Elimizdegi jaısyz ahýaldy odan ári ýshyqtyrmaý úshin indetke qarsy kúresti júıeli uıymdastyrýdy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qatań qadaǵalap otyr. Burnaǵy kúni arnaıy jıyn ótkizgen Prezıdent jaǵdaıdy shynaıy baǵalap, soǵan sáıkes áreket etýdi, daıyndyq deńgeıin áli de kóterýdi tapsyrdy.
Atalǵan keńeste Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı eldegi sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵdaı men qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, 16 qarashadaǵy epıdemııalyq jaǵdaıdy baǵalaý matrısasyna sáıkes respýblıka «sary aımaqta» tur. Al Shyǵys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblysy ınfeksııa taralý qaýpi joǵary «qyzyl aımaqqa» endi. Ortasha qaýipti «sary aımaqta» turǵany – Pavlodar, Aqmola, Qostanaı oblystary, Nur-Sultan jáne Almaty qalalary. Qalǵan óńirler – salystyrmaly túrde ınfeksııanyń taralý qaýpi tómen «jasyl aımaqta».
Bul rette óńirlerdegi ahýaldyń keri ketpeýi úshin indet juqtyrǵandardyń naqty esebin júrgizýdi barynsha eskerý kerek. Memleket basshysy birqatar oblysta koronavırýs indeti juqtyrý jaǵdaılaryn jasyrý derekteri anyqtalǵanyn aıtyp, qatań eskertý jasady. «О́tirikti shyndaı sóıletý asa qaýipti qubylys ekenin túsiný kerek. О́ıtkeni ol shynaıy qaýiptiń betin búrkemeleıdi. Sondaı-aq búkil elimiz boıynsha koronavırýs indetine qarsy júrgizilip jatqan kúres strategııasyna zııanyn tıgizedi. Qazirgi ahýal jete baǵalanbaı, qabyldanǵan sharalar tolyq júzege asyrylmaı otyr. Halyqtyń indetten saqtaný deńgeıi tómendep ketken. Bul – aksıoma. Mundaı jaǵdaı álemniń kóptegen elinde baıqalýda. Atalǵan problemanyń bizdiń densaýlyq saqtaý júıemizde de sozylmaly sıpat alǵanyn moıyndaýymyz kerek», dedi Q.Toqaev.
Indetke shaldyqqandar sany artqan jaǵdaıda, halyqqa sapaly jáne ýaqtyly kómek kórsetý úshin medısınalyq uıymdar 71 myń tósektik oryn daıyndap otyr. Qazir ınfeksııalyq tósektik orynnyń 21%-ynda jáne reanımasııalyq tósektik orynnyń 17%-ynda pasıent bar. Azamattarǵa úıde medısınalyq kómek kórsetý úshin kóshpeli mobıldi brıgadalar daıyndaldy. Mobıldi brıgadalar bıyl shildeden beri 280 myńnan asa qyzmet kórsetti.
«Shilde aıymen salystyrǵanda qazir jedel medısınalyq kómek shaqyrýshylar sany 43,8%-ǵa, al KVI boıynsha 79%-ǵa tómendedi. KVI-men aýyratyn naýqastarǵa konsýltasııalyq kómek kórsetý úshin óńirlik jáne respýblıkalyq saraptamalyq toptar quryldy, óńirlik Call-ortalyqtardyń jáne 1406 biryńǵaı baılanys ortalyǵynyń jumysy kúsheıtildi. Sonymen qatar PTR-testileý qýaty artty. Covid-19 indetin dıagnostıkalaýǵa táýligine 76 myńnan asa test jasaıtyn 140 zerthana tartylǵan. 1 qazanmen salystyrǵanda 100 myń turǵynǵa shaqqanda testileý qýaty 1,7 ese artyp, testileýmen qamtý 3,6 ese kóbeıdi», dedi mınıstr.
Indet elimizde alǵash keńinen jaıyla bastaǵanda dári-dármek tapshylyǵy sezilip, halyqtyń ashý-yzasyn týdyrǵan edi. Bul qateliktiń de qaıtalanbaýyn jiti qadaǵalaý mańyzdy. Prezıdenttiń tapsyrmasymen PTR synamalary men medısınalyq maskalardyń baǵasy tómendetildi. Endi Memleket basshysy osyndaı jumystardy medısınalyq dári-dármekterge, eń aldymen, koronavırýsqa qarsy medıkamentterge qatysty júrgizýdi tapsyrdy.
Dári-dármek qorynyń barynsha ortaımaýyn qaperde ustap otyrǵan Densaýlyq saqtaý mınıstrligi dárilik zattar men medısınalyq buıymdardy el aýmaǵynan syrtqa tasymaldaýdyń aldyn alý úshin shekaradan asyrýǵa tyıym salynatyn dárilik zattyń 59 ataýy men jeke tulǵalarǵa shekteýli mólsherde áketýge ruqsat etilgen taýarlar tizimin bekitti. Ulttyq qaýipsizdik komıteti KVI-di emdeýge qoldanylatyn taýarlardy Qazaqstannan áketýge jol bermeý úshin arnaıy sharalar qabyldady. Sondaı-aq Densaýlyq saqtaý mınıstrligi dári-dármekti, resepti preparattardy berý; dári-dármekti taǵaıyndaý men jazylý; óńirlerdegi turaqtandyrý qory esebinen satyp alynǵan dárilerdi bólý prosesin baqylaýdy kúsheıtti.
Sonymen qatar Prezıdent bilim sapasynyń tómendeýine jol bermeý kerek ekenin alǵa tartty. Árıne, ata-analar shydamdylyq tanytyp, qazirgi ahýalǵa túsinistikpen qaraýy qajet. Bıyl 1 qyrkúıekten 16 qarashaǵa deıin elimizde 986 oqýshy indet juqtyrǵan, kezekshi synyptarda oqıtyn balalar arasynda 288 jaǵdaı tirkeldi. Baılanysta bolǵan 3 122 adam anyqtaldy, olardyń 33-i indet juqtyrǵan. Onlaın oqıtyn oqýshylar arasyndaǵy syrqattaný deńgeıi joǵary – 698 bala naýqas. Oqý jylynyń basynda qalypty rejimde oqýǵa shekteý qoıylǵanynyń nátıjesinde 6 myńnan asa balanyń indet juqtyrǵan oqýshylarmen baılanysýyna jol berilmedi jáne 600-ge jýyq koronavırýs ınfeksııasy jaǵdaıynan saqtandyryldy.
Densaýlyq saqtaý mınıstri Prezıdentti ana ólimine qatysty máseleler jóninen de habardar etti jáne bul problemanyń erekshe baqylaýda ekenin atap ótti.
«Epıdemııalyq jaǵdaıǵa qaramastan, elimizde demografııalyq kórsetkishterdiń oń serpini baıqalyp, bala týý 4,5%-ǵa ósti. Pandemııa kezeńinde elimizde Covid-19 jáne pnevmonııa juqtyrǵan 9 myńnan asa júkti áıel tirkeldi, bul barlyq tirkelgen jaǵdaılardyń – 7,5%-y. Osy jyldyń 3-toqsanynda Covid-19 koronavırýs ınfeksııasyn juqtyrǵandar kúrt ósýine baılanysty ana ólimi artty. Búginde jaǵdaı turaqty. Sońǵy eki aıda indetten júkti áıelder qaıtys bolǵan joq», dedi A.Soı.
Júkti áıelderge medısınalyq kómek kórsetý sapasyn jaqsartý úshin mınıstrlik aýyr jáne qıyn jaǵdaıdaǵy júkti áıelderge kúndelikti monıtorıng júrgizetin «Ahýaldyq akýsherlik ortalyq» uıymdastyrdy. Sondaı-aq «Júkti áıelderdegi COVID-19» dıagnostıkalaý men emdeýdiń klınıkalyq hattamasy jáne «COVID-19 pandemııasy kezinde júkti áıelder men balalarǵa medısınalyq kómek kórsetý tártibi týraly» ádistemelik usynymdar ázirlenip, Densaýlyq saqtaý basqarmalaryna jiberildi.
Indetke qarsy otandyq vaksınany jedeldetip, kedergisiz óndiriske engizý máselesi de erekshe mańyzdy. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń optımıstik boljamyna sáıkes jańa koronavırýsqa qarsy tıimdi vaksına 2021 jyldyń birinshi toqsanynan erte daıyn bolmaıdy. Qazir álemde 200-ge jýyq vaksına jasaýǵa úmitker bar bolsa, tek 42-si klınıkalyq synaqtan ótip jatyr, onyń 5-eýi – qazaqstandyq.
Halyqty koronavırýs ınfeksııasyna qarsy ımmýndaý úshin vaksına óndirýge jáne satyp alýǵa, túrli toptaǵy 3,6 mln adamdy vaksınalaýǵa Úkimet rezervinen 47 mlrd teńge qajet.
Sondaı-aq tumaýǵa qarsy vaksınalaý naýqany aıaqtaldy, áleýmettik osal toptarǵa kiretin 2,3 mln adamǵa ekpe jasaldy. Epıdemııalyq maýsym bastalǵannan beri JRVI-men syrqattanýshylyq 2019 jylǵy qyrkúıek-qazan kezeńimen salystyrǵanda 1,3 ese tómendegen.
DDU aqparatyna sáıkes, elderde qabyldanǵan sharalarǵa baılanysty koronavırýs ınfeksııasy boıynsha epıdemııalyq jaǵdaıdyń tórt negizgi ssenarııi bar. Sonymen qatar Qazaqstanda, Ońtústik Koreıada, Sıngapýrde, Jańa Zelandııada jáne Izraılde indet baqylaýǵa alyndy. Alekseı Soıdyń aıtýynsha, Qazaqstandaǵy epıdemııalyq ahýal sońǵy eki aıda optımıstik boljamǵa sáıkes ótip jatyr. Iаǵnı qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde pessımıstik boljam oryndalǵan joq. Bul potensıaldy lokdaýndy bir aıǵa shegerýge múmkindik berdi. Barlyq sektordyń – ortalyq memlekettik organ, jergilikti atqarýshy organ, «Atameken» UKP, bıznes qoǵamdastyqtyń KVI-diń taralýyn tejeý boıynsha birlese atqarǵan jumysy Qazaqstanda epıdemııalyq jaǵdaıdyń optımıstik ssenarııiniń saqtalýyna jaǵdaı jasaıdy.
