Qatarynan úsh jyl boıy Qazaqstan men Reseıdiń XVII óńiraralyq yntymaqtastyq forýmy aıasynda uıymdastyrylǵan bul is-shara - aımaqtaǵy "jasyl" tehnologııalar salasyndaǵy eń iri oqıǵa bolyp tabylady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar Vıse-mınıstri Ahmetjan Pirimqulov, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty Baqytjan Jumaǵulov, "Halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar ortalyǵy" KEAQ Basqarma Tóraǵasy Janna Qazjanova, "Qazaqstannyń ekologııalyq uıymdary qaýymdastyǵy" ZTB Basqarma Tóraǵasy Aıgúl Soloveva qatysty, al konferensııanyń basty spıkerleri dárejesinde Qazaqstandyq sarapshylar, sonymen qatar Lastanýdyń aldyn alý jáne baqylaý jónindegi Eýropalyq keshendi bıýronyń basshysy Serj Roýdıe, BUU ESKATO Qorshaǵan orta jáne damý departamentiniń dırektory Stefanes Fotıý, Qorshaǵan orta jónindegi nemis agenttiginiń ónerkásiptik shyǵaryndylar dırektıvasy jónindegi ýákiletti ulttyq organnyń sarapshysy Katıa Kraýs sııaqty taıaý jáne alys shetelden kelgen sarapshylar sóz sóıledi.
Konferensııaǵa qatysýshylarǵa arnaǵan quttyqtaý sózinde Qazaqstannyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar Vıse-mınıstri Ahmetjan Pirimqulov Qazaqstan Eýrazııa qurlyǵynyń ekologııalyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etýde erekshe ról atqaratynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, Ult Kóshbasshysy aıqyndaǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev jalǵastyrǵan "jasyl" baǵyt - memlekettik reformalar úshin baǵdar bolady. "Ekonomıkalyq, ekologııalyq, áleýmettik jáne saıası damý faktorlary biriktirilip, Qazaqstan halqynyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan biryńǵaı prosess retinde qarastyrylýy qajet. Ekologııa eshqandaı shekteýlerge, ultqa bólinbeýi tıis, sondyqtan tek úılesimdi, birlesken kúsh-jigermen ǵana biz aıtarlyqtaı nátıjelerge qol jetkize alamyz", dep atap ótti Vıse-mınıstr.
ǴZZ jáne RF MEI ǴZÝ EQT meńgerýshisi Evgenıı Gasho atap ótkendeı, energııa únemdeý ádisnamasy búkil álemde EQT ekonomıkanyń joǵary resýrstyq tıimdiligin (atap aıtqanda, energııa tıimdiligin) qamtamasyz etýdiń eń pármendi tásilderiniń biri retinde qarastyrylady. Ol ártúrli elderdegi EQT engizý erekshelikterin salystyra kele, EO men Reseı Federasııasynda jarııalanǵan barlyq OQT anyqtamalyqtarynda energııa tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan sheshimder berilgenin atap ótti. E.Gasho 2015-2018 jyldary Reseıde júrgizilgen tıisti jumystyń aralyq nátıjeleri týraly aıta kele, atalǵan kezeńde EQT boıynsha 51 aqparattyq-tehnıkalyq anyqtamalyq ázirlendi, onyń ishinde 23-i - energııany kóp qajet etetin salalarǵa qatysty ekenin habarlady. EQT anyqtamalyqtaryn qalyptastyrýǵa bıznes ókilderi qatysqan, biraq 2018 jyly júrgizilgen "Interfaks-ERA" saýalnamasy nátıjesinde bıznes-ortadaǵy EQT anyqtamalary týraly habardarlyqtyń deńgeıi óte tómen ekeni jáne olardy qoldaný úshin anyqtamalyqtardyń jalpy formatynyń qolaısyzdyǵy anyqtaldy. EQT engizý salasyndaǵy jetistikteriniń ishinde ol energetıkalyq jáne ekologııalyq tıimdilikti arttyrý rezervteriniń ártúrli túrlerin engizýdi, ártúrli kásiporyndar úshin olardy anyqtaý ádisteri men tásilderin usynýdy, energetıkalyq menedjment júıesiniń sharalar keshenin iske asyrý kezeńderin anyqtaýdy, barlyq salalyq ATS-nyń energııa únemdeýi boıynsha EQT sholýyn daıyndaýdy jáne t. b. atady. Sonymen qatar onyń aıtýynsha, taıaý bolashaqta barlyq ATS energııa tıimdiligi boıynsha mindetti qosymshalardy sholýdy aıaqtaý, salalyq energııa tıimdiligi kórsetkishterin ınfraqurylymdyq kórsetkishtermen baılanystyrý, EQT qaǵıdattaryna kóshý kezinde ártúrli kásiporyndardyń tehnologııalyq/ekologııalyq tıimdiligine baǵa berý, sondaı-aq EQT qaǵıdattaryna kóshý úshin qajetti shyǵyndar kólemin baǵalaý qajet.
Qorshaǵan ortany qorǵaý jáne EO ekologııalyq zańnamasy máseleleri boıynsha WECOOP negizgi sarapshysy Vladıslav Bızek EQT engizý kezindegi shyǵyndar men artyqshylyqtar taqyrybyn qozǵaı otyryp, jylý qýaty 50 MVt nemese odan joǵary jaǵýǵa arnalǵan iri qondyrǵylar EO-nyń barlyq elderinde paıdalanylatynyn habarlady. Bir kezderi olar kúkirt dıoksıdi shyǵaryndylarynda sheshýshi úleske ıe boldy (2004 jyly 67%) jáne kómirtegi dıoksıdi (2004 jyly 32%) jáne azot oksıdi (2004 jyly 16%) shyǵaryndylarynda aıtarlyqtaı úleske ıe bolǵan, alaıda, eń ozyq qol jetimdi tehnologııalardy engizgennen keıin olar ekologııalyq kórsetkishterdi jaqsarta aldy. Jalpy, sarapshynyń málimetteri boıynsha, sońǵy jyldary EO-da jaǵýǵa arnalǵan iri qondyrǵylar shań shyǵaryndylaryn 84%-ǵa, kúkirt dıoksıdin - 86%-ǵa, azot oksıdin - 57%-ǵa, kómirtegi dıoksıdin-shamamen 31%-ǵa qysqartqan. Mysaly, Chehııada 1993-1998 jyldar kezeńinde jaǵýǵa arnalǵan iri qondyrǵylarda EQT engizýdiń birinshi kezeńi barysynda energııa obektileri isten shyǵarylyp, jańǵyrtyldy, shańsyzdandyrý, kúkirtsizdendirý jáne azot oksıdteri shyǵaryndylaryn azaıtý jónindegi tehnologııalar paıdalanýǵa engizildi, nátıjesinde SO2 shyǵaryndylary men shań 90%-ǵa, al NOx shyǵaryndylary 50%-ǵa azaıtyldy. Investısııanyń
GIZ sarapshysy, Hendrikson & Ko Qorshaǵan ortany qorǵaý boıynsha jetekshi sarapshysy Iýhan Rýýt túrli elderde EQT engizý boıynsha talaptar men artyqshylyqtar týraly aıta kele jáne Qazaqstanǵa jeke "BREF" ázirleý kerek pe nemese reseılik nemese eýropalyq nusqalardy kóshirip alý kerek pe degen suraqqa jaýap bere otyryp, bylaı dedi: "Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq basymdyqtar men halyqaralyq kelisimderdi eskere otyryp sheshim qabyldaýy tıis". Konferensııanyń kóptegen qatysýshylary onymen kelisti.
Jalpy konferensııaǵa qatysýshylarǵa oflaın jáne onlaın rejımderinde ashyq talqylaý barysynda ónerkásiptiń túrli salalarynda "taza" tehnologııalardy engizý problemalaryn talqylaýǵa jáne adamdardyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa ákeletin jáne qorshaǵan ortaǵa qolaısyz áserdi jáne ekologııalyq tozý táýekelderin edáýir tómendetetin quraldardy usynýǵa múmkindik berildi.
HJTIJO dıalog alańynda aıtylǵan eń jaqsy tujyrymdamalar men sheshimder Qazaqstanda "jasyl" ekonomıkany qurý jolynda odan ári maqsatty qadamdar jasaý úshin óńirdiń úkimetteri men bıznes-qoǵamdastyqtary úshin usynym retinde qyzmet etetin qorytyndy qararǵa endi. Atap aıtqanda, sarapshylar ónerkásiptik kásiporyndardyń EQT qaǵıdattaryna kóshýin daıyndaý kezinde Ortalyqtyń tómendegideı barlyq kezeńderindegi úılestirýshi rólin anyqtap, kúsheıtýdi usyndy: Qazaqstannyń ónerkásip salalarynyń kásiporyndary úshin keshendi tehnologııalyq aýdıt júrgizý; EQT boıynsha qazaqstandyq anyqtamalyqtardy ázirleý; Ortalyqtyń halyqaralyq uıymdarmen EQT qaǵıdattaryn engizý salasyndaǵy qyzmetin keńeıtý úshin tómendegi maqsatta Halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi German qoǵamymen (GIZ) jáne Reseı Federasııasy О́nerkásip jáne saýda mınıstrliginiń "Ekologııalyq ónerkásiptik saıasat ortalyǵy" ǵylymı-zertteý ınstıtýty" FMAM-men О́zara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıý múmkindigin qarastyrýy; osyǵan uqsas Batis IT-platformasyn jáne RF EQT Bıýrosynyń aqparattyq portalyn zerdeleý jáne qurý, sonymen qatar "jasyl" standarttardy birlesip ázirleý jáne "jasyl" standarttar jónindegi memleketaralyq tehnıkalyq komıtetti qurý maqsatynda "Halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar ortalyǵy" KEAQ pen "Máskeý memlekettik qurylys ýnıversıteti" ǴZÝ arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly shartqa qol qoıý.
