Brıtanııa araldary turǵyndarynyń sypaıy bolýynyń syry beımálim. Izet kórsetý qasıeti halyqtyń óne boıyna sińisip ketken. Kóshede jol suraǵanda kez kelgeni toqtap, erinbeı qajetti baǵytty nusqap jiberedi. Anyqtama ortalyǵynda otyrǵandar ejiktegen aǵylshynsha sózdi túsinip, kerekti aqparatty baıaý, uǵynyqty etip aıtatyny taǵy bar. Tumandy Albıonnyń turǵyndary úıine kelgen qonaqtyń aýzyna baryn tospasa da, kóshede kezdeskende qolynan kelgen kómegin aıamaıdy.
Aǵylshyndardyń qanshalyqty sypaıy ekenin baıqaý úshin bir kún jetkilikti. Kóshede, dúkende, kez kelgen jerde «thank you» nemese «cheers» degen sózderdi kóp estısiń. Ekeýiniń de maǵynasy bir – «rahmet». Alǵys aıtýdan jalyqqan aǵylshyndy kórgenim joq. Sondyqtan shyǵar aǵylshyndardyń «rahmeti» eń jıi qoldanylatyn 15 sózdiń qataryna kiredi eken.
Keshirim suraý da aǵylshyndar úshin túk emes. Kóshede eki adam qaǵysyp qalsa, qaǵylǵan jolaýshy qaqqanyna keshirim surap, ári qaraı júre beredi. Bir-biriniń betinen alyp, aýzyna aq ıt kirip, kók ıt shyǵyp jatpaıdy. Izdegen zatyn taba almaǵany úshin dúkenshi satyp alýshydan keshirim surap, ókinishin bildiredi. Sheteldikter úshin mundaı izettilik tańsyq kórinetini anyq. Alǵashqyda uıalǵanyńmen, birte-birte etiń úırenip, sol qoǵamnyń bir bólshegine qalaı aınalyp ketkeniń bilinbeı qalady.
Aǵylshyndar eshqashan oıyn betke tike aıtpaıdy. Tipti tolyqtaı kelispegen kúnniń ózinde alystan oraǵytyp, pikirin renjitip almaıtyndaı etip jetkizedi. Mysaly, «kelispeımin» dep kesip aıtýdyń ornyna «oıyńyz/aıtqanyńyz maǵan tańsyq kórindi» degendi jón kóredi. «Azdap kóńilime kelip qaldy» dese, álgi adamdy renjitip alǵanyńyzǵa bástese alamyn. Al «óte qyzyq eken» degen tirkes keıde túkke turǵysyz degen maǵynany bildirýi múmkin. Munyń bári suhbattasýshyny renjitpeýge, oı-pikirin qurmetteýge jáne dóreki kórinbeýge tyrysatynymen baılanysty. Eshqashan «seniki durys emes» dep aıtqan aǵylshyndy kórmeısiń.
Tumandy Albıon turǵyndary eshqashan «sen» dep aıtpaıdy. Aǵylshyn tilinde «sen» sóziniń balamasy, álbette, bar (thou). Máselen, Romeo men Djýlettanyń túpnusqasynda atalǵan jikteý esimdigi jıi kezdesedi. «Thou» sózi Shekspır zamanynda keńinen qoldanylǵanymen, búginde qoldanystan túsip qalǵan. Búginde bul sózdi Shotlandııanyń keıbir bóliginde ishinara qoldanatyndar bar. Onyń ózinde jaqsy tanıtyn týysyna, úı ishinde ǵana aıtylatyn sóz. Biz biletin «you» qazaqsha «sizben» para-par. Ony jıi paıdalanýdyń sebebin aǵylshyndar ózderiniń sypaıylyǵymen baılanystyrady. Keıingi kezde osy sózdiń maǵynasy aıtarlyqtaı ózgergenimen, túp-tórkini «siz» ekenin ulybrıtanııalyqtardyń bári biledi. Halyq arasynda brıtandar ıtine de «siz» dep aıtady degen ázil bar.
Londondaǵy UCL ýnıversıtetindegi bir jyldyq kýrsymyz aıaqtalyp, sońǵy sýretke túsý rásimi kezinde bizge aǵylshyn tiliniń qyr-syryn úıretken Maıls ustazdan nelikten Tumandy Albıon turǵyndarynyń sypaıy ekenin suradym. Ol mundaı suraq kútpese kerek, tosylyp qaldy. Sálden keıin ǵana «Bul – aǵylshyndardyń bolmysy ǵoı» dep jaýap berdi. Aǵylshyndardy sútten aq, sýdan taza halyq sanatynda ásireleýden aýlaqpyz. Qoǵam, halyq bolǵasyn arasynda dórekileri, buzaqylary da tabylatyny belgili. Áıtse de, halyqtyń basym bóligi sypaıy bolýdy adamgershilik retinde sanap, soǵan umtylady. Sypaıylyq – Ulybrıtanııaǵa kelgen qonaqtardyń ádepkide baıqaıtyn erekshelikterdiń biri bolýy da sondyqtan.
Jalpy, sypaıy bolý, keshirimdi bolý qazaq halqyna da jat uǵym emes. Halqymyzdyń «kishipeıildilik – kishilik emes, kisilik», «ulyq bolsań, kishik bol» degen naqyl qaldyrýy osy sózimizge dálel.
О́kinishke qaraı, keıingi kezde bizdiń qoǵamda keshirimdilik kórsetý, sypaıy bolý, izet pen qurmet azaıyp bara jatqandaı. Ásirese, áleýmettik jelide ondaıdyń túr-túrine kýá bolyp júrmiz. Tipti halyqtyń qaımaǵy sanalatyn tulǵalardyń bylaıǵy ýaqytta aýyzǵa erik beretinin de kózimiz kórip júr.
Bir qyzyǵy, áleýmettik jelide aýzyna kelgendi aıtqandar keıinnen halyqtan keshirim surap vıdeo túsirip jatady. Biraq bul keshirim suraý joǵaryda aıtqan aǵylshyndardyń kishipeıildiliginen múldem basqa ekeni aıtpasa da túsinikti. Ádette, Batystyń tańsyǵy men qańsyǵyn ózimizge úlgi etip jatamyz ǵoı. Endeshe, aǵylshyndardyń sypaıylyǵy men keshirim suraý mádenıetin úırensek, ókinbeıtinimiz anyq.
