Qoǵam • 24 Qarasha, 2020

Jer kezegi jyljymaı, tirshilik jandanbaıdy

32 ret kórsetildi

Jambyl oblysynda jyldar boıy jer kezeginde turǵan turǵyndardyń úmiti áli de aqtalar emes. О́ńirdiń keıbir aýdandarynda bul turǵyda túrli jobalar bolǵanymen, naqty is júzinde olardyń eshqaısysy da oryndalmaǵan. «Aspannan kıiz jaýsa da, qulǵa ultaraq buıyrmaıdy» degendeı, jergilikti jurtshylyq zańdy jerine qol jetkize almaı áýre. Al jer kezegine turýshylardyń jyl sanap kóbeıip kele jatqany taǵy bar.

 

Jalpy, oblysta jer berýdiń, azamamattardy jer telimderimen qamtýdyń qandaı da bir júıesi bar ma? Bul rette oblystyq qurylys bas­qarmasynyń basshysy Jaıyqbaı Shal­darov aımaqta turǵyn alqap­taryn ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınf­raqurylymmen qamtamasyz etý jumystaryn júıeli júrgizý maq­satynda qala jáne aýdandardaǵy jeke turǵyn úı qurylysynyń 2022 jylǵa deıingi «Damý kartasy» bekitilgenin jetkizdi. «Damý kartasyna» sáıkes aýdandarda anyqtalǵan 81 turǵyn úı alqabyn ınjenerlik jelilermen qamtamasyz etip, taratý múmkindigi bar bolyp otyr. Olardyń jalpy aýda­ny 7 myń 359 gektardy, ıaǵnı barly­ǵy 37 myń 537 jer telimin quraıdy.

Al óńirde jer telimi kezeginde 124 myń 698 azamat tur eken. Osy oraıda oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasynyń tarapynan kezekke tirkelgen azamattardyń tizimine taldaý júrgizilipti. Nátıjesinde, jer alý úshin bir otbasynan birneshe adamnyń tirkelgeni anyqtalǵan. Máselen, 3 011 otbasynan 9 myń 773 turǵyn, ózge oblystardan 645, al kezekke qaıtalanyp 439 azamat tirkelgen eken. Sondaı-aq qaıtys bolýyna baılanysty 403 adamnyń tizimderi kezekten alynǵan.

Búginde kópshilik úshin baspana­nyń qajettiligi artýda. О́ıtkeni jyl sa­ıyn aýyldan qalaǵa kóship ke­lip jat­qandar kóp. Olar da memleket­ten jer telimin alý úshin kezekke turyp, kúnin kóredi. Eger osy ýaqytqa deıin anyqtalǵan 81 alqap tolyq ınjenerlik-kommýnıkasııa­lyq ınfraqurylymmen qamtylyp, kórsetilgen 37 myń 537 jer telimi taratylǵan jaǵdaıda kezekte 90 myńǵa jýyq adam qalady eken. Sondyqtan da kezekte turǵan kópshilik sanynyń ósýine baılanysty, jeke turǵyn úı qurylysy úshin taǵy 13 myń gektarǵa jýyq jańa turǵyn úı alqaptaryn qarastyrý qajettigi týyndap otyr. Al bul jospardyń iske asýy úshin aýdan jáne qala ákimdikteri jeke turǵyn úı qurylysyn júrgizýge ja­ram­dy jerlerdi eldi mekenniń aýmaǵy­na qosyp, ıgerilmeı bos jatqan jer­lerdi anyqtap, ony memleketke qaı­tarý jumystaryn jandandyrý qajet eken.

Jalpy, oblysta 2018-2020 jyldar aralyǵynda alqaptardy ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym­men qamtamasyz etý boıynsha naqty 65 joba iske asyp, 6 107 jer telimi jeke tur­ǵyn úı qurylysy úshin daıyndalypty. Degenmen kóńil kónshitpeıtin kórsetkish kóp. Máselen, Jambyl, Merki aýdandarynda jobalar iske asqanymen, taratylýǵa daıyn bolǵan jer telimderi joq bolyp shyqqan. Son­da atalǵan aýdandarda jer keze­gin­de turǵan turǵyndar kezegi kelgen kúnde jerdi qaıdan, kimnen alady degen saýal týyndaıdy. Sol sııaqty bıyl «Damý kartasynda» anyqtalǵan josparǵa sáıkes Jýaly aýdanyn­­da – 7, Jambyl aýdanynda – 7, Merki aýdanynda – 5 jáne T.Rysqulov aýdanynda 2 joba iske aspaǵan. Sondaı-aq kelesi jylǵa josparlanǵan 76 jobanyń ishinde 59 joba 2021 jyldyń bıýdjetine engizilmegen. Tek 15 joba ǵana bıýdjetten qoldaý tapqan. Munyń sebebin Jaıyqbaı Shaldarov bıýdjetti qalyptastyrý barysynda tapsyrys berýshi qala jáne aýdandardyń ákimdikteri tarapynan jobalaý-smetalyq qujattardyń da­ıyn bolmaǵanymen túsindirdi.

Jumystardy tıisti basqarmalar aýdandarǵa, al aýdandar basqarmalarǵa siltep júrgende, kezekte turǵan 120 myńnan asa turǵyndy 20 jylda jer telimimen qamtı almaý qaýpi bar eken. Turǵyndardyń báriniń áleýmettik jaǵdaıynyń birdeı emes ekenin eskersek, kópshiliginiń kezektegi jerin kútip otyrǵanyna daý joq. Sebebi eldiń bárinde úı salý úshin jerdi satyp ala salatyn qarajat bola bermeıdi. Ha­lyq ákimdikke senip otyrǵanda, ákim­diktiń kimge senip otyrǵany túsinik­siz.

«Úıi joqtyń – kúıi joq» deı­di. Kóp­shilik turǵyndar úshin bas­­pa­na – basty másele. Degenmen eli­miz­de búginde baspanaly bolýǵa múm­kindikter qarastyrylǵan. Biraq bul maqsatqa tıisti qarajat bóli­nip otyrǵanymen, keıde istiń sońy «sý aıaǵy qurdymǵa» ketip jatqan­daı bolady. Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­shylyq basqarmasynyń basshysy Qudaıbergen Qorǵanbaevtyń aı­týynsha, memlekettik turǵyn úı qory­nan úı alý úshin kezekte 28 myń 766 adam tur. Al elimizdiń Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mı­nıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq is­teri komıtetiniń júrgizgen taldaýyna sáı­­kes óńirlerde turǵyn úıge kezek­te turǵan adamdar sany boıynsha Jam­byl oblysy 9-orynda eken. Jyl basy­nan beri memlekettik turǵyn úı qorynan úı alýǵa kezekte turǵan 543 adam baspanamen qamtamasyz etilip­ti. Sońǵy 3 jyl ishinde 1 428 adam arendalyq turǵyn úıge qol jetkizgen. Alaıda sońǵy 3 jylda Merki, Baızaq, Jýaly, T.Rysqulov jáne Moıynqum aýdandarynda el ıgiligine birde-bir páter berilmepti. Biraq atalǵan aýdandarda turǵyn úı qorynan baspana alýǵa kezekke turǵan adamdar­dyń sany jyl sanap kóbeıip keledi. Mun­da da jurttyń jer telimine kezek­ke turyp alyp, kóńiliniń kúpti bolyp júretinindeı jaǵdaı qalyptasqan. Bul kúnde Shý, Jańatas jáne Qarataý qalalarynda qańyrap bos turǵan úı­ler kóp. Aldynda atalǵan turǵyn úı­­ler­diń birqatar bóligi jóndelip, mem­­lekettik baǵdarlama arqyly el ıg­i­­ligine berilgenimen, keıinnen bul ju­mys­tar da báseńdep qaldy. Kele­shek­te kásipkerlerdiń kómegimen bolsa da atal­ǵan qalalardaǵy úıler qalpyna kel­ti­rilip, paıdalanýǵa berilse, bul da júıeli jumystyń bir kórinisi bolar edi.

Degenmen osy jyldyń sońyna deıin oblysta 1 686 páterli 36 aren­da­lyq turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý jos­parlanǵan. Sol sııaqty «Shańy­raq 5-10-20» baǵdarlamasy aıasynda bú­ginge deıin oblys boıynsha 68 adam­ǵa 564 mln 200 myń teńge nesıe be­rilip, 84 adamnyń aılyq tabys­tary rastalǵan. Sonymen qatar «Baqyt­ty otbasy» baǵdarlamasy bo­ıyn­sha bıyl Qazaqstannyń tur­ǵyn úı-qurylys jınaq banki 3,4 mlrd teńgege 364 adamnyń ótinishin qabyl­dap, 343 azamatqa 3,2 mlrd teńge nesıe rá­­sim­degen. Al «7-20-25» baǵ­dar­lama­sy aıasynda ekinshi deńgeıli bankterge 293 ótinish túsip, onyń 187-si qoldaý taýyp, 175 azamatqa 1,1 mlrd teńge ne­sıe berilgen. Munyń bári de – el ıgi­ligi úshin atqarylyp jatqan ju­mys. Alaıda óńirde jer telimderi men baspana alý úshin talaı jyldan beri tabanynan tozyp kezekte turǵan tur­­ǵyndardyń máselesin bılik eskermese, kim eskeredi?! Árbir azamattyń kókeıin­degi úmit sáýlesi – onyń bola­shaqqa degen aıqyn senimi.

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Elbasy Beıbit Atamqulovty qabyldady

Elbasy • Búgin, 19:02

Memleket basshysy Alekseı Soıdy qabyldady

Prezıdent • Búgin, 17:08

Semeıge Saqtaǵanov ákim boldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:21

Birneshe oblysta jol jabyldy

Qazaqstan • Búgin, 16:11

Aqsý qalasyna jańa ákim taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:06

Jetisýda taǵy 78 adam indet juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:32

Qazaqstanda aldaǵy úsh kúnde aıaz bolady

Aýa raıy • Búgin, 11:04

Jol apaty: Balqashta 2 adam qaza tapty

Aımaqtar • Búgin, 10:55

Qazaqstanda qansha advokat bary aıtyldy

Qazaqstan • Búgin, 10:44

Uqsas jańalyqtar