYN KELEShEKKE – JASAMPAZDYQ JOLYMEN

03 1Prezıdenttiń sarabdal saıasaty qazirdiń ózinde eli­miz­degi kópultty halyqty bi­riktire otyryp, Qazaqstandy tabysty memleketke aınaldyrdy. Qalalar men aýyldar ajarlana tússe, mektepter men balabaqshalar, medısına mekemeleri kóptep salyndy. Kóptegen jańa kásip­oryndardyń ashylýy myńdaǵan jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik berdi. Munyń ózi qazaqstandyqtardyń erteńgi kúnge degen senimin arttyra tústi. Osynyń nátıjesinde bolar, Aral óńirinde bala týý kórsetkishi aıtarlyqtaı artyp otyr. Muny birinshi kezekte halyqtyń ál-aýqatynyń kóterilgenin aıǵaqtaıtyn fakt deýge bolady. О́ıtkeni, ata-ana balany ómirge ákelmes buryn oǵan laıyqty bolashaq syılaý múmkindigin baǵamdaıtyny aqıqat nárse ǵoı.

«Qazaqstan-2050» Str­ate­­gııasy el turǵyndaryna ekono­mıka men áleýmettik salada túbegeıli jańǵyrtýlardyń ja­ńa tetikterin ashyp otyr. Naq son­dyqtan atalǵan uzaq mer­zim­di baǵdarlama halyq tarapynan úlken qoldaýǵa ıe bolýda. Sebebi, qazaqstandyqtar ómir sapasy joǵary, tabysty memlekette turyp eńbek etkendi qalaıdy. Al bizdiń mindetimiz – týǵan Ota­nymyz ben óz otbasylarymyzdy qamqorlyq qushaǵyna alý.

Tatıana TERZOPÝLO,

«Standart» PK-niń

jetekshi mamany.

QYZYLORDA.

 

BALALARYMYZDYŃ BOLAShAǴY ÚShIN ALAŃDAMAIMYZ

03 4Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń álemdegi asa damy­ǵan 30 memlekettiń qata­ryna qo­sylý týraly mindeti búginde úl­ken de kúrdeli mindet sekildi kóri­nedi. Biraq, osyǵan jetý jo­lynda úlken jumystar atqa­ry­lyp jatqanyn kórgende, onyń shyndyqqa aınalatynyna qapy­syz senesiń.

Muny dostarym men ózim­niń otbasymdaǵy jaǵdaıdy bile­­­­­tin­dikten aıtyp otyrmyn. Ju­baıym Dáýren ekeýmiz «Eń­­­bek­­pen qamtý-2020» mem­lekettik baǵ­darlamasynyń múmkindigin paı­dalanyp, qoljetimdi nesıe aldyq jáne jekemenshik sto­ma­tologııalyq kabınet ash­tyq. Bul maqsatty biz Aqtóbe medı­sı­nalyq kolledjinde oqyp júr­gen kezimizde-aq aldymyzǵa qoı­ǵan bolatynbyz. Búginde, adal eń­bek­tiń arqasynda, bilik­ti­li­gimizdi jetildirip, qyzmet kór­setý sapasyn da arttyra tústik.

Osylaısha, Memleket bas­shysynyń kásipkerlikti qoldaý qajettigi týraly sózi ómirden óz ornyn taýyp otyr. Sapaly stomatologııalyq qyzmet kór­setýden bólek, ıaǵnı medısına salasyn damytýǵa baılanysty strategııada aıtylǵan basymdyqqa oraı, jubaıym ekeýmiz óz betimizshe ómir súrý múmkindigine ıe bolyp, ata-analarymyzǵa da kómek qolyn sozýdamyz ári eki qyz tárbıelep ósirip otyrmyz. Qysqasy, biz búginde bolashaǵymyzǵa se­nimmen qaraımyz jáne bala­larymyzdyń bolashaǵy úshin alańdamaımyz.

Aınur AMANǴALIEVA,

tis dárigeri.

ATYRAÝ.

 

SYN-QATERLERGE JAÝAP BERÝ DEŃGEIINE KО́TERILEIIK

03 11О́tken jyldyń sońynda qabyldanǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasynda Elbasy Nur­sultan Nazarbaev barlyq qa­zaqstandyqtar, ásirese, jas­tar jańa ómirdi tereńnen túsinip, soǵan ózderin daıyndaýlary qajet ekenin atap kórsetken bola­tyn. Bul sózdiń durystyǵyna ózimniń bala­la­rymnyń mysalynda aıqyn kóz jetkizip otyrmyn.

Ulym Abaı «Arna» kolledji men A.Myrzahmetov atyndaǵy Kókshetaý ýnıversıtetin «Aqparattyq júıeler» mamandyǵy boıynsha bitirse, al qyzym Gúlden Kókshetaý ınjenerlik-tehnıkalyq akademııasynda «Sertıfıkattaý, standarttaý jáne metrologııa» mamandyǵy boıynsha oqıdy. Kezinde biz, qarapaıym aýyl eńbekkerleri, mundaı termınder men túsinikter týraly eshteńe estigen de emes edik. Al búginde BAQ-tardyń aqparattarynan HHI ǵasyrdaǵy syn-qaterlerdiń biri óndiris degen túsiniktiń ózin ózgertip otyrǵan ındýstrııaly revolıýsııa ekenin bilemiz. Mundaı talaptar qazirgi kezde kóptep qoıylyp otyr. Sondyqtan jastarymyz zaman talabyna árqashan daıyn bolyp qana qoımaı, syn-qaterlerge de laıyqty jaýap bere alatyndaı deńgeıge kóterilýleri tıis.

Murat MANATOV,

«Shaǵala» sharýa qojalyǵynyń múshesi.

Aqmola oblysy,

Zerendi aýdany.

 

ZEINETAQYNY TABA BILÝ KEREK

03 10«2050» Strategııasynda zeınetaqy júıesin jetildirý qarastyrylǵan. Bul jumys qazirdiń ózinde aıtarlyqtaı aýqymda júrgizilip otyrǵany belgili. Sondyqtan da shyǵar, onyń qarqyny sapasyna keri áser ete bastady. Osy sebepti bul iske Prezıdenttiń ózi aralasyp, túzetýler engizýge májbúr boldy. Máselen, áıelderdiń zeınetkerlikke shyǵý jasy 63-ke deıin ulǵaıtyldy. О́z basym bul shepten ótip kettim, biraq áli de qosymsha jumys isteımin. О́ıtkeni, úıde otyryp úırenbegen janmyn. Negizgi jumysymnan da 60 jasymda kettim, sebebi, ujym basshylyǵy kidire turýymdy ótindi, ózimniń de qarsylyq ta­­­nytqym kelmegenin nesine ja­syraıyn. Esesine qazir eń mak­sı­maldi zeınetaqy alamyn.

Degenmen, basqa áıelder úshin, onyń ishinde jas áriptes­terim úshin alańdaımyn. Olar keıde maǵan keńes surap qaıy­rylady jáne men kási­­­­bı máse­lelerdi sheshýde dármen­siz ekendikterin, tipti, keıde jaýap­kershilik jetispeı jatatynyn baıqap qalamyn. Jas kelýi­men baılanysty olar bul kemshi­likterinen aryla ala ma? Mundaı suraq týyndamaýy úshin mamandardy áý bastan oqytyp, tár­bıeleý kerek. Nursultan Na­­zarbaev «Qazaqstan-2050» Stra­­tegııasynda aıqyndap ber­genindeı, 2050 jylǵa qaraıǵy bas­ty mindet – damyǵan ekonomı­kasy men jalpyǵa ortaq eńbek etý múmkindigi bar qýatty memleket negizinde ıgilik­ti qoǵam qurý.

Lıýbov BORODINA,

zeınetker.

QOSTANAI.

 

TABIǴI О́NIM ShYǴARAMYZ

03 3Memleket basshysy «Qa­zaq­stan-2050» Stra­­­tegııa­­synda elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge erekshe mańyz berdi. Osy baǵytta kóptegen ju­mystar da atqaryldy. Dú­ken­­der men bazarlarǵa bir ki­­­rip-­­shyqsańyz jetip jatyr, buǵan naqty kóz jetkize alasyz. Soltústik Qazaqstan oblysyn­da azyq-túlik ónimderiniń bar­­­lyq túrleri shyǵarylady. Jer­­­les­­­terimniń barlyǵy derlik óz ónim­derimizge basymdyq beredi. О́ıt­k­eni, bizdiń ónim óndirýshiler eko­logııalyq jaǵynan taza jáne tabıǵı ónimderdi shyǵarýdy óz­deriniń negizgi mindetteri re­tin­de qarastyrady. Bizde shy­ǵa­rylatyn ónimderdi Qazaq­­stan­­nyń kóptegen óńirleri men Reseı Federasııa­sy­nyń qalalary da úl­ken rıza­sh­y­lyqpen satyp alady.

Árıne, bizder, qarapaıym azamattar da memlekettik saıasattyń jemisterin kútip, qol qýsyryp qarap otyrmaýymyz kerek. Bul úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan: Petropavlda saıajaı qozǵalysyn damytýdyń óńirlik baǵdarlamasy úlken suranysqa ıe. Dálirek aıtqanda, qazirdiń ózinde atal­ǵan baǵyttaǵy jumystar úlken qarqyn alǵan. Jergilikti atqa­rýshy bıliktiń yqpalymen saıa­jaı massıvteri ózderiniń ekinshi tynystaryn ashyp ú­l­gerdi. Myńdaǵan qalalyqtar jemis-jıdekpen ózderin ózderi qam­tamasyz etip otyr. Bir qara­ǵan­da, kózge sonshalyqty kórine ber­meıtin olardyń eńbegi bir ar­naǵa quıyla kelip, mańyzdy stra­tegııalyq mindetti is júzine asy­­rýǵa súbeli úles bolyp qosylýda.

Evgenııa MAJAROVA,

úı sharýasyndaǵy áıel.

Soltústik Qazaqstan oblysy.

 

INNOVASIIаLYQ JETISTIKTE ÚLESIM BAR

03 8«2050» Strategııasynda Memleket basshysy eldi damytýdyń taıaýdaǵy on jyldyǵyna arnalǵan baǵyt-baǵdardy naqty belgilep berdi. Basty ba­symdyqtardyń biri – jańa tehnologııalyq jetis­tikterdiń kóshinen qalmaý. Mine, búginde osyndaı mindetti men jumys isteıtin «Qazhrom» kompanııasynyń basshylyǵy da sheshýge umtylý ústinde.

О́zim talaı jyl eńbek etip kele jatqan Aqtóbe ferroqorytpa zaýytynda búginde álemde balamasy joq sýperzamanaýı balqytý sehynyń qurylysy aıaqtalý keze­ńinde tur. Jańa óndiris jańa býyndaǵy tórt peshten turady (árqaısysynyń qýaty 72 Mvt-dan). Ár pesh jylyna 440 myń tonna joǵary kómirtekti ferro­hrom shyǵara alady.

Is júzinde bul – bola­shaqtyń kásiporny. Men ózimniń metallýrg eke­nim­di, dál meniń zaýytym­da kásiporyn jumys­shy­la­ry­nyń ǵana emes, búkil eli­miz ekonomıkasynyń ıgi­ligine qyzmet etetin revo­lıýsııalyq tóńkerister dep aıtýǵa turarlyq ózgerister júrip jatqanyn maqtan etemin. Eń bastysy, osy ja­sampazdyq úderisterine meniń de qosyp otyrǵan úlesim bar.

Serik ÁBILHASANOV,

Aqtóbe ferroqorytpa zaýyty balqytý

sehy brıgadıriniń kómekshisi.

 

ÚShTUǴYRLY TIL – BÚGINGI ZAMAN TALABY

03 2Meniń ulym osy jyly birinshi synypqa bardy. Ol oqýǵa barmas buryn men balaǵa erte bastan qazaq jáne aǵylshyn tilderin oqytý qajet dep sheshtim. Árıne, qazaq tilin biz bilýge tıistimiz, óıtkeni, biz Qazaqstan Respýblıkasynda turamyz. Jáne men til bilýdiń oǵan bolashaqta kómegi kóp tıetinine senimdimin.

Al aǵylshyn tiline qatysty aıtatyn bolsam, balaǵa jas kezinde kez kelgen shet el tilin úırený jeńilge túsetini kúmánsiz. Osydan kóp jyl buryn men alǵash ret birinshi synypqa barǵanymda, Aqtaý qalasyndaǵy men oqyǵan mektepte (ol kezde oblys ortalyǵy áli Shevchenko atalatyn edi) óńirde tuńǵysh ret eksperımentaldi synyp ashyldy. Eń talapty delingender bir topqa jeke jınalsa, solardyń qatarynda men birinshi synyptan shet el tilin oqyp-úırendim.

Ol kezde áli eshqandaı arnaıy baǵdarlama, ádisteme degender joq edi. Bári de alǵash ret bolatyn. Biraq biz­diń muǵalimderimiz bilim­dilik tanytty. Bizdiń synyp­taǵylardyń bári derlik búginde shetel kompanııalarynda jaqsy laýazymdarda jumys isteıdi. Bizdiń Prezıdentimiz Qazaqstan halqyna Joldaýynda tildiń úshtuǵyrlyǵy máselesin kóterýi meni qatty qýantty. Bala birinshi synyptan bastap qazaq jáne aǵylshyn tilderin oqyp-úırene bastasa, artyq shyǵynǵa baryp repetıtorlar jaldaýdyń qajeti qansha?

Irına LARIChKINA.

AQTAÝ.