Osy kúnderi Vashıngtonda Halyqaralyq valıýta qory (HVQ) men Dúnıejúzilik bank tobynyń Kóktemgi kezdesýleri ótip jatyr. Bul jahandyq ekonomıkalyq basqarýdyń negizgi oqıǵalarynyń biri. Atalǵan alańda álemdik ekonomıkanyń jaı-kúıi, qarjylyq turaqtylyq jáne damý saıasaty talqylanady.
Mańyzdy oqıǵalardyń biri retinde «Kazakhstan on the Wave of Reforms» atty dóńgelek ústelin ataýǵa bolady. Ol alǵash ret Qazaqstannyń Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi tarapynan kezdesýler aıasynda derbes dıalog alańy retinde uıymdastyryldy.
Aıta keteıik, dóńgelek ústel jumysyna Dúnıejúzilik bank, Halyqaralyq valıýta qory jáne Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banktiń joǵary basshylyǵy qatysty.
Qazaqstan Prezıdentiniń Keńesshisi – SJRA tóraǵasy Áset Erǵalıev Qazaqstanda júzege asyrylyp jatqan reformalar týraly baıandama jasady. Ol Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jańa el qurýǵa baǵyttalǵan saıası erik-jigerin erekshe atap ótti.
Osy baǵytta ol zamanaýı syn-qaterlerge júıeli jaýap bolyp tabylatyn keshendi konstıtýsııalyq reformalardy jan-jaqty tanystyrdy. Olardyń qatarynda tehnologııalardyń, ásirese jasandy ıntellekttiń qarqyndy damýy, jahandyq ekonomıkanyń tereń transformasııasy jáne halyqaralyq qarjy uıymdarymen ózara is-qımyl máseleleri bar.
Turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýge jáne básekege qabilettilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan reformalarǵa erekshe nazar aýdaryldy.
Atap aıtqanda, ınvestorlar úshin tartymdy jaǵdaılar jasalyp jatqany atap ótildi. Yntalandyrý sharalarynyń paketi qarastyrylǵan, ekonomıkalyq mańyzy bar jobalar jeke qaralatyn Investısııalyq shtab qurylǵan. Kóshi-qon saıasaty túbegeıli qaıta qaralyp jatyr. Ol elde qolaıly bolý jaǵdaılaryn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Reformalar máni-6: Qubylmaly álemdegi strategııalyq múmkindikter
Negizgi ekpin zań ústemdigin qamtamasyz etýge jáne bıznes úshin ádil, turaqty ári túsinikti «oıyn erejelerin» qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan sharalarǵa jasaldy.
Áset Erǵalıev ekonomıkany lıberalızasııalaý sharalaryna da jeke toqtaldy. Olar básekelestikti damytýǵa, sonyń ishinde memlekettiń úlesin qysqartý arqyly, sondaı-aq ákimshilik kedergilerdi azaıtý jáne retteýdi jeńildetý arqyly bıznes júrgizý jaǵdaılaryn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
Bul baǵytta Qazaqstan sıfrlyq quraldar men jasandy ıntellekt tehnologııalaryn belsendi qoldanýda. Biregeı aqparattyq júıe ázirlenýde, ony engizý artyq retteýdi joıyp, bıznes júrgizý tıimdiligin arttyrady.
Sondaı-aq sıfrlyq qarjy quraldaryn damytýǵa, sonyń ishinde sıfrlyq teńgeni engizýge jáne aqsha-nesıe saıasatyn jetildirýge nazar aýdaryldy. Bul quraldardyń qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn arttyrýdaǵy róli atap ótildi.
Sózin qorytyndylaı kele, Áset Erǵalıev Qazaqstan keshendi transformasııa júrgizip jatqanyn, onyń aıasynda halyqaralyq qarjy uıymdarymen yntymaqtastyq negizgi baǵyttardyń biri ekenin erekshe atap ótti.
О́z kezeginde, dóńgelek ústel qatysýshylary júrgizilip jatqan ózgeristerdiń júıeli sıpatyn atap ótip, reformalardyń sapasyna nazar aýdardy. Bul reformalar senimdi nyǵaıtyp, yntymaqtastyqty odan ári tereńdetýge yqpal etedi.
Eske sala keteıik, bıyl qańtar aıynda Áset Erǵalıev halyqaralyq qarjy uıymdarymen baılanys jónindegi ulttyq úılestirýshi bolyp taǵaıyndaldy.
О́tken toqsanda bul baǵyttaǵy jumystyń jandanǵanyn baıqaýǵa bolady. Atap aıtqanda, Parlament Seriktestik jónindegi negizdemelik kelisimdi ratıfıkasııalady, 2026-2031 jyldarǵa arnalǵan Eldik seriktestik strategııasy boıynsha konsýltasııalar ótkizildi, sondaı-aq ınvestısııalyq bastamalardy ilgeriletý jáne ýaqtyly iske asyrýǵa baǵyttalǵan birqatar kelisimderge qol qoıyldy.
Osyndaı dóńgelek ústeldi Halyqaralyq valıýta qory men Dúnıejúzilik bank tobynyń Kóktemgi kezdesýleri alańynda ótkizý elge óziniń reformalar kún tártibin ishki úderisten halyqaralyq deńgeıde moıyndalǵan jáne qoldaý tapqan baǵytqa aınaldyrýǵa múmkindik beredi. Bul jaı ǵana tanystyrylym emes, senim qalyptastyratyn, bedeldi arttyratyn jáne ınvestısııalar men seriktestikterge, sondaı-aq halyqaralyq qarjy uıymdarynyń quraldaryna tikeleı qol jetkizýdi qamtamasyz etetin qýatty sıgnal. Bul eldiń ózin jahandyq ekonomıkada boljamdy ári jaýapty qatysýshy retinde bekitýimen túsindiriledi, al reformalar tek syrtqy moıyndaýǵa ıe bolyp qana qoımaı, turaqty ekonomıkalyq ósimge naqty serpin beredi.
